THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẢM THỰC VẬT TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC potx

tailieuhay_4489
tailieuhay_4489(15298 tài liệu)
(7 người theo dõi)
Lượt xem 33
0
Tải xuống 8,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 11 | Loại file: PDF
0

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 11/03/2014, 06:20

Mô tả: Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 239THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẢM THỰC VẬT TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC Đặng Minh Quân1, Nguyễn Nghĩa Thìn2 và Phạm Thị Bích Thủy1 ABSTRACT The investigation was conducted in 11 locations having mangrove forests in 4 communes belonging to Phu Quoc National Park. From the results collected, we constructed the list of vascular plants including 103 species belonging to 80 genera of 41 families in 3 phyla, including 23 basic salt-tolerant species, 22 salt- affected species and 58 domestic species which were distributed to coastal saline areas. There were 10 species to be added to the list of Phu Quoc National Park. A resource of useful trees and endangered-trees was also investigated in which 98 useful species accounted for 95.15% of the system, 4 species taking up 3% of the system have been identified in Vietnam Red Book (2007). Moreover, 5 habitat patterns were identified in the mangrove forest ecosystem of Phu Quoc National Park. Keywords: Vegetal cover, communities, mangrove forest, Phu Quoc National Park Title: Species components and features of the vegetation cover in the mangrove forest ecosystem of Phu Quoc national park TÓM TẮT Đề tài đã tiến hành khảo sát tại 11 điểm có rừng ngập mặn của 4 xã thuộc Vườn Quốc gia Phú Quốc. Kết quả đã xây dựng được bảng danh lục các loài thực vật bậc cao có mạch gồm 103 loài thuộc 80 chi của 41 họ trong 3 ngành. Trong đó có 23 loài cây ngập mặn chủ yếu, 22 loài cây tham gia rừng ngập mặn và 58 loài cây nội địa phát tán ra sống ở vùng ven biển có rừng ngập mặn. Bổ sung vào danh lục thực vật Vườn Quốc gia Phú Quốc 10 loài. Nguồn tài nguyên cây có ích và những loài cây nguy cấp cũng đã được thống kê với 98 loài cây có giá trị sử dụng chiếm 95,15% số loài của hệ, 4 loài cây có tên trong Sách đỏ Việt Nam (2007) chiếm 3,88% số loài của hệ. Đồng thời cũng đã xác định được 5 kiểu nơi sống khác nhau trong hệ sinh thái rừng ngập mặn của Vườn Quốc gia Phú Quốc. Từ khóa: Thảm thực vật, quần xã, rừng ngập mặn, Vườn Quốc gia Phú Quốc 1 GIỚI THIỆU Vườn Quốc gia Phú Quốc (VQGPQ) nằm ở phía Bắc của đảo Phú Quốc, có tới 3 mặt giáp biển theo hướng Đông, Bắc và Tây, nên hệ thực vật rừng ngập mặn (RNM) đóng một vai trò rất quan trọng trong công tác bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học của Vườn. RNM không chỉ mang lại lợi ích kính tế mà còn có vai trò to lớn trong việc hạn chế tác hại của thiên tai, điều hòa khí hậu, hạn chế xói lở, giữ phù sa, duy trì đa dạng sinh học, là nơi ở, là bãi đẻ của nhiều loài động vật, là vùng đệm an toàn giữa biển và đất liền. 1 Khoa Sư phạm, Trường Đại học Cần Thơ 2 Bộ môn Thực vật học, Khoa Sinh học, Đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 240 Tuy nhiên, RNM ở VQGPQ lại chịu sự tác động rất lớn từ các hoạt động của con người thông qua việc khai thác du lịch, lấy gỗ, lấy củi, làm than, Do đó, để bảo tồn và phát triển bền vững các giá trị đa dạng sinh học của VQGPQ, việc điều tra, đánh giá chính xác sự đa dạng sinh học về các taxon, đa dạng về công dụng và mức độ nguy cấp của các loài thực vật và đặc điểm của thảm thực vật trong hệ sinh thái RNM của VQGPQ là rất cần thiết và cấp bách. 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu Việc nghiên cứu được tiến hành với 2 đợt khảo sát thực địa vào tháng 8/2010 (mùa mưa) và tháng 2/2011 (mùa khô) tại 11 điểm nghiên cứu thuộc 4 xã có rừng ngập mặn của VQGPQ là xã Gành Dầu, Cửa Cạn, Bãi Thơm và Hàm Ninh (Hình 1). Hình 1: Các điểm nghiên cứu rừng ngập mặn ở Vườn Quốc gia Phú Quốc 2.2 Phương pháp nghiên cứu 2.2.1 Ngoài thực địa Lập các ô tiêu chuẩn dựa theo phương pháp của Braun – Blanquet (1932), Fujiwara (1987) ở 11 điểm nghiên cứu. Các RNM ở VQGPQ đều là rừng tự nhiên nên kích thước của ô tiêu chuẩn được đặt là 25 m x 60 m (1500 m2). Trong mỗi ô tiêu chuẩn, tiến hành nhận diện và xác định tên cây (bước đầu), chụp ảnh, thu mẫu để làm tiêu bản mẫu khô và để phân tích, tra cứu tên khoa học về sau. Mô tả các Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 241đặc điểm của thảm thực vật, loài ưu thế, loại đất, Việc thu mẫu, làm tiêu bản mẫu khô và phân tích mẫu dựa theo tài liệu “Các phương pháp nghiên cứu thực vật” của Nguyễn Nghĩa Thìn (2007). 2.2.2 Trong phòng thí nghiệm Tất cả các tiêu bản mẫu, ảnh chụp đều được xử lý, phân tích và xác định tên khoa học dựa vào khóa phân loại của Lecomte (1907 – 1937) trong “Flore générale de l’Indo-chine” và “Cây cỏ Việt Nam” của Phạm Hoàng Hộ (2003). Sau đó, lập bảng danh lục thực vật dựa theo hệ thống phân loại của Brummitt (1992). Dựa vào các tài liệu “Từ điển cây thuốc Việt Nam” của Võ Văn Chi (1997), “Cây cỏ có ích ở Việt Nam” của Võ Văn Chi (chủ biên) và Trần Hợp (1999), “Danh lục các loài thực vật Việt Nam” của Nguyễn Tiến Bân chủ biên (2003 – 2005) và “Sách đỏ Việt Nam – Phần thực vật” của Bộ Khoa học và Công nghệ (2007) để thống kê tất cả các loài cây có ích, các loài cây nguy cấp và tính tỷ lệ % so với số loài thực vật cả vùng nghiên cứu. 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 3.1 Hệ thực vật Từ kết quả khảo sát RNM tại 11 điểm thuộc 4 xã của VQGPQ, đã xây dựng được bảng danh lục các loài thực vật bậc cao có mạch gồm 103 loài thuộc 80 chi của 41 họ trong 3 ngành thực vật. Dựa theo danh sách các loài cây rừng ngập mặn của Saenger, Hegerl & Davie (1983) và Phan Nguyên Hồng chủ biên (1999) đã thống kê được 23 loài cây ngập mặn chủ yếu, 22 loài cây tham gia rừng ngập mặn, còn lại là 58 loài cây nội địa phát tán ra sống ở vùng ven biển có rừng ngập mặn. Bổ sung vào danh lục thực vật VQGPQ 10 loài (Bảng 1). Thành phần loài, họ, loại cây, dạng sống, nơi sống và công dụng được trình bày trong phụ lục. Bảng 1: Các loài mới bổ sung vào danh lục thực vật VQGPQ Stt Tên khoa học Tên Việt Nam Họ Dạng sống 1 Acrostichum speciosum Willd. Ráng đại thanh Adiantaceae Dương xỉ bụi 2 Vittaria ensiformis Sw. Tô tần đai Adiantaceae Dương xỉ phụ sinh3 Pyrrosia longifolia (Burm.) Morton Ráng Hỏa mạc lá dài Polypodiaceae Dương xỉ phụ sinh4 Sarcolobus globosus Wall. Dây cám Asclepiadaceae Dây leo 5 Bruguiera cylindrical (L.) Blume Vẹt trụ, Vẹt khang Rhizophoraceae Gỗ trung 6 Bromhaedia finlaysoniana (Lindl.) Miq. Lan đầm lầy Orchidaceae Cỏ đứng 7 Dendrobium acerosum Lindl. Hoàng thảo lá kim Orchidaceae Phụ sinh 8 Dendrobium bilobulatum Seidenf. Phiếm đờn hai thùy Orchidaceae Phụ sinh 9 Dendrobium indivisum (Bl.) Miq. Hoàng thảo không phân Orchidaceae Phụ sinh 10 Luisia brachystachys (Lindl.) Bl. Lụi chùm ngắn Orchidaceae Phụ sinh Sự phân bố của các taxon trong các ngành không đều (Bảng 2). Ngành Hột kín đa dạng nhất gồm 94 loài (chiếm 91,26% số loài của hệ) thuộc 73 chi của 37 họ; trong đó lớp Hai lá mầm có tới 69 loài (chiếm 66,99%) thuộc 55 chi của 28 họ, còn lớp Một lá mầm có 25 loài (chiếm 24,27%) thuộc 18 chi của 9 họ. Kế tiếp là ngành Dương xỉ có 8 loài (chiếm 7,77%) thuộc 6 chi của 3 họ. Ít nhất là ngành Hột trần chỉ có 1 loài (chiếm 0,97%). Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 242 Bảng 2: Sự phân bố của các taxon trong hệ sinh thái RNM của VQGPQ Taxon Họ Chi Loài Số lượng Tỉ lệ (%) Số lượngTỉ lệ (%) Số lượngTỉ lệ (%) POLYPODIOPHYTA (DƯƠNG XỈ) 3 7,32 6 7,50 8 7,77 GYMNOSPERMAE (HỘT TRẦN) 1 2,44 1 1,25 1 0,97 ANGIOSPERMAE (HỘT KÍN) 37 90,24 73 91,25 94 91,26 Dicotyledoneae (Lớp Hai lá mầm) 28 68,29 55 68,75 69 66,99 Monocotyledoneae (Lớp Một lá mầm) 9 21,95 18 22,5 25 22,27 Tổng cộng 41 100 80 100 103 100 3.2 Đa dạng về dạng sống Thực vật trong hệ sinh thái RNM ở VQGPQ có 7 dạng sống chính (Bảng 3). Bảng 3: Các dạng sống của thực vật trong hệ sinh thái RNM của VQGPQ STT Các dạng sống Kí hiệu Số lượng loài Tỉ lệ (%) 1 Thân gỗ G 44 42,72 2 Thân bụi B 13 12,62 3 Thân leo hoặc bò L 8 7,77 4 Thân cỏ bò, đứng hay thân ngầm C 15 14,56 5 Cây kí sinh, bán kí sinh, phụ sinh K 13 12,62 6 Dạng khác: dạng cau dừa, tre… H 2 1,94 7 Dương xỉ D 8 7,77 Nhóm cây thân gỗ chiếm tỉ lệ cao nhất 42,72% số loài của hệ gồm các loài cây ngập mặn chủ yếu, phổ biến như Bần trắng (Sonneratia alba), Đước đôi (Rhizophora apiculata), Vẹt dù (Bruguiera gymnorrhiza), Cọc đỏ (Lumnitzera littorea), Xu ổi (Xylocarpus granata),… cùng với một số loài cây tham gia RNM như Bụp tra (Hibiscus tiliaceus), Tra lâm vồ (Thespesis populnea), Mướp xác hường (Cerbera manghas), Tràm (Melaleuca cajuputi),… và một số loài cây nội địa phát tán vào sống ở RNM như Dầu lông (Dipterocarpus intricatus), Trai (Fagraea fragrans), Trâm sắn (Syzygium polyanthum),… Nhóm thân cỏ chiếm tỉ lệ 14,56% chủ yếu là các loài thuộc họ Lác (Cyperaceae), họ Cúc (Asteraceae), họ Hoàng đầu (Xyridaceae), sống phổ biến ở các vùng đất ngập nước lợ hoặc đất ít bị ngập mặn (sau rừng Đước) hay trên những đồi cát ven biển. Nhóm cây thân bụi và nhóm cây bán kí sinh, phụ sinh đều chiếm tỉ lệ 12,62%. Nhóm cây thân bụi chủ yếu gồm các loài như Sú (Aegiceras corniculata), Muôi lông (Melastoma saigonense), Ô rô (Acanthus ebracteatus), Mật cật gai (Licuala spinosa), Nhóm cây bán kí sinh, phụ sinh phổ biến là các loài họ Lan (Orchidaceae), họ Thiên lý (Asclepiadaceae), Tơ xanh (Cassytha filiformis), Bí kì nam (Hydnophytum formicarum), Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 243Nhóm thân leo, bò và nhóm Dương xỉ đều chiếm 7,77%. Nhóm thân leo phổ biến là Lấu bò (Psychotria serpens), Cóc kèn (Derris trifolia), các loài họ Thiên lý (Asclepiadaceae). Dạng khác chỉ có 2 loài là Dừa nước (Nypa fruticans) và Dứa dại (Pandanus odoratissimus) chiếm tỉ lệ 1,94%. 3.3 Đa dạng về cây có giá trị sử dụng và mức độ nguy cấp 3.3.1 Đa dạng về cây có giá trị sử dụng Qua việc khảo sát hệ thực vật RNM ở VQGPQ đã thống kê được 98 loài cây có giá trị sử dụng chiếm 95,15% số loài của hệ, được chia thành 8 nhóm (Bảng 4). Bảng 4: Thống kê các giá trị sử dụng của các loài cây trong hệ sinh thái RNM của VQGPQ STT Giá trị sử dụng Kí hiệuSố lượng Tỷ lệ (%)1 Cây làm thuốc T 59 57,28 2 Cây lấy gỗ, củi G 31 30,1 3 Cây làm cảnh C 26 25,24 4 Cây ăn được (lá, thân, củ, hoa, quả, hạt dùng làm thực phẩm, gia vị) A 13 12,62 5 Cây làm thức ăn gia súc As 4 3,88 6 Cây cho nhựa, tannin, tinh dầu, thuốc nhuộm N 16 15,53 7 Cây độc Đ 4 3,88 8 Cây có công dụng khác (cho sợi, làm đồ thủ công mỹ nghệ, nuôi ong…) K 16 15,53 Từ bảng 4 cho thấy, nhóm cây làm thuốc có số lượng loài nhiều nhất tới 59 loài chiếm tỉ lệ 57,28% số loài của hệ. Các loài được dùng làm thuốc phổ biến hiện nay như Song ly to (Dischidia major), Tơ xanh, Bí kì nam, Bá bịnh (Eurycoma longifolia),… Kế tiếp là nhóm cây lấy gỗ, củi có 31 loài chiếm 30,1% số loài của hệ. Các loài hiện đang bị khai thác nhiều là Đước đôi, Vẹt dù để làm than; Gõ nước (Intsia bijuga), Trai, Tràm, Dầu lông để lấy gỗ. 3.3.2 Về mức độ bị đe dọa Có 4 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam (2007) chiếm 3,88% số loài của hệ. Trong đó có 2 loài nguy cấp và 2 loài sẽ nguy cấp (Bảng 5). Bảng 5: Các loài đang bị đe dọa trong hệ sinh thái RNM ở VQGPQ Stt Tên khoa học Tên Việt Nam Họ Mức 1 Lumnitzera littorea (Jack) Voigt Cọc đỏ Combretaceae (họ Bàng) VU 2 Canthium dicoccum (Gaertn.) var. rostratum Thw. ex Pit. Xương cá Rubiaceae (họ Cà phê) VU 3 Hydnophytum formicarum Jack. Bí kì nam Rubiaceae (họ Cà phê) EN 4 Dendrobium bilobulatum Seidenf. Phiến đàn 2 thùy Orchidaceae (họ Lan) EN Ghi chú: EN: Nguy cấp; VU: Sẽ nguy cấp 3.4 Đặc điểm thảm thực vật HST RNM của VQGPQ Có 5 kiểu nơi sống khác nhau trong hệ sinh thái RNM của VQGPQ. Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 244 3.4.1 Vùng đất bùn ngập mặn tự nhiên và đều đặn ven các cửa sông, cửa rạch Phân bố chủ yếu ở các vùng ven cửa sông, cửa rạch thuộc địa phận của 3 xã là Cửa Cạn, Gành Dầu và Bãi Thơm. Thành phần loài tương đối ít, chỉ có 16 loài chiếm tỉ lệ 15,5% số loài của hệ, hầu hết là các loài cây ngập mặn chủ yếu. Có 3 quần xã. - Quần xã Đước đôi: Trong quần xã này, Đước đôi có số lượng cá thể chiếm ưu thế tuyệt đối, làm thành những dãy dài dọc theo các cửa sông, cửa rạch trên các vùng đất ngập triều cao 1 – 3 m. Rãi rác có Đước nhọn, Bần trắng, Dà đen (Ceriops decandra), Xu ổi,… - Quần xã Vẹt dù – Đước đôi – Đước nhọn: Phân bố ở những vùng đất ngập triều trung bình phía trong cửa sông, cửa rạch nơi có độ mặn thấp hơn. Ngoài 3 loài chiếm ưu thế là Đước đôi, Vẹt dù và Đước nhọn còn có Vẹt đen (Bruguiera sexangula), Sú, Dà đen,… - Quần xã Cọc đỏ – Cọc vàng (Lumnitzera racemosa) – Xu ổi: Phân bố chủ yếu ở Rạch Tràm (xã Bãi Thơm), phía sau rừng Đước, nơi triều thấp chưa tới 1 m hay nơi chỉ ngập khi triều trung bình. Ngoài 3 loài chiếm ưu thế là Cọc đỏ, Cọc vàng và Xu ổi, rãi rác còn có Dà vôi (Ceriops tagal), Sú, Côi (Scyphiphora hydrophyllacea), Vẹt trụ (Bruguiera cylindrical), Mắm lưỡi đòng (Avicennia officinalis), Ô rô to (Acanthus ilicifolius), 3.4.2 Vùng đất bồi cao ít bị ngập mặn, chỉ ngập mặn khi triều cường Phân bố phía sau các RNM thuộc địa phận của 3 xã là Cửa Cạn, Gành Dầu và Bãi Thơm. Có số lượng loài nhiều nhất với 82 loài chiếm tỉ lệ 79,61% số loài của hệ, đa số là các loài cây nội địa phát tán vào sống ở RNM, còn lại là các loài cây tham gia RNM và cây ngập mặn chủ yếu. Mặc dù rất đa dạng về thành phần loài, nhưng số cá thể của mỗi loài không nhiều, không có loài nào chiếm ưu thế tuyệt đối. Nhóm cây gỗ gồm các loài phổ biến như Cui (Heritiera littoralis), Cọc đỏ, Giá (Excoecaria agallocha), Xu ổi, Bụp tra, Tra lâm vồ, Gõ nước, Vọng cách (Premna serratifolia), Tràm, Trai,… Nhóm cây bụi chủ yếu là Muôi lông, Trang đỏ (Ixora coccinea), Ngọc nữ biển (Clerodendrun inerme), Mật cật gai, Dứa (Pandanus), Ô rô. Nhóm dây leo có Lấu bò, Cóc kèn, Hoya cầu (Hoya globulosa), Dây cám (Sarcolobus globosus),… Nhóm cây cỏ gồm Muống biển (Ipomoea pes-caprae), Sậy (Phragmites vallatoria), Cỏ bàng (Lepironia articulate), Cương rộng (Scleria oblata), Cỏ lào (Eupatorium odoratum), Cúc tần (Pluchea indica), Riềng núi (Cenolophon oxymitrum),… Nhóm cây bán kí sinh, phụ sinh chủ yếu là các loài thuộc họ Lan (Orchidaceae), Song ly to (Dischidia major), Song ly tiền (Dischidia nummularia), Tơ xanh, Bí kì nam. Nhóm Dương xỉ gồm Ráng đại (Acrostichum aureum) mọc thành từng đám lớn, Tô tần đai (Vittaria ensiformis), Đuôi phụng lá sồi (Drynaria quercifolia), Ráng Nghĩ xỉ (Myrmecopteris sinuosa), Ráng Hỏa mạc lá dài (Pyrrosia longifolia). 3.4.3 Vùng đất bùn thường ngập nước lợ ven các sông, rạch Phân bố chủ yếu ở ven các sông Rạch Tràm, Cửa Cạn cách cửa sông khoảng 1,5 – 2,5 km. Thành phần loài khá đa dạng với 38 loài chiếm tỉ lệ 36,89% số loài của hệ, gồm một số loài cây ngập mặn thực thụ và cây tham gia RNM, còn lại là các loài cây nội địa phát tán vào sống ở RNM. Có 2 quần xã. Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 245- Quần xã Đước đôi - Vẹt dù - Cọc đỏ: Phân bố ven sông nơi ngập triều từ 1 – 2 m. Số lượng cá thể của các loài Đước đôi, Vẹt dù và Cọc đỏ ít hơn nhiều so với vùng ngập mặn gần cửa sông. Rãi rác còn có Sú, Vẹt đen và những đám nhỏ Dừa nước (Nypa fruticans). Các loài như Ráng đại thanh (Acrostichum speciosum), Ô rô, Sậy mọc thành những đám nhỏ ở những nơi triều thấp dưới 1 m. - Quần xã Tràm – Nhum: Phân bố ở những nơi đất bùn chặt, ít ngập triều. Nhóm cây gỗ ngoài Tràm, Nhum chiếm ưu thế còn có Vọng cách, Găng nước, Trâm sắn,… Nhóm cây bụi có Mật cật gai, Hếp Hải Nam (Scaevola hainanense), Muôi lông, Nhóm dây leo có Cóc kèn, Lấu bò, Dây cám. Nhóm cây cỏ có Cỏ bàng và Năng xoắn (Eleocharis spiralis) mọc thánh từng đám, Cương rộng, Mây nước (Flagellaria indica). Nhóm cây bán kí sinh, phụ sinh có Song ly to, Song ly tiền, Bí kì nam, các loài họ Lan (Orchidaceae). Nhóm Dương xỉ có Đuôi phụng lá sồi, Ráng Hỏa mạc lá dài, Bòng bong (Lygodium), Tô tần đai. 3.4.4 Vùng đất cát có lớp bùn mỏng ven biển ngập mặn tự nhiên và đều đặn Phân bố chủ yếu ở ven biển Bãi Bổn (xã Hàm Ninh) và Hòn Một (xã Bãi Thơm). Chỉ có quần xã Đước đôi – Bần trắng – Mắm biển (Avicennia marina) với thành phần loài rất ít, chỉ có 10 loài chiếm tỉ lệ 9,7% số loài của hệ, hầu hết là các loài cây ngập mặn chủ yếu. Ngoài 3 loài chiếm ưu thế là Đước đôi, Bần trắng và Mắm biển rãi rác còn có Đước nhọn, Sú, Xu sung, Mắm lưỡi đòng, Vẹt trụ, Cóc kèn. 3.4.5 Cồn cát ven biển, chịu sự tác động của gió biển, sóng biển Phân bố chủ yếu ở ven biển xã Hàm Ninh. Có 25 loài chiếm tỉ lệ 24,27% số loài của hệ. Ở những cồn cát cao ổn định, chỉ chịu tác động của gió biển, chủ yếu có các trảng cỏ. Hai loài chiếm ưu thế làm thành quần xã là Cỏ lào và Hoàng đầu Ấn (Xyris indica), ngoài ra còn có Dừa cạn (Catharanthus roseus), Cúc tần, Đậu cộ biển, Bạc căn Klein (Streptocaulon kleinii), Nưa (Pseudodracuntium lacourii). Rãi rác có một số loài cây bụi, cây gỗ như Củ đề, Trang đỏ, Bàng biển, Bằng lăng nước (Lagerstroemia speciosa). Trên những bãi cát, nơi chịu sự tác động trực tiếp của sóng biển, có khi bị ngập lúc triều cường, phổ biến có Muống biển, Giá, Cui, Bụp tra, Tra lâm vồ, Mướp xác hường, Hếp. 4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 4.1 Kết luận Hệ thực vật trong hệ sinh thái RNM của VQGPQ đã được khảo sát gồm 103 loài thuộc 80 chi của 41 họ trong 3 ngành, phân bố trong 5 kiểu nơi sống khác nhau, mỗi kiểu nơi sống có những quần xã thực vật đặc thù. Trong đó có 98 loài cây có giá trị sử dụng, 4 loài cây có tên trong “Sách đỏ Việt Nam” (2007). Bổ sung 10 loài vào danh lục thực vật Vườn Quốc gia Phú Quốc. 4.2 Đề nghị Ở bãi Rạch Vẹm (xã Gành Dầu) và ven sông Cửa Cạn có nhiều nơi rừng Đước đã bị người dân chặt phá để lấy củi, làm than và lấy đất xây dựng. Cần có biện pháp bảo vệ và quản lý tốt việc khai thác rừng. Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 246 TÀI LIỆU THAM KHẢO Bộ Khoa học và Công nghệ, 2007. Sách đỏ Việt Nam. Phần II: Thực vật. Nxb Khoa học tự nhiên và Công nghệ. 611p. Braun-Blanquet, J., 1932. Plant sociology: the study of plant communities. New York, McGraw-Hill. 439p. Brummitt, R.K., 1992. Vascular plant Families and Genera. Royal Botanic Garden, Kew. 804p. Fujiwara, K., 1987. Aims and methods of phytosociology or “vegetation science”. Papers on plant ecology and taxonomy to the memory of Dr. Satoshi Nakanishi: p607-628. Lecomte, H., 1907-1937. Flore générale de l’Indo-chine. Tome I-VII. Masson éditeurs, Paris. Nguyễn Tiến Bân (chủ biên), 2003-2005. Danh lục các loài thực vật Việt Nam. Nxb Nông nghiệp Hà Nội. Nguyễn Nghĩa Thìn, 2007. Các phương pháp nghiên cứu thực vật. Nxb ĐHQG Hà Nội. 171p. Phạm Hoàng Hộ, 2003. Cây cỏ Việt Nam. Tập I-III. Nxb Trẻ TP.HCM. Phan Nguyên Hồng (chủ biên), Trần Văn Ba, Viên Ngọc Nam, Hoàng Thị Sản, Vũ Trung Tạng, Lê Thị Trễ, Nguyễn Hoàng Trí, Mai Sỹ Tuấn, Lê Xuân Tuấn, 1999. Rừng ngập mặn Việt Nam. Nxb Nông nghiệp Hà Nội. 205p. Saenger P., E.J. Hegerl & J.D.S. Davie, 1983. Global status of mangroove ecosystems. Commission on ecology papers. No. 3. Gland, IUCN. p1-88. Võ Văn Chi, 1997. Từ điển cây thuốc Việt Nam. Nxb Y học Hà Nội. 1468p. Võ Văn Chi và Trần Hợp, 1999. Cây cỏ có ích ở Việt Nam. Tập 1. Nxb Giáo dục. 817p. PHỤ LỤC Danh lục các loài thực vật bậc cao có mạch trong hệ sinh thái rừng ngập mặn của Vườn Quốc gia Phú Quốc Stt TênKhoahọc Tên Việt Nam Loại cây Dạng sốngNơi sốngCông dụng I. POLYPODIOPHYTA NGÀNH DƯƠNG XỈ 1. Adiantaceae Họ Nguyệt xỉ 1 Acrostichum aureum L. Ráng đại 1 D 2 A, As 2 Acrostichum speciosum Willd. (*) Ráng đại thanh 1 D 3 A, As 3 Vittaria ensiformis Sw. (*) Tô tần đai 3 D 2, 3 C 2. Polypodiaceae Họ Ráng Đa túc 4 Drynaria quercifolia (L.) J. Smith Đuôi phụng lá sồi 3 D 2, 3 T, C 5 Myrmecopteris sinuosa (Hook.) J. Smith Ráng Nghĩ xỉ 3 D 2 C 6 Pyrrosia longifolia (Burm.) Morton (*) Ráng Hỏa mạc lá dài 3 D 2, 3 T 3. Schizeaceae Họ Bòng bong 7 Lygodium salicifolium Presl Bòng bong lá liểu 3 D 3 C 8 Lygodium scandens (L.) Sw. Bòng bong leo 3 D 3 C II. GYMNOSPERMAE NGÀNH HỘT TRẦN 4. Podocarpaceae Họ Kim giao 9 Dacrydium elatum Wall. ex Hook. Hoàng đàn giả 3 G 2, 3 G, T II. ANGIOSPERMAE NGÀNH HỘT KÍN DICOTYLEDONEAE LỚP HAI LÁ MẦM 5. Acanthaceae Họ Ô rô Stt TênKhoahọc Tên Việt Nam Loại cây Dạng sốngNơi sốngCông dụng 10 Acanthus ebracteatus Vahl. Ô rô 1 B 2, 3 T 11 Acanthus ilicifolius L. Ô rô to 1 B 1, 2 T 6. Apocynaceae Họ Trúc đào Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 24712 Catharanthus roseus (L.) G. Don Dừa cạn 3 C 5 T, C 13 Cerbera manghas L. ex Gaertn. Mướp xác hường 2 G 2, 5 T, Đ 14 Cerbera odollam Gaertn. Mướp xác vàng 2 G 2, 3 T, Đ 15 Willughbeia edulis Roxb. Guồi 3 L 2 T 7. Asclepiadaceae Họ Thiên lý 16 Dischidia major (Vahl) Merr. Song ly to, Mỏ quạ 3 K 2, 3 T, C 17 Dischidia nummularia R. Br. Song ly tiền 3 K 2, 3 T 18 Hoya globulosa Hook. f. Hoya cầu 3 L 2, 3 C 19 Sarcolobus globosus Wall. (*) Dây cám 2 L 2, 3 T, Đ 20 Streptocaulon kleinii W. & Arn. Bạc căn Klein 3 L 5 T 8. Asteraceae Họ Cúc 21 Eupatorium odoratum L. Cỏ lào, Yên bạch 3 C 2, 5 T, K 22 Pluchea indica (L.) Lees Cúc tần, Lúc Ấn 2 C 2, 5 T, C 23 Wedelia biflora (L.) DC. Sơn cúc hai hoa 3 C 2, 5 T, A 9. Combretaceae Họ Bàng 24 Lumnitzera littorea (Jack) Voigt Cọc đỏ 1 G 1, 2 T, G, A 25 Lumnitzera racemosa Willd. Cọc vàng 1 G 1, 2 T, G, N 26 Terminalia catappa L. Bàng biển 2 G 2, 5 C, N 10. Convolvulaceae Họ Bìm bìm 27 Ipomoea pes-caprae (L.) Sw. subsp. brasiliense (L.) Ooststr. Muống biển 2 C 2, 5 T, As 11. Dipterocarpaceae Họ Dầu 28 Dipterocarpus intricatus Dyer Dầu lông, Dầu trai 3 G 2, 5 G, N 12. Ebenaceae Họ Hồng 29 Diospyros crumenata Thw. Thị da (Xang đen) 3 G 2 G 30 Diospyros filipendula Pierre ex Lec. Vảy ốc (Thị lắc) 3 G 2 G 13. Euphorbiaceae Họ Thầu dầu 31 Breynia vitis-idaea (Burm. f.) C.E.C. Fischer Củ đề 3 B 2, 5 T 32 Excoecaria agallocha L. Giá 1 G 2, 5 T, N 33 Glochidion rubrum Bl. Sóc đỏ, Muối 3 G 2 T, G, A, N 14. Fabaceae Họ Đậu Caesalpinioideae Họ Phụ Điệp 34 Intsia bijuga (Colebr.) O. Ktze Gõ nước 2 G 2 G, T Papilionoideae Họ phụ Đậu 35 Canavalia cathartica Du Petit-Thouars Đậu cộ biển 2 L 2, 5 T 36 Derris trifolia Lour. Cóc kèn 2 L 2, 3, 4 T, K 37 Desmodium sp. Tràng quả 3 G 2 38 Sophora tomentosa L. Hòe lông 3 G 2 T 15. Flacourtiaceae Họ Hồng quân 39 Scolopia chinensis (Lour.) Clos Bóm Trung quốc 3 G 2 G, T 16. Goodeniaceae Họ Hếp 40 Scaevola taccada (Gaertn.) Roxb. Hếp 3 B 2, 5 T 41 Scaevola hainanense Hance Hếp Hải Nam 3 B 2, 3 17. Guttiferae = Clusiaceae Họ Bứa 42 Calophyllum inophyllum L. Mù u 2 G 2, 5 G, T 18. Lauraceae Họ Quế 43 Cassytha filiformis L. Tơ xanh 2 K 2, 5 T 19. Loganiaceae Họ Mã tiền Stt TênKhoahọc Tên Việt Nam Loại cây Dạng sống Nơi sống Công dụng 44 Fagraea ceilanica Thunb. Trai tích lan, Gia 3 G 2 T 45 Fagraea fragrans Roxb. Trai 3 G 2 T, G 20. Lythraceae Họ Bằng Lăng 46 Lagerstroemia speciosa (L.) Pers. Bằng lăng nước 3 G 2, 5 G, C Tạp chí Khoa học 2011:20a 239-249 Trường Đại học Cần Thơ 248 21. Malvaceae Họ Bông 47 Hibiscus tiliaceus L. Bụp tra 2 G 2, 5 T, G, C, K 48 Thespesis populnea (L.) Soland. ex Correa Tra lâm vồ, Tra bồ đề 2 G 2, 5 T, G, C, K 22. Melastomaceae Họ Muôi 49 Melastoma eberhardtii Guill. Muôi Eberhardt 3 B 2, 3 T, A 50 Melastoma saigonense (Kuntze) Merr. Muôi lông 3 B 2, 3 T, A 23. Meliaceae Họ Xoan 51 Xylocarpus granata Koen. Xu ổi 1 G 1, 2 G, T 52 Xylocarpus moluccensis (Lamk.) Roem. Xu nhỏ, Xu sung 1 G 2, 4 G, N 24. Moraceae Họ Dâu tằm 53 Ficus benjamina L. Si 3 G 3 C 25. Myrsinaceae Họ Cơm nguội 54 Aegiceras corniculata (L.) Blanco Sú 1 B 1, 3, 4 T 55 Rapanea linearis (Lour.) Moore Xay hẹp, Maca 3 G 2 G 26. Myrtaceae Họ Sim 56 Melaleuca cajuputi Powel Tràm 2 G 2, 3 G, T, N 57 Syzygium polyanthum (Wight) Walp. Trâm sắn, Sắn thuyền 3 G 2, 3 T, G, A 27. Rhizophoraceae Họ Đước 58 Bruguiera cylindrical (L.) Blume (*) Vẹt trụ, Vẹt khang 1 G 1, 4 G, A, N 59 Bruguiera gymnorrhiza (L.) Lamk. Vẹt dù, Vẹt rễ lồi 1 G 1 G, N 60 Bruguiera sexangula (Lour.) Poir. in Lamk. Vẹt đen 1 G 1, 3 G, N 61 Carallia suffruticosa Ridl. Xăng mã răng 2 G 2 G 62 Ceriops decandra (Griff.) Ding Hou Dà đen, Dà quánh 1 G 1, 2 N 63 Ceriops tagal (Perr.) C.B. Rob. Dà vôi, Dà đỏ 1 G 1, 2 G, N 64 Rhizophora apiculata Bl. Đước đôi 1 G 1, 4 G, T, N 65 Rhizophora mucronata Poir. in Lamk. Đước nhọn, Đưng 1 G 1, 4 G, T, N 28. Rubiaceae Họ Cà phê 66 Canthium dicoccum Gaerth. var. rostratum Thw. ex Pit. Xương cá 3 G 2 G 67 Hydnophytum formicarum Jack Bí kì nam 3 K 2, 3 T 68 Ixora coccinea L. Trang đỏ 3 B 2, 5 T, C 69 Psychotria serpens L. Lấu bò 2 L 2, 3 T 70 Randia uliginosa (Retz) DC. Găng nước 3 G 2, 3 T, Đ 71 Scyphiphora hydrophyllacea Gaertn. f. Côi 1 B 1 T 29. Simaroubaceae Họ Khổ mộc 72 Eurycoma longifolia Jack subsp. longifolia Bá bịnh 3 G 2 T 30. Sonneratiaceae Họ Bần 73 Sonneratia alba J.E. Smith. Bần trắng 1 G 1, 4 G, As 31. Sterculiaceae Họ Trôm 74 Heritiera littoralis Dryand Cui 1 G 2, 5 T, G, A 32. Verbenaceae Họ Ngũ trảo 75 Avicennia marina (Forssk.) Vierh. Mấm (Mắm biển) 1 G 4 T, N, K 76 Avicennia officinalis L. Mấm (Mắm lưỡi đòng) 1 G 1, 4 T, N, K 77 Clerodendrun inerme (L.) Gaertn. Ngọc nữ biển 2 B 2 T, K 78 Premna serratifolia L. Vọng cách 2 G 2, 3 T, G, A MONOCOTYLEDONEAE LỚP MỘT LÁ MẦM Stt TênKhoahọc Tên Việt Nam Loại cây Dạng sốngNơi sốngCông dụng 33. Araceae Họ Môn 79 Pseudodracuntium lacourii N.E. Br. Nưa Lacour 3 C 2, 5 34. Arecaceae Họ Cau dừa 80 Nypa fruticans Wurmb. Dừa nước 1 H 3 A, K 81 Calamus rudentum Lour. Mây song 3 L 2 K 82 Licuala spinosa Wurmb Mật cật gai 3 B 2, 3 T, C 83 Oncosperma tigillaria (Jack.) Ridl Nhum 2 G 2, 3 G, A, K . 239THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẢM THỰC VẬT TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC Đặng Minh Quân1, Nguyễn Nghĩa Thìn2 và. trong hệ sinh thái rừng ngập mặn của Vườn Quốc gia Phú Quốc. Từ khóa: Thảm thực vật, quần xã, rừng ngập mặn, Vườn Quốc gia Phú Quốc 1 GIỚI THIỆU Vườn

— Xem thêm —

Xem thêm: THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẢM THỰC VẬT TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC potx, THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẢM THỰC VẬT TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC potx, THÀNH PHẦN LOÀI VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẢM THỰC VẬT TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHÚ QUỐC potx

Lên đầu trang

Tài liệu liên quan

Từ khóa liên quan

Đăng ký

Generate time = 0.139965057373 s. Memory usage = 13.95 MB