phương hướng hoàn thiện quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải việt nam

Kira
Kira(23387 tài liệu)
(438 người theo dõi)
Lượt xem 4
0
Tải xuống 5,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 88 | Loại file: DOC
0

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 19/02/2014, 14:52

Mô tả: MỞ ĐẦU1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một quốc gia có biên giới biển, có lãnh hải và vùng đặc quyền kinh tế ở biển Đông với diện tích hơn 1 triệu km2, thêm vào đó là đặc điểm không phải quốc gia nào cũng có, đó là Biển Đông của nước ta là biển hở thông với đại dương. Vì thế, Việt Nam không những có nhiều thuận lợi để khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên tái tạo và không tái tạo phong phú, quan trọng do thiên nhiên mang lại, mà còn là cơ hội giao thương với thế giới để phát triển nền kinh tế hội nhập mang nhiều thách thức, trong đó phát triển ngành hàng hải, giao thông vận tải biển, các công trình ven biển, các ngành công nghiệp, dịch vụ, du lịch và thương mại quốc tế. Những năm gần đây, Việt Nam đang thúc đẩy xây dựng và cải cách pháp luật dân sự nói chung và pháp luật thương mại nói riêng trong đó có pháp luật Hàng hải. Trong năm 2005 với hai kỳ họp, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Dân sự (từ đây xin viết tắt là BLDS) thay thế năm 1995 và Bộ luật Hàng hải (từ đây xin viết tắt là BLHH) thay thế năm 1990; một loạt đạo luật về tài sản và kinh doanh như Luật Thương mại (sửa đổi), Luật Nhà ở, Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp (sửa đổi), Luật Sở hữu Trí tuệ và Luật đầu tư (thống nhất). Đây là các luật hết sức cần thiết và quan trọng đối với mọi thể nhân và pháp nhân kinh doanh trong khu vực nhà nước và tư nhân.Điều đó chứng tỏ việc đẩy nhanh quá trình xây dựng các thể chế kinh tế vi mô ở nước ta, là cơ sở tạo nên môi trường kinh doanh:- Nhiều thể nhân và pháp nhân kinh doanh; - Hoạt động dựa trên cơ sở quyền tự do kinh doanh; - Giao dịch dựa vào nguyên tắc thoả thuận, cùng có lợi và tự chịu trách nhiệm; 1- Mở rộng hoạt động của chi nhánh và đại diện pháp nhân; - Tiềm lực kinh tế bắt đầu tập trung vào các Công ty Trách nhiệm hữu hạn hay Cổ phần, các thực thể hợp danh (Patnerships), các thương nhân là chủ trang trại, hộ gia đình Các thể chế kinh tế vi mô như vậy đang tạo nên mạng lưới các vi mạch nuôi sống mọi tế bào xã hội, trong đó có mạng lưới các doanh nghiệp đóng tàu và dịch vụ sửa chữa tàu đang có nhiều tiềm năng hứa hẹn và nhiều thách thức, mà một trong những thách thức đó là môi trường giao dịch tài sản phi mua bán nhưng có bảo đảm giữa các chủ thể thị trường với doanh nghiệp hàng hải. BLHH 1990 và BLDS 1995 là sự minh chứng cho việc đặt nền móng xây dựng hệ thống pháp luật dân sự - thương mại của Việt Nam ở những năm đầu 90. Cả hai Bộ luật sau thời gian thực thi, nay được thay thế bằng các Bộ luật mới năm 2005 trên quan điểm có định hướng, kế thừa, pháp điển hóa các quy định hiện hành còn thích hợp, vận dụng kinh nghiệm xây dựng pháp luật của nước ngoài phù hợp với điều kiện của Việt Nam và từng bước nội luật hoá pháp luật quốc tế. Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội trong đó có chiến lược kinh tế biển những năm gần đây được xây dựng và hoàn thiện trong bối cảnh hội nhập, phát triển và đầy thách thức, nhất là việc thực hiện Hiệp định Thương mại giữa Việt Nam-Koa Kỳ (BTA) và việc chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đang tính từng ngày. Chiến lược kinh tế biển của Việt Nam dựa trên mục tiêu lớn mà Đảng ta đặt ra cho thiên kỷ mới là khai thác tối đa tiềm năng và lợi thế vùng biển, ven biển, kết hợp an ninh quốc phòng, tạo thế và lực để phát triển mạnh kinh tế-xã hội, bảo vệ và làm chủ vùng biển Tổ quốc. Để đạt được mục tiêu đó thì một trong các biện pháp quan trọng nhất là xây dựng cơ cấu kinh tế vùng hướng mạnh về xuất khẩu, 2kết hợp khai thác kinh tế vùng ngập mặn và ven biển, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Việc phát triển thương mại-hàng hải trong một chương trình liên kết các ngành kinh tế quan trọng như dầu khí, vận tải (đặc biệt là vận tải đa phương thức), kéo theo đó là công nghiệp đóng tàu, xây dựng cảng biển và dịch vụ cảng biển, tạo nên cơ cấu kinh tế công nghiệp ven biển hiện đại, nơi có số lượng và cường độ giao dịch thương mại-hàng hải diễn ra hết sức lớn. Ngành công nghiệp đóng tàu và sửa chữa tàu, ngành vận tải biển trước yêu cầu phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra yêu cầu môi trường giao dịch tài sản phi mua bán trong đó có giao dịch bảo đảm (từ đây viết tắt là "GDBĐ") được an toàn, giảm thiểu rủi ro trong các hoạt động thương mại-hàng hải của các doanh nghiệp. Môi trường GDBĐ an toàn đối với doanh nghiệp thương mại-hàng hải trong lĩnh vực vận tải, đóng tàu thể hiện ở các đặc điểm: Thứ nhất, doanh nghiệp có nhiều khả năng để có được khoản vay hoặc thanh toán/hoàn thành một phần hay toàn bộ nghĩa vụ đang gánh vác bằng cách đưa ra một bảo đảm nhất định bằng tài sản là con tàu của mình dưới hình thức thế chấp tàu, trong đó có tàu hình thành trong tương lai.Thứ hai, khi thế chấp con tàu, quyền tài sản đối với tàu của chủ sở hữu tàu đã có biến động, do đó sự biến động này buộc người thế chấp (hoặc người nhận thế chấp, hoặc cả hai người tuỳ pháp luật mỗi nước) phải thông báo công khai (hành vi đăng ký) việc thế chấp con tàu đó, nhằm đối kháng với người thứ ba (nếu có giao dịch khác hay tranh chấp về cùng con tàu đó), đồng thời mọi giao dịch về tàu biển, kể cả GDBĐ như thế chấp tàu biển chỉ có hiệu lực sau khi đã đăng ký vào sổ Đăng ký tàu biển quốc gia. Thứ ba, các chủ nợ đối với con tàu đã thế chấp khi có được thông tin về tình trạng pháp lý của con tàu đó, sẽ đối kháng với nhau để giành quyền ưu tiên thanh toán (theo thứ tự) từ con tàu đó, theo nguyên tắc - ai đăng ký trước sẽ giành quyền ưu tiên thanh toán trước. 3Những vấn đề trên đặt yêu cầu cần tư duy thấu đáo hơn về GDBĐ bằng tàu biển, trên cơ sở đó đề xuất bổ sung chế định GDBĐ trong pháp luật dân sự của Việt Nam và áp dụng chế định này trong pháp luật thương mại-hàng hải trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Đề tài tập trung ở phạm vi GDBĐ bằng tàu biển.2. Mục đích và nhiệm vụ của đề tàiMục đích:Làm rõ một số vấn đề tồn tại về mặt lý luận và những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật GDBĐ trong hàng hải; đề xuất một số kiến nghị về phương hướng xây dựng và hoàn thiện pháp luật GDBĐ trong hàng hải.Nhiệm vụ:Để đạt được mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ:- Góp phần thúc đẩy môi trường nghiên cứu về GDBĐ nói chung và bảo đảm trong pháp luật hàng hải nói riêng đối với giới lập pháp và giới hành pháp;- Góp phần mở rộng cơ hội tăng cường nhận thức về biện pháp bảo đảm an toàn trong kinh doanh của giới doanh nghiệp;- Đề xuất, kiến nghị nhằm góp phần vào quá trình hoàn thiện chế định GDBD trong pháp luật dân sự nói chung và pháp luật về hàng hải nói riêng như Nghị định về GDBD, Pháp lệnh Đăng ký GDBD, Luật đăng ký Bất động sản, Pháp lệnh Bắt giữ tàu biển v.v 3. Phạm vi nghiên cứu đề tàiTrong khuôn khổ luận văn tập trung vào các vấn đề: 3.1 Tham khảo một số học thuyết dân sự để làm cơ sở cho việc xem xét, nhìn nhận bước đầu về quá trình hình thành chế định GDBĐ nói chung, trong hàng hải nói riêng; khái niệm GDBĐ, các khái niệm về GDBĐ; các đặc 4điểm và một số quan điểm lý luận về GDBĐ nói chung và thương mại - hàng hải nói riêng của Việt Nam;3.2 Nêu và phân tích các bất cập về pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật hiện hành về GDBĐ trong hàng hải (nêu lên việc thiếu một số chế định bảo đảm bằng tàu biển) rút ra một số nguyên nhân cơ bản và bước đầu đánh giá về thể chế GDBĐ trong hàng hải; 3.3 Đưa ra một số kiến nghị phương hướng xây dựng và áp dụng chế định GDBĐ trong thương mại - hàng hải. 4. Ý nghĩa thực tiễn và sự đóng góp của đề tàiLuận văn là sự kết nối giữa tư duy và kinh nghiệm pháp lý về dân sự nói chung với thương mại - hàng hải nói riêng trong lĩnh vực chuyên sâu về GDBĐ. Một số quan điểm khảo cứu của tác giả đã có cơ hội chia sẻ với đồng nghiệp trong quá trình xây dựng BLDS 2005, BLHH 2005; các Dự thảo Pháp lệnh Đăng ký GDBĐ (mới), Dự thảo Luật Đăng ký bất động sản (mới), Dự thảo Nghị định về GDBĐ (thay thế Nghị định 165), Dự thảo Pháp lệnh Bắt giữ tàu biển (mới), và Nghị định 49 (thay thế Nghị định 91) ban hành Quy chế về đăng ký và mua, bán tàu biển. Các đóng góp bước đầu của luận văn là: - Chỉ ra một số bất cập về lý luận của chế định GDBĐ; - Chỉ ra khoảng trống trong chế định GDBĐ và việc áp dụng quy định GDBĐ trong lĩnh vực hàng hải; - Đề xuất bổ sung quy định GDBĐ trong pháp luật hàng hải.5. Phương pháp nghiên cứu đề tàiTác giả sử dụng phương pháp đối thoại, phỏng vấn đối tượng là các nhà hoạch định chính sách pháp luật, các nhà quản lý, các chuyên gia hoạt động thực tiễn; đồng thời sử dụng phương pháp luật học so sánh xuyên suốt 5luận văn, trong đó chủ yếu đối chiếu pháp luật của một số quốc gia theo hệ luật thành văn như Nhật Bản, Trung Quốc, đồng thời có so sánh với hệ Thông luật mà đại diện là Hoa Kỳ. Bên cạnh đó đặc biệt lưu ý các Điều ước quốc tế với tư cách là nguồn luật quốc gia có tác động hiệu quả tới quá trình xây dựng và áp dụng pháp luật về GDBĐ trong hàng hải. Sau cùng là việc sử dụng các phương pháp phân tích tổng hợp, logic hình thức để xử lý tư liệu, thông tin.6. Tình hình nghiên cứu đề tàiBLHH có từ năm 1990, thực chất nó "được Tổng cục đường biển (nay là Cục Hàng hải Việt Nam) khởi xướng xây dựng từ năm 1987 [21, tr. 3] ngay khi vẫn còn chế độ tập trung bao cấp nặng nề và có trước Hiến pháp 1992. Điều đó thể hiện những bước tiến mạnh hơn, dài hơn của BLHH 1990 so với BLDS 1995 vì lợi thế áp dụng và tham khảo các Điều ước quốc tế, trong đó có những Điều ước quốc tế công nhận và tham gia. Năm 2005, hai bộ luật này được sửa đổi, thay thế để tiếp tục tạo môi trường pháp lý cho quá trình tiếp tục đổi mới, hội nhập và phát triển. Bên cạnh đó, việc tác giả được tiếp cận quá trình soạn thảo các văn bản pháp luật trên và việc tham gia nhiều cuộc toạ đàm về GDBĐ của Việt Nam và của các quốc gia như Nhật, Pháp, Đức, Hoa Kỳ là cơ hội thuận lợi để nghiên cứu xây dựng thể chế dân sự nói chung và chế định GDBĐ nói riêng. Tác giả tham khảo, so sánh pháp luật quốc tế và của các nước phát triển và đang phát triển thuộc hai hệ thống luật Lục địa và Thông luật về Dân sự, Thương mại và Hàng hải, để sơ bộ đánh giá về mặt nghiên cứu khoa học và thực tiễn áp dụng chế định GDBĐ ở nước ta. Đề án bảo vệ Tiến sĩ Luật học của chị Nguyễn Thị Như Mai về pháp luật hàng hải và các bài viết đã đăng tạp chí, hay những bài nghiên cứu của Tiến sĩ Luật học Nguyễn Thúy Hiền về GDBĐ đã và đang hỗ trợ cho việc nghiên cứu của tác giả. Đặc biệt, việc góp ý kiến của người hướng dẫn, giảng viên bộ môn, chuyên gia pháp luật hàng hải và biển quốc tế khiến tác giả tự tin đề xuất quan điểm và giải pháp mới. 6Tuy nhiên, các tư liệu, thông tin về nguồn gốc, lịch sử hình thành và phát triển chế định GDBĐ còn khá hạn chế, nhất là tư liệu về chế định này thực thi áp dụng trong lĩnh vực hàng hải ở Việt Nam càng ít. Luận văn đang trong quá trình tiếp cận bối cảnh trên. 7. Kết cấu của luận vănNgoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải Việt Nam.Chương 2: Thực trạng áp dụng quy định giao dịch bảo đảm trong lĩnh vực hàng hải Việt Nam.Chương 3: Phương hướng hoàn thiện quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải Việt Nam.7Chương 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUY ĐỊNH GIAO DỊCH BẢO ĐẢM TRONG PHÁP LUẬT HÀNG HẢI VIỆT NAMĐể tìm hiểu sự hình thành, tồn tại và phát triển quy định pháp lý về GDBĐ trong lĩnh vực hàng hải, luận văn sẽ luôn dựa trên chế định GDBĐ với tư cách là quy định gốc về quyền và lợi ích bảo đảm cho nghĩa vụ, bởi vì chế định GDBĐ là một bộ phận hợp thành nội dung pháp luật dân sự. Cho nên, chế định GDBĐ trở thành căn cứ áp dụng cụ thể vào các lĩnh vực pháp luật về thương mại, hàng hải, hàng không, đất đai, sở hữu trí tuệ v.v tạo nên tính chung, tính thống nhất của hệ thống pháp luật về GDBĐ.Mặt khác, việc áp dụng quy định GDBĐ trong pháp luật về hàng hải còn căn cứ vào các Điều ước quốc tế (ĐUQT) liên quan đến bảo đảm trong hàng hải như thế chấp tàu biển, cầm giữ hàng hải, bắt giữ tàu biển; các tập quán quốc tế trong hàng hải (nhất là về quyền cầm giữ hàng hải); và, pháp luật của các quốc gia tương thích, đã làm cho quy định GDBĐ được phát triển sâu hơn, rộng hơn, tạo nên tính riêng của các giao dịch, các quan hệ có bảo đảm trong pháp luật hàng hải. Vì thế, quy định GDBĐ trong pháp luật về hàng hải mỗi nước đều vừa mang yếu tố đặc thù riêng, lại vừa mang yếu tố chung nhất. Đó luôn là một trong những cách tiếp cận, đưa ra vấn đề và cách giải quyết vấn đề của luận văn khi đề cập, nghiên cứu hai vấn đề chuyên môn là Bảo đảm và Hàng hải để hình thành một lĩnh vực hết sức đặc thù là "GDBĐ trong Hàng hải" dưới cái nhìn pháp luật so sánh.1.1. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CHẾ ĐỊNH GIAO DỊCH BẢO ĐẢM TRONG PHÁP LUẬT DÂN SỰ NÓI CHUNG VÀ QUY ĐỊNH GIAO DỊCH BẢO ĐẢM TRONG PHÁP LUẬT HÀNG HẢI NÓI RIÊNG CỦA VIỆT NAM 1.1.1. Lược sử hình thành pháp luật giao dịch bảo đảm Việt NamVới tư cách là một thành tố trong hệ thống pháp luật dân sự, chế định GDBĐ ở nước ta mang dấu ấn đặc biệt của sự hình thành và phát triển Nhà 8nước và pháp luật Việt Nam, theo đó các thời kỳ tiêu biểu có thể phân định một cách tương đối như sau: a) Đô hộ phong kiến phương bắc Trung Hoa; b) Thuộc địa thực dân Pháp; c) Chia cắt hai miền và đế quốc Mỹ xâm lược miền Nam; d) Thống nhất đất nước và phát triển thị trường. 1.1.1.1. Thời kỳ đô hộ lâu dài của phong kiến phương bắc Trung Hoa Việt Nam là quốc gia nông nghiệp lúa nước vùng Đông Nam Á, là láng giềng của nước Trung Quốc và bị phong kiến phương bắc Trung Hoa đô hộ ngay từ khi Nhà nước Âu Lạc mới hình thành cho đến nhiều triều đại phong kiến tiếp sau đó. Đặc trưng này đã ảnh hưởng sâu sắc đến việc hình thành và áp dụng pháp luật dân sự nói chung và chế định GDBĐ nói riêng. Cho đến nay, chưa có nguồn thông tin nào nói về việc nước ta có một văn bản pháp luật cổ nào thuộc các triều đại phong kiến Việt Nam dưới thời Bắc triều hay một văn bản/tư liệu nào nói về việc áp dụng pháp luật như thế nào của các triều đại phong kiến phương bắc Trung Hoa vào nước ta. Tuy nhiên, dù "chúng ta không thể biết một cách đầy đủ, chi tiết về tình hình pháp luật ở nước ta suốt hơn 10 thế kỷ Bắc thuộc. Nhưng chắc chắn pháp luật hiện hành ở nước ta lúc đó là pháp luật của nhà nước phong kiến Trung Hoa qua nhiều triều đại khác nhau" [32, tr. 54]; hay "các bộ luật Hồng Đức, Gia Long đều mô phỏng theo luật Trung Hoa; Luật Gia Long còn lệ thuộc hoàn toàn vào luật Đại Thanh" [32, tr. 204]. Hệ thống pháp luật dân sự với bản chất của luật tư, nó điều chỉnh toàn bộ các vấn đề không thuộc công pháp. Do đó, khi xem xét sự hình thành và phát triển của chế định GDBĐ trong hệ thống pháp luật dân sự ở Việt Nam dưới triều đại phong kiến bị đô hộ của Trung Quốc, chúng ta không khỏi ngạc nhiên khi nhận thấy các chế định dân sự hiếm hoi thời đó, trong đó có loại 9bảo đảm cầm cố được quy định trong văn bản luật hình, dù còn sơ lược dưới thời Lý-Trần như: "Lệnh năm 1135, ruộng đất đã bán đợ hoặc cầm cố quá hạn 20 năm thì không được chuộc lại hay đòi về" [32, tr. 103].Quốc triều Hình luật hay còn gọi là Bộ luật Hồng Đức ra đời năm 1483, được tập hợp từ các điều luật thuộc các đời vua Lê trước đó và bổ sung hoàn chỉnh trở thành Bộ luật thành văn thời phong kiến được sử dụng đến những năm thế kỷ 18. Trong Bộ luật này, các chế định dân sự được đặt ở Quyển thứ ba gồm có Chương Hộ hôn 58 điều, Chương Điền sản với 32 điều cũ và 14 điều mới, và Chương Thông gian có 10 điều. Trong Chương Điền sản thì việc cầm cố ruộng đất là một dịch chuyển quyền về đất trên cơ sở Khế ước (Hợp đồng), theo đó thời hạn cầm cố ruộng là 30 năm. Điều 384 quy định cho chủ ruộng: Những ruộng đất cầm mà chủ ruộng xin chuộc, người cầm không cho chuộc hay là không muốn chuộc mà bắt phải chuộc thì phải phạt 80 trượng. Nếu quá hạn mà chủ ruộng cố đòi chuộc thì chủ ruộng cũng phải phạt trượng như thế mà không cho chuộc Nếu trong hạn đã đem tiền đến chuộc và đã được quan xử cho chuộc, mà chủ cầm cố tình lần khân không cho chuộc, để cho qua kỳ hạn thì phải phạt 80 trượng, bắt phải cho chuộc, và phải trả lại tiền lãi những ngày để lần khân. Nếu qua niên hạn mà xin chuộc thì không được (niên hạn là 30 năm) [18, tr. 142]. Hợp đồng cầm cố được lập trên cơ sở tuân thủ đúng thư khế mẫu (văn tự cam đoan) được quy định trong Quốc Triều Thư Khế quy định về "Thể thức giấy tờ khế ước dùng trong triều ta", theo đó mẫu "Văn khế cầm cố ruộng đất" quy định các nội dung: thông tin về người có tài sản cầm cố; đối tượng cầm cố là ruộng đất, ao chuôm và người; lý do cầm cố; đối tượng cầm cố là của riêng hoặc do mua đứt của ai đó mà có; mô tả vị trí tài sản; thông tin về người nhận tài sản cầm cố; quy đổi thành tiền giá trị của tài sản cầm cố; 10 . về quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải Việt Nam. Chương 2: Thực trạng áp dụng quy định giao dịch bảo đảm trong lĩnh vực hàng hải Việt Nam. Chương. 3: Phương hướng hoàn thiện quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải Việt Nam. 7Chương 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUY ĐỊNH GIAO DỊCH BẢO ĐẢM

— Xem thêm —

Xem thêm: phương hướng hoàn thiện quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải việt nam, phương hướng hoàn thiện quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải việt nam, phương hướng hoàn thiện quy định giao dịch bảo đảm trong pháp luật hàng hải việt nam

Lên đầu trang

Mục lục

Tài liệu liên quan

Từ khóa liên quan

Đăng ký

Generate time = 0.166945934296 s. Memory usage = 13.94 MB