Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn toán bậc trung học phổ thông chủ đề phương trình

Kira
Kira(23524 tài liệu)
(351 người theo dõi)
Lượt xem 20
0
Tải xuống 5,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 14 | Loại file: PDF
0

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 09/02/2014, 10:19

Mô tả: Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn Toán bậc trung học phổ thông - chủ đề phương trình Đỗ Đường Hiếu Trường Đại học Giáo dục Luận văn ThS. ngành: Lý luận và phương pháp dạy học (Bộ môn Toán) Mã số: 60 14 10 Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Kim Thoa, TS. Nguyễn Chí Thành Năm bảo vệ: 2008 Abstract. Tổng quan về cơ sở lý luận của đề tài: Hoạt động dạy và học; kiểm tra đánh giá kết quả học tập; mục tiêu dạy học; các nghiên cứu của Bloom liên quan đến dạy và học; quy trình xây dựng đề kiểm tra – đánh giá kết quả học tập. Phân tích nội dung dạy học chủ đề phương trình môn Toán và tìm hiểu sự vận dụng phân loại mục tiêu dạy học của Bloom trong các tài liệu hướng dẫn, sách giáo viên để làm rõ thực trạng kiểm tra đánh giá nội dung phương trình trong môn Toán lớp 10 ở trường phổ thông trung học (PTTH). Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để xây dựng mục tiêu dạy học, câu hỏi, bài tập và xây dựng các đề kiểm tra dựa trên cơ sở mục tiêu dạy học. Tiến hành thực nghiệm sư phạm, phân tích, đánh giá những kết quả đạt được và đưa ra một số khuyến nghị như: Giáo viên cần phải xác định mục tiêu dạy học thật rõ ràng và cụ thể dựa theo thang bậc nhận thức của Bloom; nhà trường , các tổ chức chuyên môn và các nhóm bộ môn cần xây dựng một ngân hàng câu hỏi và bài tập theo các mức độ nhận thức; giáo viên cần biên soạn các đề kiểm tra đánh giá theo mục tiêu dạy học đã được xác định; nhà trường, các tổ chuyên môn cần có kế hoạch bồi dưỡng năng lực xác định mục tiêu bài học, năng lực xây dựng câu hỏi và bài tập phù hợp với các mức độ nhận thức. Keywords. Giáo dục trung học; Mục tiêu dạy học; Nhận thức Bloom; Toán học Content MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài 1.1. Trong quá trình dạy - học, KT-ĐG là khâu cuối cùng và cũng là khâu có vai trò đặc biệt quan trọng ảnh hưởng tới toàn bộ quá trình dạy học. KT-ĐG cho chúng ta biết hiệu quả của hoạt động dạy - học qua sự phân tích thông tin thu được đối chiếu với mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra. Qua KT-ĐG, GV biết được khả năng tiếp thu kiến thức và vận dụng kiến thức của HS (mức độ hình thành kỹ năng, kỹ xảo). Từ đó GV có những định hướng cụ thể để điều chỉnh hoạt động dạy của bản thân, đồng thời điều khiển hoạt động học của HS một cách phù hợp, nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả dạy - học, góp phần thực hiện mục đích dạy - học đã đề ra. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy việc KT-ĐG lại là một vấn đề khó và phức tạp. 1.2. Thời gian qua, hệ thống KT-ĐG ở nhà trường phổ thông đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển giáo dục. Nhưng theo nhận định của nhiều nhà khoa học và nhà giáo, hệ thống KT-ĐG hiện tại còn nhiều nhược điểm như: - Việc KT-ĐG chưa thực sự khách quan và khoa học. - Phương thức đánh giá còn lạc hậu, chưa phù hợp với mục đích đào tạo con người lao động mới năng động, sáng tạo. - Nội dung đánh giá nhiều khi không phù hợp với mục tiêu và nội dung đào tạo. Những hạn chế đó đã cản trở rất lớn đến việc nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Do đó, cải tiến công tác KT-ĐG đang là một đòi hỏi cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng dạy - học nói chung và dạy - học môn Toán nói riêng. 1.3. Theo quan điểm chất lượng là mức độ đạt mục tiêu, thì nâng cao chất lượng dạy học chính là nâng cao mức độ đạt MT dạy học. KT-ĐG là quá trình thu thập, xử lí thông tin và đưa ra những nhận định về mức độ đạt được MT dạy học. Do vậy, KT-ĐG chính xác và thuận lợi thì MT dạy học phải được xác định chính xác và có thể lượng hóa được. Vấn đề đặt ra: MT dạy học xác định như thế nào, dựa vào cơ sở khoa học nào để MT dạy học không những là cái đích mà quá trình dạy học cần đạt tới, mà còn là cơ sở xây dựng các công cụ KT-ĐG để kiểm tra mức độ đạt MT dạy học. Những năm gần đây, các nhà giáo dục đã đề cập nhiều đến việc xây dựng MT dạy học, và cách phân loại MT dạy học theo Bloom được nhiều tác giả nghiên cứu vận dụng vào giảng dạy ở trường THPT như là công cụ xác định MT dạy học được cụ thể, chính xác (Bloom và các cộng sự chia MT giáo dục thành 3 lĩnh vực: lĩnh vực nhận thức, lĩnh vực cảm xúc – thái độ và lĩnh vực tâm lí – vận động. Mỗi lĩnh vực lại được chia nhỏ thành các cấp độ nhỏ từ yêu cầu thấp đến các yêu cầu cao hơn). Từ thực tiễn dạy học của mình, chúng tôi nhận thấy xây dựng MT dạy học dựa trên sự phân loại MT dạy học của Bloom giúp cho việc xác định MT dạy học được cụ thể và do vậy sẽ hữu ích cho công tác dạy học. 1.4. Trong 3 lĩnh vực MT học tập theo sự phân loại của Bloom, chúng tôi cho rằng lĩnh vực nhận thức giữ vai trò quan trọng trong dạy học bộ môn và đó là nhiệm vụ chủ yếu của dạy học của từng bộ môn cụ thể (việc hoàn thành các MT về cảm xúc – thái độ, tâm lí – vận động phụ thuộc nhiều vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp). Lĩnh vực nhận thức được nhiều nhà giáo dục Việt Nam đề cập đến và đã có nhiều đề xuất trong việc vận dụng lĩnh vực này vào xác định MT, xây dựng các đề KT - ĐG. Nhưng những đề xuất này còn có những hạn chế nhất định. Việc vận dụng cách phân loại MT dạy học lĩnh vực nhận thức của Bloom vào dạy học môn Toán nói chung và chủ đề PT nói riêng chưa được đề cập nhiều, và còn nhiều hạn chế sau: - Chưa chỉ ra một sự phân loại thích hợp cho các mức độ nhận thức trong dạy học môn Toán nên GV khó vận dụng vào công tác giảng dạy. - Chưa đề cập đến nội hàm của các năng lực trí tuệ và các kĩ năng thuộc chủ đề PT. - Hệ thống bài tập theo các mức độ nhận thức liên quan đến chủ đề PT cũng chưa được phân loại thích hợp. - Xây dựng MT dạy học chủ đề PT cụ thể giúp cho công tác dạy học đạt hiệu quả cao vẫn còn chưa có tác giả nào đưa ra lời giải thuyết phục. 1.5. Vậy "vận dụng thang bậc học tập của Bloom (lĩnh vực nhận thức) vào dạy học môn Toán nói chung và chủ đề PT nói riêng như thế nào cho có hiệu quả ?", "làm sao xây dựng được các đề KT-ĐG kết quả học tập mà qua các bài kiểm tra đó có được một cách nhìn chính xác, khách quan về kết quả học tập của học sinh ?" là các câu hỏi chưa được giải quyết nhiều. Vì những lí do đưa ra trên đây, chúng tôi lựa chon đề tài: Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn Toán Trung học phổ thông – Chủ đề phương trình. 2. Mục đích nghiên cứu Đề tài nghiên cứu nhằm giúp GV có công cụ đánh giá một cách đầy đủ và toàn diện mức độ đạt MT dạy học môn Toán - chủ đề phương trình, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Toán. 3. Khách thể nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: - Dạy học môn Toán THPT – chủ đề phương trình. Đối tượng nghiên cứu: - Vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom xác định mục tiêu và đánh giá dạy học các nội dung của chủ đề phương trình – môn toán THPT. - Xây dựng và phân loại câu hỏi, bài tập toán – chủ đề phương trình – theo các mức độ nhận thức theo thang bậc nhận thức của Bloom. 4. Phạm vi nghiên cứu Trong khuôn khổ của đề tài chỉ nghiên cứu trong những phạm vi sau: - Về khách thể: Chủ đề phương trình trong môn Toán lớp 10. - Về đối tượng khảo sát: Học sinh lớp 10 trường THPT Hà Văn Mao, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa. - Về hình thức kiểm tra - đánh giá: kiểm tra 15 phút và 1 tiết. 5. Giả thuyết khoa học Vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom trong việc xây dựng đề kiểm tra đánh giá một cách hợp lí sẽ kiểm soát được mức độ đạt mục tiêu dạy học môn Toán THPT – chủ đề phương trình – giúp cho việc kiểm tra đánh giá chính xác, hiệu quả. 6. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của KT-ĐG kết quả học tập. - Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom vào việc xây dựng MT và KT-ĐG kết quả học tập chủ đề PT (Môn Toán 10). - Xây dựng MT dạy học cho một số bài học chủ đề PT trong môn Toán lớp 10. - Xây dựng câu hỏi, bài tập phù hợp với MT được xác định. - Thực nghiệm sư phạm. 7. Phƣơng pháp nghiên cứu 7.1. Nghiên cứu tài liệu Nghiên cứu cơ sở lí luận về KT-ĐG nhằm hệ thống hoá một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài. Nghiên cứu sự phân loại mục tiêu học tập của Bloom nói chung, thang bậc nhận thức nói riêng, và những đề xuất vận dụng thang bậc nhận thức vào dạy học nói chung và dạy học Toán nói riêng. Nghiên cứu mục đích, nội dung chủ đề Phương trình trong môn Toán bậc THPT. Nghiên cứu phương pháp, quy trình xây dựng các đề KT - ĐG kết quả học tập. 7.2. Khảo sát điều tra Tìm hiểu thực trạng xây dựng đề KT-ĐG của GV dạy học Toán ở một số trường THPT và đánh giá kết quả học tập của HS phần PT. 7.3. Thực nghiệm sư phạm Tiến hành thực nghiệm tại một số lớp 10 ở trường THPT để đánh giá tính hiệu quả của việc vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để xây dựng MT và đánh giá mức độ đạt MT dạy học chủ đề PT. 8. Đóng góp của luận văn Góp phần nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom vào xây dựng MT và biên soạn các đề KT-ĐG kết quả học tập phần PT (Môn Toán lớp 10). Góp phần chứng minh tính khả thi của việc vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom vào dạy học và sử dụng thang bậc nhận thức này đánh giá một cách hiệu quả mức độ đạt MT dạy học chủ đề PT – môn Toán THPT. Đề xuất một cách phân bậc MT trong dạy học PT phù hợp với đặc điểm của chủ đề này, giúp GV dễ dàng vận dụng vào dạy học. Đưa ra một quy trình xác định MT, quy trình biên soạn đề KT-ĐG kết quả dạy học, trình bày một số ví dụ cụ thể minh họa. 9. Cấu trúc của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận Chƣơng 2: Chủ đề phương trình và thực trạng xây dựng đề kiểm tra đánh giá kết quả học tập chủ đề phương trình trong môn Toán THPT Chƣơng 3: Vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để xây dựng MT và đánh giá mức độ đạt MT dạy học môn Toán THPT - chủ đề PT CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1. Hoạt động dạy và hoạt động học 1.1.1. Bản chất và mục đích của hoạt động dạy Theo Lê Văn Hồng: “Hoạt động dạy là hoạt động của người lớn tổ chức và điều khiển hoạt động của trẻ nhằm giúp chúng lĩnh hội nền văn hóa xã hội, tạo ra sự phát triển tâm lý, hình thành nhân cách của chúng” Đặc trưng của hoạt động dạy: - Hoạt động dạy học hoạt động đặc trưng của nhà trường. - Dạy học là một bộ phận của quá trình dạy học, là một trong những con đường quan trọng nhất để thực hiện mục đích giáo dục. - Dạy nhà trường thường được gọi là dạy học và được tiến hành bởi những nhà sư phạm, những người được đào tạo nghề dạy học. - Dạy trong nhà trường chủ yếu dạy cho trẻ những tri thức khoa học, hình thành những năng lực người ở trình độ cao. Mục đích của hoạt động dạy là giúp trẻ lĩnh hội nền văn hóa xã hội, phát triển tâm lý, hình thành nhân cách (theo Lê Văn Hồng). 1.1.2. Bản chất và đặc điểm của hoạt động học Hoạt động học là hoạt động đặc thù của con người được điều khiển bởi mục đích tự giác để lĩnh hội những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo mới, những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định nhằm phát triển nhân cách của chính mình. Hoạt động học có đặc điểm: - Hoạt động học là hoạt động có đối tượng và có ý thức - Kết quả của hoạt động học là làm thay đổi chính bản thân - Hoạt động học tập không chỉ hướng vào việc tiếp thu những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo mới mà còn hướng vào việc tiếp thu cả phương pháp giành tri thức đó (cách học). 1.1.3. Quan hệ giữa kiểm tra - đánh giá với hoạt động dạy và học KT-ĐG không chỉ là công đoạn cuối cùng của quá trình dạy học mà còn là cơ sở khoa học để điều chỉnh và định hướng quá trình dạy học nhằm làm cho quá trình này đạt MT đề ra. KT-ĐG cần phải thích ứng với yêu cầu đổi mới PPDH, thúc đẩy và hỗ trợ quá trình đổi mới phương pháp dạy của GV. Kết quả KT-ĐG chính xác, phản ánh đúng thành quả học tập của HS không những tạo được hứng thú, niềm tin trong học tập mà còn giúp HS định hướng, tự điều chỉnh việc học tập của bản thân. 1.2. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập 1.2.1. Một số khái niệm trong kiểm tra - đánh giá 1.2.1.1. Đo lường trong giáo dục a) Có nhiều tác giả định nghĩa về “Đo lường trong giáo dục đào tạo”. Trong đó Lê Đức Ngọc quan niệm: “Đo lường là quá trình thu thập thông tin một cách định lượng (số đo) về các đại lượng đặc trưng của đào tạo năng lực (nhận thức, tư duy, kỹ năng và phẩm chất nhân văn) trong quá trình giáo dục”. Những tính chất đặc thù của phép đo lường trong giáo dục: - Đo lường trong giáo dục có liên quan trực tiếp đến con người. - Các phép đo lường chủ yếu được thực hiện một cách gián tiếp. - Đo lường trong giáo dục bao gồm cả định tính và định lượng. Định tính thể hiện sự mô tả, sự nhận xét, định lượng thể hiện ở các con số, số liệu, bằng xếp loại. b) Trong đo lường, các loại thang đo có vai trò quan trọng. Đo lường trong giáo dục có các loại thang đo sau: - Thang đo định danh. - Thang định hạng. - Thang định khoảng. - Thang định tỷ lệ. 1.2.1.2. Đánh giá trong giáo dục Đánh giá là quá trình thu thập, phân tích và giải thích thông tin một cách có hệ thống nhằm xác định mức độ đạt đến các mục tiêu giảng huấn về phía học sinh. Đánh giá có thể thực hiện bằng phương pháp định lượng (đo lường) hay định tính (quan sát). Đánh giá kết quả học tập là việc chúng ta chỉ ra (hay xác định) mức độ đạt MT dạy học (về kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo) của học sinh so với yêu cầu của chương trình đề ra. 1.2.1.3. Kiểm tra “Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” (Hoàng Phê - Từ điển Tiếng Việt. Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2000) Kiểm tra nhằm cung cấp cho GV và HS những thông tin về kết quả dạy học, trước hết là về tri thức và kỹ năng của từng HS nhưng cũng lưu ý cả về mặt năng lực, thái độ và phẩm chất của họ cùng với sự diễn biến của quá trình dạy học. Trong dạy học có 3 loại kiểm tra: kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ và kiểm tra tổng kết. Việc kiểm tra cung cấp những dữ kiện, những thông tin làm cơ sở cho việc đánh giá. 1.2.2. Vị trí, vai trò của kiểm tra - đánh giá KT-ĐG là khâu cuối cùng và cũng là khâu quan trọng nhất của quá trình đào tạo, nó không chỉ cho ta biết quá trình đào tạo có đạt MT hay không, mà còn cung cấp các thông tin hữu ích để điều chỉnh toàn bộ các hoạt động xảy ra trước đó. Đánh giá là một bộ phận hợp thành quan trọng không thể thiếu được của quá trình dạy học. Đánh giá không chỉ là hoạt động chắp nối thêm vào sau bài giảng mà nó có quan hệ hợp thành với việc ra quyết định của GV. Đánh giá đúng đắn, chính xác sẽ cung cấp cho GV thông tin để ra quyết định hiệu quả hơn. Quyết định đó có ý nghĩa quan trọng trong quá trình dạy học, giúp cho GV có thể đi đến quyết định phù hợp, nâng cao hiệu quả giảng dạy. Các quyết định đó có thể là: điều chỉnh hoạt động dạy của GV; cải tiến MT đề ra cho phù hợp hơn; lựa chọn, đổi mới PPDH và tài liệu thích hợp; điều chỉnh, hoàn thiện hoạt động học của HS và giúp HS tự điều chỉnh, tự hoàn thiện hoạt động học của mình. Kết quả KT-ĐG giúp HS định hướng, tự điều chỉnh việc học tập của bản thân. KT-ĐG kết quả học tập của HS giúp cho các nhà quản lí giáo dục đi đến những quyết định để cải tiến và hoàn thiện nội dung hay chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học. Kiểm tra - đánh giá kết quả học tập có các chức năng: - Chức năng định hướng - Chức năng đốc thúc, kích thích, tạo động lực - Chức năng sàng lọc, lựa chọn - Chức năng cải tiến, dự báo 1.2.3. Các phương pháp và hình thức kiểm tra - đánh kết quả học tập Trong môn Toán cũng như các môn học khác, có thể đánh giá kết quả học tập của HS thông qua các bài kiểm tra, thông qua quan sát hành động của họ, cũng có thể bằng con đường phỏng vấn trao đổi. Có các hình thức làm bài kiểm tra: kiểm tra vấn đáp; tự luận; bài trắc nghiệm và bài hỗn hợp. 1.2.4. Phân tích câu trắc nghiệm Độ khó của câu trắc nghiệm: là tỉ lệ phần trăm số người làm đúng câu trắc nghiệm trên tổng số thí sinh dự thi. Độ phân biệt: là khả năng của câu trắc nghiệm thực hiện được sự phân biệt những nhóm người có năng lực khác nhau. Độ giá trị của bài trắc nghiệm: là khái niệm cho biết mức độ mà bài trắc nghiệm đo được đúng cái mà nó định đo. Độ tin cậy của bài trắc nghiệm thường được định nghĩa: Như là mức độ chính xác của phép đo, tức là bài trắc nghiệm tốt phải đo được cái cần đo ở mức độ chắc chắn và chính xác nhất có thể được. 1.3. Mục tiêu dạy học 1.3.1. Mục tiêu trong dạy học Khái niệm MT trong giáo dục đã được nhiều tác giả đề cập đến. Theo tác giả Trần Thị Tuyết Oanh cho rằng: “Mục tiêu giáo dục là những tiêu chí, chỉ tiêu, những yêu cầu cụ thể đối với từng khâu, từng nhiệm vụ, từng nội dung của quá trình giáo dục đạt được sau một hoạt động giáo dục”. MT giáo dục có thể chia ra thành các MT có đặc điểm và chức năng khác nhau. Đó là MT giáo dục của cấp học, MT môn học và MT bài học. 1.3.2. Sự phân loại mục tiêu dạy học Bloom chia MT dạy học thành 3 lĩnh vực: lĩnh vực nhận thức, lĩnh vực tâm lý – vận động, lĩnh vực cảm xúc – thái độ. Mỗi lĩnh vực lại được chia thành các MT bậc nhỏ hơn. Jame H. McMilan giới thiệu một số MT học tập điển hình. Các MT này không trình bày theo hệ thống tầng bậc hay thứ tự tầm quan trọng, mà đi đến việc lựa chọn các phương pháp đánh giá phù hợp. Các MT dạy học thường được mô tả trong các tài liệu, chương trình, SGK bao gồm 3 lĩnh vực: Kiến thức, Kĩ năng, Thái độ. 1.3.3. Vai trò của việc xác định mục tiêu trong dạy học MT dạy học có vai trò quan trọng trong quá trình dạy học. MT dạy học vừa là cái đích cụ thể, vừa là “đầu ra”, là sản phẩm của một công đoạn: một của quá trình dạy học. Toàn bộ quá trình dạy học đều vì nhiệm vụ hoàn thành MT dạy học đã được xác định từ trước. MT dạy học còn là cơ sở xây đựng các đề KT-ĐG, các bài kiểm tra nếu không xây dựng trên cơ sở MT đã được xác định sẽ không còn ý nghĩa. Việc xác định chính xác, tường minh mục tiêu môn học, còn có ý nghĩa giúp HS có cách tự đánh giá sự tiến bộ của bản thân trong quá trình học tập và tự tổ chức quá trình quá trình học tập của bản thân theo một hướng rõ ràng. 1.4. Tổng quan các nghiên cứu của Bloom liên quan đến dạy học Bloom chia mục tiêu giáo dục thành 3 lĩnh vực: Lĩnh vực nhận thức thể hiện khả năng suy nghĩ, lập luận, bao gồm việc thu thập các sự kiện, giải thích, lập luận theo kiểu diễn dịch, quy nạp và sự đánh giá có phê phán. - Lĩnh vực tâm lý – vận động liên quan đến những kĩ năng đòi hỏi sự khéo léo về chân tay, sự phối hợp các cơ bắp từ đơn giản đến phức tạp. - Lĩnh vực cảm xúc, thái độ liên quan đến những đáp ứng về mặt tình cảm, bao hàm cả những mối quan hệ như yêu ghét, thái độ nhiệt tình, thờ ơ, cũng như sự cam kết với một nguyên tắc và sự tiếp thu các lí tưởng. 1.4.1. Lĩnh vực nhận thức Lĩnh vực nhận thức được chia thành các mức độ hành vi từ đơn giản nhất đến phức tạp nhất như: Nhận biết, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Tổng hợp, Đánh giá. Mỗi mức độ có những đặc trưng khác nhau. Khó khăn là việc vận dụng thang bậc nhận thức vào dạy học Toán nói chung và chủ đề PT nói riêng là vì chưa có một sự phân biệt rõ ràng thế nào là Nhận biết, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Tổng hợp, Đánh giá trong môn Toán cũng như trong chủ đề PT. 1.4.2. Lĩnh vực tâm lý – vận động Lĩnh vực này chia ra các mức độ sau: Bắt chước, Thao tác, Chuẩn hóa, Phối hợp, Tự động hóa. 1.4.3. Lĩnh vực cảm xúc – thái độ Lĩnh vực cảm xúc – thái độ có các mức độ: Chấp nhận, Đáp ứng, Tự giác, Ý thức tổ chức, Biểu thị thành tính cách. 1.5. Quy trình xây dựng đề kiểm tra - đánh giá kết quả học tập Tổng kết các quy trình xây dựng đề KT-ĐG ở các tài liệu khác nhau, cụ thể vào môn Toán, chúng tôi đề xuất quy trình xây dựng một đề KT-ĐG kết quả học tập gồm các bước sau: Bước 1. Xác định mục đích, yêu cầu đề kiểm tra, hình thức kiểm tra Bước 2. Xác định MT bài học Bước 3. Thiết lập ma trận hai chiều Bước 4. Thiết kế câu hỏi theo ma trận Bước 5. Xây dựng đáp án và biểu điểm Kết luận chƣơng 1 Luận văn đã chỉ ra vai trò của KT-ĐG kết quả học tập của học sinh trong quá trình dạy học. Luận văn đã trình bày cách phân loại MT dạy học của Bloom, luận văn đưa ra quy trình gồm 5 bước xây dựng một đề KT-ĐG kết quả dạy học. CHƢƠNG 2 CHỦ ĐỀ PHƢƠNG TRÌNH VÀ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHỦ ĐỀ PHƢƠNG TRÌNH TRONG MÔN TOÁN THPT 2.1. Nội dung dạy học chủ đề phƣơng trình trong chƣơng trình, SGK Toán THPT 2.1.1. Chủ đề phương trình trong chương trình Toán THPT Luận văn trình bày nội dung chủ đề PT được triển khai qua các lớp (từ lớp 8 đến lớp 12). 2.1.2. Chủ đề phương trình trong chương trình Toán THPT hiện nay Luận văn trình bày MT dạy học PT và chỉ ra một số lưu ý khi dạy học giải phương trình. Luận văn trình bày đặc điểm của chủ đề PT trong SGK Toán lớp 10 hiện nay. Luận văn chỉ ra một số hạn chế về hệ thống các bài tập chủ đề PT trong SGK và sách bài tập Đại số 10: Hệ thống bài tập chủ yếu là những bài tập tương tự như các ví dụ đã trình bày trong SGK, hoặc các bài tập chỉ cần áp dụng trực tiếp kiến thức đã học vào giải các PT; SGK và sách bài tập Đại số 10 chưa có nhiều các bài tập đòi hỏi HS khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá, một số bài học lại chưa chú trọng tới các bài tập ở mức độ nhận biết, những bài tập dành cho HS yếu kém và trung bình. 2.2. Tìm hiểu sự vận dụng phân loại mục tiêu dạy học của Bloom trong các tài liệu hƣớng dẫn, sách giáo viên Luận văn trình bày những cách tiếp cận khác nhau trong việc vận dụng phân loại MT dạy học của Bloom của một số tác giả Việt Nam giới thiệu trong nhiều tài liệu khác nhau. Hầu hết các tác giả khi trình bày vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để đánh giá kết quả học tập đều đề xuất sử dụng 3 mức độ: Nhận biết, Hiểu, Vận dụng. Theo chúng tôi các tác giả chưa chỉ ra cụ thể nội hàm của từng bậc nhận thức trong môn Toán để GV dễ dàng sử dụng trong thực tiễn giảng dạy. Để vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom vào dạy học chủ đề PT đạt hiệu quả cao nhất, chúng ta cần phải giải quyết được các vấn đề sau đây: - Cụ thể hóa thang bậc nhận thức của Bloom vào chủ đề PT, bao gồm việc chỉ ra những yêu cầu về kiến thức và kĩ năng thích hợp cho mỗi mức độ, các câu hỏi phù hợp với từng mức độ. - Phân bậc các mức độ MT dạy học chủ đề PT dựa theo các mức độ nhận thức của Bloom để GV dễ dàng vận dụng nhất. 2.3. Thực trạng kiểm tra đánh giá nội dung phƣơng trình trong môn toán ở trƣờng THPT Chúng tôi đã tiến hành điều tra và khảo sát thực trạng dạy, học và kiểm tra đánh giá môn Toán ở một số trường THPT thuộc tỉnh Thanh Hóa, ở một số huyện: Vĩnh Lộc, Cẩm Thủy, Bá Thước trong các năm học gần đây (năm học 2005 – 2006, 2006 – 2007, 2007 – 2008), với hình thức phỏng vấn bằng phiếu in sẵn, trực tiếp trao đổi với GV, trao đổi với Ban giám hiệu các trường. Chúng tôi sử dụng các phương pháp quan sát - điều tra, tổng kết kinh nghiệm để đánh giá thực trạng và tổng hợp kinh nghiệm của các GV được điều tra, qua phân tích các đề KT-ĐG, chúng tôi thấy một số hạn chế sau: +Về các đề kiểm tra - Nhiều đề kiểm tra biên soạn chưa căn cứ vào mục tiêu bài học, chương học. - Đề kiểm tra khó xác định được mức độ đạt mục tiêu dạy học về nhận thức. - Nội dung một số đề kiểm tra chưa phù hợp về tỉ lệ các mức độ nhận thức, độ khó chưa hợp lí, nhiều đề chưa phù hợp với thời gian làm bài của học sinh. + Về nhận thức của giáo viên về qui trình biên soạn một đề kiểm tra và mục tiêu kiểm tra - Có không ít GV xác định chưa đúng mức độ nhận thức của câu hỏi kiểm tra, từ đó xuất hiện tình trạng nhiều GV biên soạn câu hỏi kiểm tra chưa phù hợp với mức độ nhận thức cần kiểm tra. Bởi vậy có nhiều đề kiểm tra hoặc quá dễ, hoặc quá khó. - Việc biên soạn đề KT-ĐG chưa xác định thích hợp tỉ lệ giữa các mức độ nhận thức, nhiều đề kiểm tra chưa dành lượng câu hỏi thích đáng cho các mức độ nhận thức thấp (dành cho HS yếu kém) hoặc tỉ lệ thích hợp cho các câu hỏi đòi hỏi mức độ nhận thức cao (cho HS khá giỏi). - Nhiều GV biên soạn các đề kiểm tra cũng chưa thực sự bám vào MT giảng dạy và Chuẩn kiến thức kĩ năng. Kĩ năng viết MT bài học còn nhiều hạn chế ở không ít GV. Kết luận chƣơng 2 Luận văn đã phân tích thực trạng xây dựng các đề KT-ĐG trong môn Toán nói chung, các đề KT-ĐG chủ đề PT ở lớp 10 nói riêng, và tổng kết những ưu điểm và nhược điểm của việc biên soạn các đề KT-ĐG môn Toán. Luận văn cũng đã phân tích chương trình môn Toán THPT (chủ đề phương trình) và tìm hiểu việc vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom trong dạy học nói chung và trong dạy học Toán nói riêng. CHƢƠNG 3 VẬN DỤNG THANG BẬC NHẬN THỨC CỦA BLOOM ĐỂ XÂY DỰNG MỤC TIÊU VÀ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐẠT MỤC TIÊU DẠY HỌC MÔN TOÁN BẬC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG – CHỦ ĐỀ PHƢƠNG TRÌNH 3.1. Vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom xây dựng mục tiêu dạy học và câu hỏi, bài tập kiểm tra môn toán chủ đề phƣơng trình 3.1.1. Các loại mục tiêu dạy học Toán - chủ đề PT dựa theo cách phân loại các mục tiêu giáo dục của Bloom Luận văn đã phân tích qua một số ví dụ để khẳng định những khó khăn khi tách biệt các mức độ nhận thức vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá trong chủ đề PT là rất khó. Khó khăn của vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom vào dạy học chính là sự khó phân biệt mỗi mức độ nhận thức với nhau. Để vận dụng thang bậc nhận thức này một cách có hiệu quả nhất cần phải chỉ ra cụ thể nội hàm của mỗi bậc nhận thức và qui các bậc nhận thức lại một cách hợp lí nhất. Chúng tôi đề xuất các bậc MT dạy học Toán- chủ đề PT dựa theo cách phân loại các mục tiêu giáo dục của Bloom như sau: * Bậc 1. (tương đương với mức độ Nhận biết): + Là khả năng nhớ và phát biểu được những định nghĩa, kí hiệu, khái niệm liên quan đến PT. + Khả năng sử dụng các phương pháp, các quy tắc, các kĩ thuật đã học, khả năng thực hiện trực tiếp những phép tính để hoàn thành các lời giải các bài toán tương tự với các ví dụ HS đã gặp trên lớp, mặc dù có sự khác nhau về chi tiết. *Bậc 2. (tương đương với mức độ Hiểu): + Diễn tả bằng ngôn ngữ cá nhân về khái niệm, định lí, tính chất, chuyển đổi được từ hình thức ngôn ngữ này sang hình thức ngôn ngữ khác (ví dụ: từ lời sang công thức, kí hiệu, số liệu và ngược lại). + Giải thích, minh họa được ý nghĩa của các khái niệm, định nghĩa, định lí. + Lựa chọn, bổ sung, sắp xếp lại những thông tin cần thiết để giải quyết một vấn đề nào đó. + Sắp xếp lại lời giải bài toán theo cấu trúc lôgíc. * Bậc 3. (bao gồm các mức độ Vận dụng, Phân tích, Tổng hợp, Đánh giá): Là khả năng sử dụng các kiến thức đã học vào một hoàn cảnh cụ thể mới: vận dụng nhận biết, hiểu biết thông tin để giải quyết vấn đề đặt ra; là khả năng đòi hỏi học sinh phải biết vận dụng kiến thức, biết sử dụng phương pháp, nguyên lí hay ý tưởng để giải quyết vấn đề nào đó. Có thể cụ thể hóa mức độ vận dụng bằng các yêu cầu: + So sánh các phương án giải quyết vấn đề. + Phát hiện lời giải có mâu thuẫn, sai lầm và chỉnh sửa được. + Giải quyết được những tình huống mới bằng cách vận dụng các khái niệm, định lí, định luật, tính chất đã biết. + Khái quát hóa, trừu tượng hóa từ tình huống quen thuộc, tình huống đơn lẻ sang tình huống mới, tình huống phức tạp hơn. Ở mức nhận thức cao hơn (phân tích, tổng hợp, đánh giá) là khả năng chia nhỏ bài toán để giải nó, khả năng phát hiện những lập luận sai lầm lôgíc trong lập luận và đánh giá lời giải, cho nhận xét về lời giải tốt nhất cho bài toán. Khả năng có được các khám phá toán học và tổng quát hóa từ nhiều kết quả. Khả năng phát hiện ra lời giải mới, hay và ngắn gọn. 3.1.2. Xây dựng mục tiêu dạy học, câu hỏi và bài tập chủ đề PT Để xây dựng MT dạy học, câu hỏi và bài tập chủ đề PT được chính xác, cụ thể, luận văn đề xuất các bước thực hiện như sau: Bước 1. Xác định nội dung bài học và các yêu cầu về MT dạy học trong chƣơng trình, SGK Bước 2. Xây dựng MT dạy học Bước 3. Xây dựng câu hỏi và bài tập theo các mức độ nhận thức đã xác định ở bƣớc 2. Luận văn trình bày 3 ví dụ vận dụng các bước xây dựng MT dạy học nêu ra ở trên: Ví dụ 1. Xây dựng MT dạy học, câu hỏi và bài tập §1. Đại cương về phương trình (Đại số 10 – nâng cao) Bước 1. Xác định nội dung bài học và các yêu cầu về MT dạy học trong chƣơng trình, SGK Luận văn trình bày nội dung bài học trong SGK Đại số 10 nâng cao, yêu cầu về chuẩn kiến thức và kĩ năng quy định trong chương trình, mục tiêu dạy học trong SGV Đại số 10 nâng cao. Bước 2. Xây dựng MT dạy học Luận văn trình bày MT dạy học theo 3 bậc mục tiêu đề xuất ở 3.1.1. Bước 3. Xây dựng câu hỏi và bài tập Luận văn trình bày các bài tập xây dựng theo các bậc MT xác định ở bước 2. Tương tự như Ví dụ 1, ta có được các câu hỏi – bài tập phù hợp với các bậc nhận thức tương ứng với MT đã xác định ở các ví dụ 2. 3.2. Xây dựng các đề kiểm tra trên cơ sở mục tiêu dạy học đƣợc xác định theo thang bậc nhận thức của Bloom Luận văn trình bày một số ví dụ vận dụng các bước biên soạn đề kiểm tra sau để xây dựng các đề kiểm tra: - Bước 1. Xác định mục đích, yêu cầu đề kiểm tra, hình thức kiểm tra - Bước 2. Xác định MT bài học - Bước 3. Thiết lập ma trận hai chiều - Bước 4. Thiết kế câu hỏi theo ma trận - Bước 5. Xây dựng đáp án và biểu điểm Ví dụ 2. Đề kiểm tra 15 phút (Sau khi học xong bài §2. Phương trình bậc nhất và bậc hai - Đại số 10 nâng cao) Bước 1. Xác định mục đích, yêu cầu đề kiểm tra, hình thức kiểm tra - Đề kiểm tra được thực hiện trong 15 phút với các hình thức TNKQ và TL, với 4 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn (4 phương án trả lời) và một câu tự luận. - Kiểm tra các kiến thức liên quan đến: Giải và biện luận PT bậc nhất và bậc hai. Bước 2. Xác định MT bài học MT dạy học: căn cứ theo MT đề xuất ở 3.1.2.2. Bước 3. Thiết lập ma trận hai chiều Nội dung Bậc 1 Bậc 2 Bậc 3 Tổng TNKQ TNKQ TNKQ TL Phương trình ax + b = 0 1 (2,0 đ) 2,0 đ Phương trình ax2 + bx + c = 0. 1 (2,0 đ) 1 (4,0đ) 6,0 đ Hệ thức Viét và ứng dụng 1 (2,0 đ) 2,0 đ Tổng số 2,0 đ 4,0 đ 4,0 đ 10,0đ Bước 4. Thiết kế câu hỏi theo ma trận . Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của Bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn Toán bậc trung học phổ thông - chủ đề phương trình. thang bậc nhận thức của Bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn Toán Trung học phổ thông – Chủ đề phương trình. 2. Mục đích nghiên cứu Đề

— Xem thêm —

Từ khóa:

Xem thêm: Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn toán bậc trung học phổ thông chủ đề phương trình, Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn toán bậc trung học phổ thông chủ đề phương trình, Nghiên cứu vận dụng thang bậc nhận thức của bloom để đánh giá mức độ đạt mục tiêu dạy học môn toán bậc trung học phổ thông chủ đề phương trình

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • phạm yen
    phạm yen · Vào lúc 01:30 pm 09/02/2014
    He he bài này hay up lên nào
  • c'est la vie
    c'est la vie · Vào lúc 03:52 am 12/02/2014
    Cảm ơn bạn! mình đang cần tài liệu này!
  • tranthuhien120990
    tranthuhien120990 · Vào lúc 10:53 am 12/02/2014
    Cám ơn bạn nha… đúng tài liệu mình đang cần :)
  • fresh boy 6
    fresh boy 6 · Vào lúc 09:10 am 13/02/2014
    Đọc sơ thấy tài liệu này rõ ràng dễ hiểu, thank bạn đã up lên nhé!
  • fresh boy 43
    fresh boy 43 · Vào lúc 10:28 am 13/02/2014
    Bạn còn tài liệu nào liên quan nữa không?
Xem thêm
Đăng ký

Generate time = 0.0889399051666 s. Memory usage = 13.95 MB