Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành

VinhNguyen
VinhNguyen(18197 tài liệu)
(76 người theo dõi)
Lượt xem 44
2
Tải xuống miễn phí
Số trang: 7 | Loại file: DOC
0
Thêm vào bộ sưu tập

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 29/03/2013, 08:21

Mô tả: Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành LỜI MỞ ĐẦU Quốc hội và Chính phủ là hai cơ quan cao nhất Nhà nước song đảm nhiệm những trọng trách riêng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Tuy nhiên, để có được sự đồng bộ trong hoạt động của bộ máy Nhà nước, giải quyết các vấn đề của đời sống xã hội cũng như đảm bảo lợi ích toàn dân thì mối quan hệ giữa hai cơ quan cao nhất này là điều tất yếu cần thiết lập và tăng cường. Vậy, Quốc hội và Chính phủ có mối quan hệ gì? Mối quan hệ này được thể hiện trong pháp luật hiện hành ra sao? Đó là những loại văn bản nào? Biểu hiện của mối quan hệ này trên thực tế ra sao? Chúng ta hãy cùng nhau nghiên cứu để tìm câu trả lời cho những thắc mắc trên. NỘI DUNG I. Một số nét cơ bản về Quốc hội và Chính phủ 1. Quốc hội: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội có quyền quyết định những vấn đề quan trọng nhất của đất nước và của nhân dân thông qua Hiến pháp, các đạo luật; quyết định những chính sách cơ bản về đối nội, đối ngoại, mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm những viên chức cao cấp nhất của bộ máy nhà nước; Quốc hội biểu hiện tập trung ý chí và quyền lực của nhân dân trong phạm vi toàn quốc, đại diện cho ý chí và lợi ích của nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam. Nhiệm kỳ của Quốc hội là 5 năm, việc cử tuyển các đại biểu Quốc hội đảm bảo cho nhân dân có quyền lựa chọn và bổ sung những đại diện mới vào cơ quan quyền lực nhà nước của mình. Chức năng của quốc hội bao gồm những phương diện lớn: - Là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp. - Quyết định những chính sách cơ bản nhất về những vấn đề quan trọng nhất của đất nước. - Thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước để đảm bảo cho Hiến pháp, pháp luật được thi hành triệt để và thống nhất, bộ máy Nhà nước hoạt động đồng bộ, có hiệun lực và hiệu quả. 2. Chính phủ: Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Nhà nước; đảm bảo việc tôn trọng và chấp hành Hiến pháp và pháp luật; phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đảm bảo ổn định và nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân. Nhiệm kỳ của Chính phủ là 5 năm bằng với nhiệm kỳ của Quốc hội. Chính phủ chịu trách nhiệm trách nhiệm trước Quốc hội và báo cáo công tác với Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước. 3. Các yếu tố chi phối mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ Một là, bản chất nhà nước thể hiện qua tính giai cấp và tính xã hội. Nước ta hiện nay là nhà nước xã hội chủ nghĩa nên tính xã hội thể hiện rõ nét hơn tính giai cấp. ` Hai là, nguyên tắc tổ chức quyền lực Nhà nước, đó là Nhà nước của nhân dân, nhân dân bầu ra cơ quan đại diện cao nhất, có quyền thành lập ra các cơ quan khác trong đó có chính phủ. III. Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành 1. Về vị trí, tính chất, chức năng của Quốc hội và Chính phủ Điều 83 Hiến pháp 1992 quy định: “Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam .”. Tại điều 109 Hiến pháp 1992 có quy định như sau: “Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất .”. Vậy, căn cứ điều 83 và điều 109 Hiến pháp 1992 ta nhận thấy giữa Quốc hội có mối quan hệ chặt chẽ về vị trí, tính chất: đều là cơ quan nhà nước cao nhất (Quốc hội – cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, Chính phủ – cơ quan hành chính nhà nước cao nhất). Về chức năng, Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội nên giữa hai cơ quan này có mối quan hệ tương tác với nhau, hỗ trợ lẫn nhau trong việc thực hiện chức năng của mình. 2. Về tổ chức, trật tự hình thành Tại điểm 8 Điều 84 Hiến pháp 1992: “Quốc hội quyết định thành lập, bãi bỏ Bộ, cơ quan ngang Bộ của Chính phủ; thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; thành lập hoặc giải thể đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt”. Khoản 7 Điều 2 Luật tổ chức Quốc hội năm 2001 quy định: “Quốc hội có quyền bầu, miễn nhiệm thủ tướng Chính phủ đồng thời có quyền phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ”. Theo điểm 2 Điều 144 Hiến pháp 1992 sửa đối năm 2001, chỉ có Quốc hội mới có quyền phê chuẩn đề nghị trên của Thủ tướng Chính phủ, còn Ủy ban Thường vụ Quốc hội có quyền ấy khi Quốc hội không còn họp nữa. Mặt khác, người giữ chức danh quan trọng trong Chính phủ ngoài Thủ tướng Chính phủ, các thành viên khác không nhất thiết là đại biểu Quốc hội (Điều 110 Hiến pháp) Điều 5 Luật tổ chức Chính phủ quy định: “Nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Chính phủ tiếp tục làm việc cho đến khi Quốc hội khóa mới thành lập Chính phủ mới”. Như vậy, Quốc hội quyết định cơ cấu, tính chất và nguyên tắc hoạt động của Chính phủ; có quyền bầu và phê chuẩn việc bổ nhiệm, miễn các thành viên Chính phủ (như là: Thủ tướng Chính phủ, các phó Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng, thủ tướng cơ quan ngang Bộ .); có quyền thành lập, bãi bỏ các Bộ, cơ quan ngang Bộ theo đề nghị của Thủ tướng Chính phủ và nhiệm kỳ của Chính phủ theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Giữa hai cơ quan này có mối quan hệ mật thiết về tổ chức và trật tự hình thành và mặc dù Chính phủ do Quốc hội thành lập nhưng chắc chắn Chính phủ cũng có những tác động nhất định đến Quốc hội. Mối quan hệ này là biểu hiện quan trọng của sự ảnh hưởng, tác động của lập pháp đối với hành pháp. 3. Về hoạt động Trước hết, Quốc hội ban hành Hiến pháp, luật, nghị quyết còn Chính phủ chịu trách tổ chức triển khai, kiểm tra việc thực hiện các điều luật, nghị quyết đó. Ở nước ta, Quốc hội hoạt động thông qua phương thức chính là các kỳ họp Quốc hội thường kỳ mỗi năm hai lần còn Chính phủ hoạt động thông qua kỳ họp thường kỳ mỗi tháng một lần để thực hiện các luật và nghị quyết đã thông qua của Quốc hội. Tuy nhiên, Chính phủ có quyền triệu tập kỳ họp bất thường của Quốc hội căn cứ vào Điều 86 Hiến pháp 1992: “ .Trong trường hợp Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất là một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội yêu cầu hoặc theo quyết định của mình, Ủy ban thường vụ Quốc hội triêu tập Quốc hội họp bất thường .”. Các kỳ họp bất thường của Quốc hội nhằm giải quyết những vấn đề xảy ra trong hoàn cảnh đặc biệt. Có thể nói, Chính phủ là cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc đưa pháp luật đi vào đời sống, đây là một quyền năng quan trọng mà Quốc hội trao cho Chính phủ, thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa hai cơ quan này. Thứ hai, Chính phủ chịu trách trước Quốc hội, báo cáo công tác trước Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước. Ngược lại, Quốc hội cũng tiến hành hoạt động giám sát đối với Chính phủ do các cơ quan của Quốc hội đảm nhiệm. Điều 91 Hiến pháp 1992 quy định: “Ủy ban thường vụ Quốc hội có nhiệm vụ và quyền hạn . giám sát hoạt động của Chính phủ .” hay Luật tổ chức Quốc hội có quy định Hội đồng dân tộc và các Ủy ban Quốc hội có quyền kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ và các thành viên khác của Chính phủ về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Thứ ba, mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ thể hiện thông qua mối quan hệ giữa thành viên Chính phủ với Quốc hội. Đó là đại biểu Quốc hội có quyền chất vấn đối với các thành viên Chính phủ, tức là các thành viên Chính phủ phải trả lời các câu hỏi của đại biểu Quốc hội trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình. Thành viên Chính phủ được chia thành hai loại chủ thể: thành viên Chính phủ là đại biểu Quốc hội và thành viên Chính phủ không là đại biểu Quốc hội. Do đó, các thành viên Chính phủ có thể phát biểu trước Quốc hội với hai tư cách là thành viên Chính phủ và đại biểu Quốc hội. Thứ tư, Quốc hội có quyền sửa đổi hay hủy bỏ văn bản do Chính phủ ban hành khi văn bản này trái với các văn bản do Quốc hội ban hành. Cũng tại Điều 91 Hiến pháp 1992: “Ủy ban thường vụ Quốc hội có nhiệm vụ và quyền hạn . đình chỉ việc thi hành các văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; hủy bỏ các văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ .”. Điều này thể hiện mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ trong định hướng tư tưởng cho việc xây dựng các dự án luật cũng như trong quá trình soạn thảo các dự án Luật, pháp lệnh. Thứ năm, các cơ quan trực thuộc Quốc hội có quyền thẩm tra các dự án (luật, pháp lệnh .) mà cơ quan Chính phủ thực hiện theo yêu cầu của pháp luật. Đây là mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ trong quá trình xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động. Từ chỗ Quốc hội định hướng tư tưởng cho Chính phủ về việc thực hiện các dự án luật, pháp lệnh, Quốc hội tiếp tục tham gia thẩm tra các dự án mà Chính phủ thực hiện. Đây được xem là khâu quan trọng vì có như vậy mới đảm bảo các dự án luật, pháp lệnh này đi sâu vào thực tiễn. 4. Về hình thức văn bản Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ còn thể hiện trong hình thức văn bản do hai cơ quan này ban hành. Điều 83 Hiến pháp 1992 nhấn mạnh: “Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp .”. Như vậy, Hiến pháp – đạo luật cơ bản nhất của Nhà nước, văn bản có giá trị pháp lý cao nhất là do Quốc hội ban hành. Và văn bản do Chính phủ ban hành chỉ có giá trị khi nó phù hợp với văn bản do Quốc hội ban hành nói chung, phù hợp với Hiến pháp nói riêng. Rõ ràng, giữa các văn bản này có mối quan hệ và ràng buộc nhất định nhằm đảm bảo sự thống nhất giữa các điều luật trong hệ thống pháp luật nước ta, giữa các chính sách phát triển kinh tế, xã hội và giữa việc tiến hành thực hiện theo các văn bản đó. Điều này cũng được ghi nhận tại Điều 91 Hiến pháp 1992. IV. Nhận xét chung Điều 109 Hiến pháp 1992 khẳng định: “ . Chính phủ là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam .”. Đây chính là đổi mới đáng ghi nhận của Hiến pháp 1992 so với các bản Hiến pháp trước đó, điều này góp phần nâng cao vị thế của Chính phủ trong bộ máy Nhà nước, tạo thế chủ động cho Chính phủ trong hoạt động quản lý Nhà nước. Quốc hội vẫn là cơ quan có quyền lập hiến và lập pháp, còn Chỉnh phủ đảm nhiệm việc đưa ra các văn bản hướng dẫn thi hành Hiến pháp và luật. Nhận thấy rằng, giữa hai cơ quan có sự điều phối nhịp nhàng về vị trí, chức năng cũng như tổ chức, hoạt động. Chính sự quan hệ này làm cho nước ta đang dần phát triển mọi mặt của đời sống xã hội. Qua đó cũng khẳng định mối quan hệ giữa hai cơ quan cao nhất Nhà nước là yếu tố quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước. Vậy nên, mới quan hệ này đòi hỏi sự khăng khít, gắn bó, bền chặt và tác động qua lại từ cả hai phía. Thực tế, mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ không phải lúc nào cũng như đã phân tích. Mối quan hệ không ngừng thay đổi, biến động phụ thuộc vào bản chất Nhà nước và nguyên tắc tổ chức hoạt động của Nhà nước. Chính phủ đang dần chi phối nhiều hoạt động của đời sống và giữ vai trò ngày càng quan trọng hơn bởi lẽ Chính phủ tác động nhiều đến chính sách kinh tế còn Quốc hội chỉ mang tính chất định hướng mà thôi. KẾT LUẬN Tóm lại, mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ ngày càng được khẳng định qua các bản Hiến pháp nói riêng và các văn bản pháp luật hiện hành nói chung (Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Chính phủ, .). Mối quan hệ này cũng được chứng minh trên thực tế, đó là những thành tựu về kinh tế, sự phát triển của đời sống xã hội và đặc biệt là sự đồng bộ trong vận hành bộ máy Nhà nước. Do vậy, mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ là điều tất yếu cần xây dựng, tăng cường và phát triển. . cơ quan đại diện cao nhất, có quyền thành lập ra các cơ quan khác trong đó có chính phủ. III. Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật. Chính phủ về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Thứ ba, mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ thể hiện thông qua mối quan hệ giữa thành

— Xem thêm —

Từ khóa: pháp luậthiện hànhMối quan hệChính phủQuốc hội

Xem thêm: Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành, Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành, Mối quan hệ giữa Quốc hội và Chính phủ theo pháp luật hiện hành

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • An An
    An An · Vào lúc 09:22 am 02/08/2013
    Được rùi. em cảm ơn nhé. Tại lần đầu tải tài liệu ở trang này.
  • Mai Ngọc
    Mai Ngọc · Vào lúc 09:02 pm 06/10/2013
    Tài liệu rất hữu ích à nha . Thành viên tích cực . Thanks for share 
  • m.it
    m.it · Vào lúc 06:50 am 17/12/2013
    Cảm ơn bạn nhé, mình cũng chưa học đến nhưng cứ tải về ngâm cứu dần!
  • fresh boy 0
    fresh boy 0 · Vào lúc 05:55 am 24/12/2013
    Tài liệu rất rất hay và bổ ích...cám ơn bạn rất nhiều
  • fresh boy 1
    fresh boy 1 · Vào lúc 07:09 am 26/12/2013
    Cảm ơn bạn đã tổng hợp những tài liệu này.
Xem thêm
Đăng ký

Generate time = 0.116640090942 s. Memory usage = 13.87 MB