Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp

Quỳnh Lưu
Quỳnh Lưu(11777 tài liệu)
(78 người theo dõi)
Lượt xem 1757
6
Tải xuống 2,000₫
Số trang: 17 | Loại file: DOC
0
Thêm vào bộ sưu tập

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 15/01/2013, 09:23

Mô tả: Luận Văn: Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp Đề tài: Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp . GVHD : Vũ Hải Hà Nhóm thực hiện : Nhóm 10 • Phạm Thị Vân Anh 531153 • Nguyễn Thị Hằng 541714 • Bùi Thị Hạnh 541710 • Bùi Văn Hoàng 531181 • Phan Thị Thu Hương 541727 • Trần Thị Mây 541735 • Đinh Thị Thanh 541751 • Hà Thị Thủy 542939 • Phú Thị Ngọc Tú 541613 Kết cấu Phần I : Phần mở đầu Phần II : Nội dung • Tìm hiểu về cơ chế • Đặc trưng cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp • Hình thức bao cấp • Ưu nhược điểm • Nhu cầu đổi mới cơ chế Phần III : Kết luận • Phần mở đầu Năm 1954 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta thăng lợi, Hiệp định Giơ-ne-vơ về Đông Dương được kí kết. Đất nước ta tạm thời bị chia cắt thành hai miền Nam - Bắc. Miền Bắc nước ta hoàn toàn được giải phóng và tiến bước lên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội. Sau khi hoàn thành cải tạo xã hội chủ nghĩa, từ năm 1960 miền Bắc bắt đầu áp dụng cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Ngày 30/4/1975 cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước hoàn toàn thắng lợi, đất nước ta hoàn toàn thống nhất. Cả nước bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội. Định hướng của Đảng và Nhà nước: xây dựng nền kinh tế theo mô hình KHH tập trung. Cơ chế này có những ưu điểm thích hợp cho hoàn cảnh hiện tại của đất nước lúc đó, nhưng cũng có nhiều hạn chế kìm hãm sự phát triển kinh tế của đất nước sau này. Vậy cơ chế đó như thế nào ? Có ưu nhược điểm gì ? Sau đây chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu. • Nội dung • Tìm hiểu về cơ chế • Khái niệm Cơ chế có thể hiểu là hệ thống cùng với những quy tắc, phương thức nhằm vận hành hệ thống đó. Cơ chế kinh tế là bản thân nền kinh tế cùng với các hình thức hoạt động của nền kinh tế đó dưới tác động của các quy luật kinh tế và quy luật khác. Cơ chế quản lý kinh tế là là toàn bộ hệ thống pháp quy, gồm những hình thức,cách thức và phương tiện mà nhà nước sử dụng để quản lý và điều hành nền kinh tế. • Loại hình cơ chế Lịch sử phát triển kinh tế đã trải qua ba loại hình cơ chế kinh tế : • Cơ chế kế hoạch hóa tập trung ( bàn tay hữu hình ) : Được hiểu cơ chế trong đó nền kinh tế vận động dưới sự kiểm soat của nhà nước về các yếu tố sản xuất cũng như phân phối về thu nhập. Nhà nước can thiệp sâu vào các hoạt động của nền kinh tế, không coi trọng các quy luật thị trường. Kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể giữ vai trò chủ đạo, các thành phần kinh tế khác hầu như không được chú trọng. • Cơ chế thị trường ( bàn tay vô hình ) : Sự vận động của nền kinh tế dưới tác động của quy luật thị trường như quy luật cung cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh. Nhà nước hầu như không can thiệp hoặc can thiệp rất ít vào nền kinh tế. • Cơ chế hỗn hợp : Nền kinh tế vừa có sự can thiệp của nhà nước vừa tuân theo quy luật thị trường. Đây là cơ chế hiện nay nước ta đang áp dụng. • Quy trình kế hoạch hóa Quy trình kế hoạch hóa thực hiện theo công thức” Một lên, hai xuống” • Cái xuống thứ nhất: Bộ chính trị, Trung ương Đảng, Chính phủ giao cho ủy ban kế hoạch nhà nước tinh toán “ số liệu kiểm tra” rồi phân bổ chỉ tiêu cho các bộ, ngành, tỉnh. Sau đó, số liệu lại được chuyển xuống các cấp thấp hơn là các cục, vụ, xí nghiệp, công ty, xã, phường . • Cái lên: Mỗi cơ sở phải tự xây dựng kế hoạch của mình và trình lên cấp trên bằng cách cân đối giữa “ số liệu kiểm tra” được đưa xuống với số liệu điều tra tai cơ sở. • Cái xuống thứ 2: Kế hoạch cuối cùng được đưa ra sau khi cấp trên xem xét “ số liệu điều tra” và kế hoạch của cấp dưới. Kế hoạch này được trở thành chỉ tiêu pháp lệnh và giao lại xuống dưới. Quy trình kế hoạch hóa này thường được bắt đầu thực hiện từ cuối năm trước đến khoảng tháng 3 năm sau thì có các chỉ tiêu, pháp lệnh cụ thể. Tuy nhiên, cũng có khi xảy ra hiện tượng “ trễ” trong việc cân đối số liệu giữa các cấp và phải đến tháng 6 hoặc tháng 7 chỉ tiêu mới được đưa xuống. Khi đó, thời gian thực hiện kế hoạch sẽ ngắn hơn rât nhiều trong khi chỉ tiêu thường cao, gây khó khăn cho các cấp thực hiện. • Đặc trưng cơ chế • Nhà nước quản lý kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa trên hệ thống chỉ tiêu, pháp lệnh chi tiết áp đặt tư trên xuống dưới. Tính pháp lệnh thể hiện ở chỗ: Nhà nước xây dựng các chỉ tiêu một cách chủ quan, sau đó đưa xuống cho các doanh nghiệp, thậm chí cả hợp tác xã thưc hiện. Các doanh nghiệp hoạt động trên cơ sở của các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và các chỉ tiêu pháp lệnh được giao. Tất cả phương hướng sản xuất, nguồn vật tư, tiền vốn, định giá sản phẩm, tổ chức nhà máy, nhân sự, tiền lương . đều do các cấp có thẩm quyền quyết định. Mọi sự thay đổi trong kế hoạch và tổ chức thực hiện đều phải báo cáo lên cơ quan chủ quản, khi nào được chấp nhận mới được triển khai. Hệ thống chỉ tiêu thể hiện ở chỗ: sản xuất cái gì, sản xuất bao nhiêu và phân phối cho ai? Cấp phát vốn, vật tư doanh nghiệp, doanh nghiệp giao nộp sản phẩm cho nhà nước cũng đều nằm trong chỉ tiêu kế hoạch Nhà nước giao cho. Nhà nước thực hiện chế độ bao cấp đối với mọi đơn vị cấp dưới và doanh nghiệp nhà nước, kể cả hợp tác xã. Đầu vào của các doanh nghiệp – các yếu tố sản xuất do nhà nước cấp hoàn toàn. Do vậy toàn bộ sản phẩm làm ra đều phải giao nộp lại cho nhà nước để nhà nước phân phối. Hợp tác xã cũng phải bán toàn bộ sản phẩm cho nhà nước với giá rất rẻ. Các doanh nghiệp chỉ quan tâm đên một vấn đề duy nhất đó là hoàn thành chỉ tiêu, dù cho chỉ tiêu đó có phi lý đến đâu. Bởi vì, doanh nghiệp không phải người định giá bán sản phẩm, không quan tâm đến cái gọi là lỗ hay lãi. Chế độ tài chính của nhà nước thực hiện theo nguyên tắc thu đủ, chi đủ. Nghĩa là Nhà nước sẽ thu lợi nhuận khi có lãi, và ngược lại cũng sẽ phải bù khi bị lỗ. Và trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp này lỗ thì nhiều mà lãi chẳng thấy đâu do không có sự gắn liền giữa quyền lợi và trách nhiệm của cấp thực hiện. Chỉ tiêu được ví như cái vòng kim cô trên đầu các doanh nghiệp. Năm 1979, công ty khai thác than ở Thái Nguyên được giao chỉ tiêu khai thác 150.000 tấn than. Nhưng công ty không tìm được đầu ra. Sản phẩm chất đống trong kho. Gần hết năm mà chỉ tiêu mới thực hiện được gần nửa. Lo sợ ảnh hưởng đến số phận chính trị của ban lãnh đạo, lương cán bộ công nhân viên và danh hiệu thi đua của đơn vị. Cả công ty ra sức khai thác để đạt bằng được chỉ tiêu. Nhưng kho chứa có giới hạn nên ngoài việc mất công khai thác công ty còn mất công đổ than đi, đổ bất cứ đâu. Sự việc cuối cùng đến tai cấp trên, Giám đốc công ty bị khiển trách. Thế nhưng cuối năm công ty vẫn có bằng khen vì đã hoàn thành chỉ tiêu. • Cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp Can thiệp từ khâu cấp phát vốn, sản xuất đến khâu phân phối sản phẩm nhưng lại không chịu trách nhiệm gì về vật chất và pháp lý đối với các quyết định của mình. Những thiệt hại về vật chất do các quyết định không đúng gây ra thì ngân sách nhà nước phải gánh chịu. Các doanh nghiệp không có quyền tự chủ sản xuất, kinh doanh, cũng không bị ràng buộc trách nhiệm đối với kết quả sản xuất, kinh doanh. Giữa cơ quan hành chính- trực tiếp tham gia vào quá trình lên chỉ tiêu kế hoạch và các doanh nghiệp- thưc hiện chỉ tiêu , thì lại không có bất kỳ sự ràng buộc pháp lý nào với hành động của mình tức là dù có làm sai đi chăng nữa thì họ cũng không có vấn đề gì cả vì vậy mà không có lý do nào khiến họ thực hiện kế hoạch một cách tối ưu nhất. Mà vấn đề cả hai bên quan tâm đó là chạy theo và chạy đua với với chỉ tiêu được ấn từ trên xuống, làm thế nào cho thật đẹp sổ sách báo cáo, và cuối cùng là nhận được tấm bằng khen vì đã hoàn thành xuất sắc chỉ tiêu đề ra. Khi mà chỉ tiêu không được hoàn thành đồng nghĩa với việc số phận chính trị của ban lãnh đạo doanh nghiệp, đồng lương của cán bộ công nhân viên, và thành tích của doanh nghiệp cũng bị đe dọa theo. Ở giai đoạn bao cấp chỉ coi trọng kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể. Từ đó hạn chế sự phát triển và đóng góp vào nền kinh tế của các thành phần kinh tế khác. Ở giai đoạn này không có khái niệm cạnh tranh. Do đó không khuyến khích doanh nghiệp tăng năng suất lao động, cải tiến mẫu mã, phát triển mặt hàng mới một cách thực sự. • Quan hệ hàng hóa- tiền tệ bị coi nhẹ, chỉ là hình thức, quan hệ hiện vật là chủ yếu. Các công cụ như giá cả, lãi suất, tiền lương chỉ áp dụng để tính toán một cách hình thức. Vì vậy nhiều hàng hóa quan trọng như sức lao động, phát minh sáng chế, tư liệu sản xuất quan trọng, không được coi là hàng hóa về mặt pháp lý. Giá cả không phản ánh quan hệ cung cầu mà do Nhà nước đặt ra dùng để tính toán cho việc cấp phát và giao nộp giữa Nhà nước và doanh nghiệp . Tiền lương được quy định theo cấp bậc hành chính và thâm niên, tính theo chủ nghĩa bình quân chứ không phải là được tính theo hiệu quả lao động của mỗi người. Các doanh nghiệp khi không có tiền trả lương cho công nhân thì trả bằng sản phẩm. Đơn vị có cao su trả bằng cao su, xí nghiệp có mũ cứng thì trả lương bằng mũ cứng, hay sản xuất sứ tích điện thì trả bằng sứ tích điện…Những lúc như vậy lĩnh lương xong cũng không biết đem về để đâu, làm gì ? Tình trạng tranh mua, tranh bán làm cho giá của hàng hoá bị đẩy lên cao, Chi ngân sách nhà nước cho tiền lương tăng vọt, nhưng thu ngân sách lại không tăng bao nhiêu do giá vật tư không tăng bằng mức Ban Chỉ đạo đề nghị. Lạm phát bùng nổ. Tiền phát hành nhiều mà vẫn không đủ. Lương công nhân không có. Vật tư, hàng hóa khan hiếm. Giá bán lương thực dù tăng 10 lần vẫn không đủ bù đắp chi phí. Sản xuất nông nghiệp sa sút. Đầu tư trong công nghiệp giảm. Chỉ số giá bán lẻ của thị trường xã hội năm 1986 tăng 587,2% so với năm 1985. Do đồng tiền mất giá, người ta quay sang lấy vàng làm bản vị, khiến giá vàng tăng vọt, còn nhanh hơn cả tăng giá hàng hóa. Tình trạng khan hiếm hàng hóa khiến cuộc sống chật vật không những về số lượng mà cả về phẩm chất của nhiều mặt hàng. • Bộ máy quản lý cồng kềnh, nhiều cấp trung gian Bộ máy quản lý này vừa kém năng động vừa sinh ra đội ngũ kém năng lực, phong cách cửa quyền, quan liêu, nhưng lại được hưởng quyền lợi cao hơn người lao động. Hoạt động quản lý kém hiệu quả. Trong thực tế, bộ máy nhà nước và doanh nghiệp quốc doanh còn xuất hiện tham ô và lãng phí ( tuy phạm vi và mức độ khác với ngày nay ). • Hình thức bao cấp • Bao cấp qua giá Nhà nước quyết định giá trị tài sản, thiết bị, vật tư, hàng hóa thấp hơn giá trị thực của chúng nhiều lần so với giá thị trường. Do đó hạch toán kinh tế chỉ là hình thức. Dưới thời bao cấp mua như cướp và bán như cho là cảnh thường thấy. Nhà nước quy định mỗi gia định được giữ 60% sản lượng lúa, số dư phải bán cho nhà nước. Sau đó phải khổ sở đi mua gạo theo chế độ tem phiếu. Nhất là giá bán thấp hơn tiền vốn bỏ ra nên mới có chuyện người dân tìm cách giấu lúa và nhiều chuyện dở khóc dở cười. Có chuyện người dân giấu gạo cất đi, đến khi mở ra thì chuột đã ăn mất quá nửa, hay người nhà nước đến đo bồ thóc để bắt bán ngay thóc thừa hay phạt vì không chịu nộp đủ. Năm 1978 giá thành 1m 2 vải caliot sản xuất tại Công ty Dệt Thành Công là 1.5 đồng, nhưng phải bán cho Nhà nước với giá 1.2đ/m 2 . 1m 2 vải dệt kiểu oxford hết 10đ, phải bán cho Nhà nước với giá 9đ/m 2 . Trong khi giá trên thị trường cao gấp 10-12 lần. . Đề tài: Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp . GVHD : Vũ Hải Hà Nhóm thực hiện. 541613 Kết cấu Phần I : Phần mở đầu Phần II : Nội dung • Tìm hiểu về cơ chế • Đặc trưng cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp • Hình thức bao

— Xem thêm —

Từ khóa: cơ chếtập trungkế hoạch hóađặc trưngPhân tích cácquan liêubao cấp quan liêu các đặc trưng mẫu kế hoạch hoá tập trung quan liêu

Xem thêm: Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp, Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp, Phân tích các đặc trưng của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • iphone
    iphone · Vào lúc 04:43 pm 07/11/2013
    May quá có bài nộp rồi :))
  • ma.nu.kute
    ma.nu.kute · Vào lúc 10:08 am 11/12/2013
    Cảm ơn bạn nhiều nhé! Mong rằng bạn sẽ đóng góp cho cộng đồng nhiều hưn nữa..hehe
  • fresh boy 3
    fresh boy 3 · Vào lúc 06:04 pm 17/12/2013
    Cảm ơn bạn nhé, mình rất quan tâm đến tài liệu này
  • fresh boy 28
    fresh boy 28 · Vào lúc 07:51 pm 24/12/2013
    Tải về ngay còn kịp, đọc cho sướng
  • fresh boy 47
    fresh boy 47 · Vào lúc 09:25 pm 26/12/2013
    Cuối cùng thì mình cũng down được. cảm ơn bạn nhiều
Xem thêm
Đăng ký

Generate time = 0.0744290351868 s. Memory usage = 13.86 MB