Cách làm bài văn nghị luận về tác phẩm văn học

Hội vịt bầu
Hội vịt bầu(17866 tài liệu)
(180 người theo dõi)
Lượt xem 468
17
Tải xuống 2,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 16 | Loại file: DOC
1

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 08/04/2013, 21:59

Mô tả: Dạy văn nói chung, dạy phân môn tập làm văn kiểu bài Nghị luận về tác phẩm văn học (phần truyện) nói riêng ở khối lớp 9 trường Trung học cơ sở Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn S GIO DC O TO hà tĩnh PHềNG GIO DC đào tạo lộc hà TRNG TRUNG HC C S Tân Vịnh Giỏo viờn thc hin: Bùi Thanh Gòn Nm hc : 2008 - 2009 1 D ti : :: Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn A - PHN M U I- Lí DO TổNG KếT KINH NGHIM : 1. Lớ do khỏch quan: Dy vn núi chung, dy phõn mụn tp lm vn kiu bi Ngh lun v tỏc phm vn hc (phn truyn) núi riờng khi lp 9 trng Trung hc c s l dy cho cỏc em hc sinh la tui 14, 15 - la tui hn nhiờn, trong sỏng, nng ng v nhy cm bit tỡm tũi, khỏm phỏ ra th gii vn chng ngh thut. Tỏc phm vn chng ngh thut l thnh qu sỏng to ca nh vn, nh th . Mi tỏc phm vn th u thuc mt thi kỡ vn hc nht nh ( cú th cỏch xa thi i m cỏc em sng hin nay c hng th k , hng thp niờn ). Tỏc phm vn chng dự nh nht : l mt cõu tc ng, mt bi ca dao, hay ln hn l mt bi vn, mt bi th, mt truyn ngn hay mt b tiu thuyt u cú giỏ tr v ni dung v ngh thut ca nú. Lm th no giỏo viờn giỳp hc sinh ng cm vi nhng giỏ tr t tng nhõn vn cn t ti trong mi tỏc phm l nhim v ging dy ca GV dy Ng Vn. Lep- Tụn-xTụi núi : Vn khụng phi bit l qu t trũn m l lm th no bit c qu t trũn?. Chõn lớ l quý bỏu ! Nhng cỏch tỡm ra chõn lớ cũn quý hn nhiu. Vỡ th, cỏi khú trong vic dy vn, nht l dy Tp lm vn kiu bi Ngh lun v tỏc truyn l lm sao hng cho hc sinh tỡm ra cỏi hay, cỏi p trong cỏc tỏc phm. Thc trng trong nhng nm gn õy, hc sinh khi lp 9 vit bi tp lm vn kiu bi Ngh lun v tỏc phm truyn thng khụ cng, sỏo rng, lỳng tỳng v mỏy múc . Cỏc em thng da vo vn mu hoc da vo cỏc ý trong cng hay trong dn ý thy cụ cho sn m vit li nờn rt hn ch v mch cm xỳc (khụng chõn tht, cũn gng ộp ). Rt ớt hc sinh chu khú tỡm tũi, khỏm phỏ ra cỏc ý mi, ý riờng, ý sõu sc, ý hay do chớnh bn thõn cỏc em cm nhn, tht s rung ng vi tỏc phm. Mt khỏc, a s cỏc em hc sinh thng khụng tỡm hiu k bi v tỡm ý trc khi bt tay vo lm bi vit ca mỡnh nờn thng lch lc kiu bi, nhm ln cỏc dng . bi Ngh lun v tỏc phm truyn thng cú cỏc dng mnh lnh v m. Cỏc mnh lnh thng gp l suy ngh(v nhõn vt , tỏc phm.) , cm nhn ca em ( v nhõn vt, tỏc phm). i tng ngh lun cú th l tỏc phm, nhõn vt, t tng hay nhng i thay trong s phn nhõn vt .) theo phm vi vn trong cỏc bi c hiu tỏc phm truyn 2 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn SGK ) ũi hi cỏc em phi cú t duy kin thc , tớch hp , tng hp v phõn tớch mi m bo c yờu cu ca tng bi vn c th. Bờn trờn l nhng lớ do khỏch quan thụi thỳc tụi tng kt kinh nghim hng dn hc sinh cỏch lm bi vn Ngh lun v tỏc phm truyn. 2. Lớ do ch quan: V phớa giỏo viờn, khụng ớt thy cụ cũn e ngi khi dy phõn mụn Tp lm vn. Qua nhiu nm theo dừi phong tro thi ua dy gii cỏc cp v dy tt trng, giỏo viờn thng ch ng kớ dy phõn mụn Ging vn v Ting Vit. Bi dy phõn mụn Tp lm vn nht l kiu bi Ngh lun v tỏc phm truyn , giỏo viờn phi tỡm tũi nghiờn cu k v tỏc phm, phi thc s nhp tõm vo ct truyn ,vo nhõn vt ,phi t mỡnh trong hon cnh nhõn vt sng , nhõn vt suy ngh v hnh ng .ũi hi GV phi vn dng ,tng hp nhiu kin thc , k c vn sng, vn t tng tỡnh cm. Th l GV phi tỡm ra phng phỏp tớch hp gia vn v i, gia thc ti v h cu .Cú thc hin c nh th, mi cú th m bo c c trng ca phõn mụn : Dy vn - Dy nginh nh vn M. Gorki tng núi : Vn hc l nhõn hc. Bn thõn l GV nhiu nm dy khi lp 9 Trng THCS Nam Hồng , tụi luụn tõm c cõu núi ca dõn gian : Cho cỏ khụng thớch bng nhn c cn cõu. Nu vớ b cn cõu l phng phỏp v cỏ n l kin thc thỡ s ỏnh giỏ v vai trũ, tm quan trng ca hot ng dy v hc ca GV v HS l phi tỡm tũi v sỏng to. Chớnh vỡ vy, trong quỏ trỡnh ging dy, tụi luụn trõn trng, ỏnh giỏ cao nhng bi lm cú nột riờng, th hin c nhng cm xỳc chõn tht, nhng nhn xột, phõn tớch tinh khụi , sỏng to ca cỏc em i vi mt tỏc phm, mt nhõn vt (mt vn hay mt khớa cnh ca vn th hin trong tỏc phm). ú cng chớnh l ngun ng viờn khụng nh giỳp tụi u t v quyt nh tng kt kinh nghim ny, gúp phn nõng cao cht lng dy v hc ca GV - HS. ng thi qua õy, xin c gúp mt ting núi riờng, mt ý kin nho nh cho phong tro Dy Tt - Hc Tt ca Trng THCS Nam Hồng núi riờng v cho ngnh Giỏo Dc huyện Nam Sách nói chung. B - PHN NI DUNG Chng I: C s lớ lun: Ngh lun tỏc phm vn hc núi chung, tỏc phm truyn núi riờng l mt kiu bi ngh lun vn hc cú v trớ quan trng trong chng trỡnh Tp lm vn lp 9. Thụng qua vic c v hc tỏc phm vn hc, hc sinh chng nhng ó cú mt vn khỏ phong phỳ v kin thc vn hc (tỏc phm, th loi )v cng ó c nõng cao dn v nng lc cm th, phõn tớch, bỡnh giỏ tỏc phm .ú l mt thun li. Nhng mt khỏc, cng cn nm vng yờu cu v mc cn t ca kiu bi ngh lun v tỏc phm trong chng trỡnh Tp lm vn 9 khụng ng nht yờu cu v mc phõn tớch tỏc phm trong chng trỡnh vn hc v khi lm bi Tp lm vn lp 9. Tỏc phm vn hc bao gi cng l mt tng th hon chnh gia ni dung v phng thc biu t, tc l ngh thut. Ngh lun mt tỏc phm truyn l trỡnh by nhng 3 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn nhn xột , ỏnh giỏ ca mỡnh v nhõn vt, s kin, ch hay ngh thut ca mt tỏc phm c th. Nhng nhn xột, ỏnh giỏ v truyn phi xut phỏt t ý ngha ca ct truyn, tớnh cỏch, s phn ca nhõn vt v ngh thut trong tỏc phm c ngi vit phỏt hin v khỏi quỏt. Cỏc nhn xột, ỏng giỏ v tỏc phm truyn trong bi ngh lun phi rừ rng, ỳng n, cú lun c v lp lun thuyt phc. bi ngh lun v tỏc phm truyn phi cú b cc cht ch, mch lc, cú li vn chun xỏc, gi cm. Nh vy, ỏp ng yờu cõu lm mt bi vn ngh lun v tỏc phm truyn, ngi GV cn cho HS hiu rừ tớnh cht tng hp ca kiu bi ngh lun ny. Giỏo s Lờ Trớ Vin cng cú li nhn nh : Dy vn ly cm lm u. Ngi GV dy HS phng phỏp lm bi vn Ngh lun v tỏc phm truyn khụng th nghốo nn cm xỳc . Bi nhng trang truyn hay, nhng s phn ca cỏc nhõn vt trong truyn u cú cuc i riờng, cú t tng, tỡnh cm, ni tõm .phong phỳ v a dng . Cho nờn trong hng gi ý HS trỡnh by nhng cm nhn , ỏnh giỏ v nhõn vt, s kin, ch .trong tỏc phm truyn phi xut phỏt t nhng rung cm chõn tht, thm m. ng thi bit kt hp linh hot nhiu phộp lp lun ( gii thớch, chng minh, phõn tớch,).Trong cỏch hng dn HS cỏch lm bi v luyn tp, GV cn chỳ ý phỏt huy, ng viờn tớnh tớch cc, sỏng to ca tng HS ch khụng gũ ộp theo nhng khuụn mu. Ngi GV phi bit khi gi nhng cm xỳc ca HS, kớch thớch v nuụi dng , phỏt trin HS nhng nhu cu ng cm v khỏt vng nhn thc cỏi mi qua hỡnh tng nhõn vt, ngụn ng i thoi, c thoi, Vỡ vy, nu ai ú t cho rng mỡnh ó gi y cỏc ý tng ca tỏc phm qua tng trang truyn thỡ cha hn l mt GVdy tt, nm chc phng phỏp hng dn HS cỏch lm bi vn Ngh lun v tỏc phm truyn. Di õy l mt vi kinh nghim hng dn HS cỏch lm bi vn Ngh lun v tỏc phm truyn m bn thõn tụi - mt GV trc tip ging dy Ng vn 9 ó dỳc kt c qua nhiu nm . Chng II : Phn g phỏ p tng kt mt vi kinh nghi m hn g dn học sinh cỏc h lm bi Ngh lun v tỏc ph m truy n I. Hng dn HS phõn tớch : Mt bi Tp lm vn cũn c xem l mt bi toỏn ngh thut ngụn t. Bi bao gi trong mt bi TLV cng cú nhng yờu cu bt buc m ngi thc hin bi phi tỡm ra phng phỏp gii. Vỡ th, bc phõn tớch c xem l khõu u tiờn, cú vai trũ quyt nh dn ng, ch li cho ngi lm bi. Nu phõn tớch ỳng yờu cu ca bi thỡ s tỡm ra c hng i ỳng. Ngc li, nu phõn tớch sai thỡ s khụng ỏp ng c yờu cu ca , ụi khi cũn b lch , lc . Chớnh vỡ th m ngi GV phi hng dn HS phi bit phõn tớch k . Mt bi vn Ngh lun v tỏc phm truyn khụng bao gi ng nht mt dng n iu. Trỏi li, nú cú rt nhiu dng, nhng ch yu lp 9 dng thng gp 3 dng c bn sau õy : Dng I :Suy ngh v nhõn vt, tỏc phm hoc mt khớa cnh nhõn vt, tỏc phm . Vớ d nh cỏc bi : + Suy ngh v nhõn vt ụng Hai trong truyn ngn : Lng ca Kim Lõn ( SGK Ng vn 9 tr 65 ) 4 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn + Suy ngh ca em v truyn ngn Lóo Hc ca Nam Cao ( SGK Ng vn 9 tr 66 ) Dng II : Phõn tớch c im nhõn vt, tỏc phm hoc mt khớa cnh v nhõn vt, tỏc phm. Vớ d nh cỏc : + Phõn tớch din bin ct truyn trong truyn ngn Lng ca Kim Lõn ( SGK Ng vn 9 tr 65 ) + Phõn tớch tõm trng ca Kiu trong on trớch:" Mó Giỏm Sinh mua Kiu" ( SGK Ng vn 9 tr 66 ) Dng III : Phõn tớch nờu ra nhn xột hoc lm sỏng t mt vn .Vớ d nh cỏc : + Suy ngh v thõn phn ngi ph n trong xó hi c qua nhõn vt V Nng truyn Ngi con gỏi Nam Xng ( SGK Ng vn 9 tr 65 ) + Suy ngh v i sng tỡnh cm gia ỡnh trong chin tranh qua tuyn ngn Chic lc ng ca Nguyn Quang Sỏng ( SGK Ng vn 9 tr 65 ) Tu theo mi dng bi m GV hng dn HS cỏc thao tỏc lm bi khỏc nhau. i vi dng I v dng II Hs thng hay nhm ln , GV phi hng dn cho HS bit phõn bit rừ th no l suy ngh v nhõn vt, v tỏc phm?; th no l phõn tớch nhõn vt, tỏc phm? . Suy ngh v nhõn vt, tỏc phm hoc mt khớa cnh v nhõn vt, tỏc phm l nghiờn v cm nhn ch quan ca ngi vit v nhõn vt, tỏc phm hay mt khớa cnh no ú v nhõn vt, tỏc phm ( khụng nht thit phi phõn tớch y tng c im ca nhõn vt hoc y giỏ tr ni dung v ngh thut ca tỏc phm, cú th chn nhng gỡ mỡnh cm nhn sõu sc nht m thụi. Vớ d bi : Suy ngh v nhõn vt ụng Hai trong truyn ngn:" Lng" ca Kim Lõn , GV cú th hng HS cm nhn, suy ngh v nột ni bt ca nhõn vt ny l tỡnh yờu lng quyn vi lũng yờu nc v tinh thn khỏng chin c bc l trong tỡnh hung no? Tỡnh cm y cú c im gỡ hon cnh c th lỳc by gi? ( thi kỡ u ca cuc khỏng chin chng thc dõn Phỏp? ) Nhng chi tit ngh thut no chng t mt cỏch sinh ng. thỳ v tỡnh yờu lng v lũng yờu nc y ( v tõm trng, c ch , li núi ) Trong khi ú yờu cu ca dng II ( phõn tớch nhõn vt , tỏc phm hay mt khớa cnh v nhõn vt, tỏc phm) l yờu cu ngi vit tỡm hiu, ỏnh giỏ v nhn xột y tng c im nhõn vt, tng giỏ tr ni dung,ngh thut ca tỏc phm. i vi dng III: Phõn tớch nờu ra nhn xột hoc lm sỏng t mt vn , ngi GV phi bit tớch hp cỏc kin thc chng trỡnh Tp lm vn cỏc lp di nõng cao yờu cu gii quyt bi vn dng ny. Vớ d i vi bi : Suy ngh v i sng tỡnh cm gia ỡnh trong chin tranh qua tuyn ngn: "Chic lc ng " ca Nguyn Quang Sỏng ( SGK Ng vn 9 tr 65 ), HS khụng phi n thun tp trung phõn tớch nhng biu hin c th tỡnh cm cha con ca hai nhõn vt ụng Sỏu v bộ Thu m cũn phi trỡnh by nhng cm nhn ca mỡnh v tỡnh cm cha con ht sc cm ng trong hon cnh ộo le ca thi chin tranh: chu ng nhiu thit thũi mt mỏt ; khi gi nhiu xỳc cm cho 5 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn ngi c nim cm ng, khõm phc, quý mn . T ú suy ngh v tỡnh cm cha con, tỡnh cm gia ỡnh trong hon cnh hin ti: phi bit trõn trng, gi gỡn, vun p T vic phõn tớch ba dng nờu trờn, GV giỳp HS nhn thc c tm quan trng ca vic phõn tớch , tỡm hiu v bit vn dng thnh tho, linh hot hỡnh thnh nhng thao tỏc v k nng phõn tớch chớnh xỏc ,lm c s cho vic tỡm ý . Tu theo yờu cu ca mi dng (nh ngh lun ton b tỏc phm, ngh lun mt vn trong tỏc phm hay ngh lun cú kt hp gii quyt mt vn cú liờn quan ) m xỏc nh ni dung v trỡnh t phõn tớch ( khỏi quỏt phõn tớch - tng hp ). Cn c vo ni dung v trỡnh t phõn tớch, t ra v tr li nhng cõu hi cú cỏc ý ln , ý nh ca bi vn. II. Hng dn Hc sinh tỡm ý: Mt bi ngh lun tỏc phm vn hc núi chung v ngh lun v tỏc phm truyn núi riờng hay , trc ht phi cú ý hay. Vy ý hay l gỡ? v th no l ý hay? Lm th no tỡm ra c nhng ý hay cho bi . Theo nh ngha ca SGK Ting Vit 8 ( nxb Giỏo Dc ) trc õy thỡ ý l ni dung ta suy ngh, nhỡn nhn, tỡm hiu, ỏnh giỏ v s vt, s vic c phn ỏnh, bao gm c cỏch nhỡn nhn s vt, s vic v tỡnh cm, cm xỳc, í cú th din t thnh nhiu li . Cũn ý hay thỡ theo c san vn hc v tui tr ( s 68 thỏng 2/2002 ); Giỏo s Nguyn ng Mnh cho rng : ý hay trc ht phi l ý ỳng , ý sõu, ý mi, ý riờng. í ỳng, ý sõu phi l ý ca mỡnh khỏm phỏ mi hay. Cho nờn tỡm ra ý mi, ý riờng, ý ỳng, ý sõu l cụng vic quyt nh nht v tt nhiờn cng l khú khn nht . Tỏc phm vn hc nht l tỏc phm truyn l tm gng phn ỏnh hin thc ca cuc sng muụn mu, muụn v thụng qua nhng hỡnh tng nhõn vt vi y t tng, tỡnh cm ni tõm phong phỳ , t trong nhng tỡnh hung, hon cnh cú vn mu cht, c th, tiờu biu i din cho mt tng lp no ú trong cuc sng i thng . Vỡ th, mun tỡm c ý ỳng, ý hay, ý sõu sc, ngi GV phi hng HS c hiu tỏc phm truyn . c hiu trc ht l phi c k tỏc phm nm ct truyn, ch , cỏc ý chớnh , cỏc chi tit tiờu biu ca tng ý, cỏc dn chng thuyt phcKhụng c k tỏc phm, HS khú lũng nm c ý ca tỏc gi ,d dng b qua nhng im c sc v ni dung cng nh ngh thut ca tỏc phm ; t ú phõn tớch hi ht, ỏnh giỏ chung chung . Bi vit ra c mt tỏc phm, ngi ngh s ó phi tri qua nhng trn tr , h t t ra nhng yờu cu , nhng nh hng kht khe : vit v vn gỡ? vit v i tng no? vit cho ai ? vit nh th no? H ó phi thay nghộn tỏc phm truyn - a con tinh thn ca h - sut bao thỏng, bao nm . H ó phi chn la tng hỡnh nh cú thc trong thc t ri khỏi quỏt lờn thnh nhõn vt , dựng ngũi bỳt v nờn bc chõn dung ca xó hi sao cho phự hp vi tng thi im lch s . H phi nghin ngm tng chi tit, n o tng cõu, ch, tng li n ting núi, tng hnh ng ca mi nhõn vt .t trong nhng tỡnh hung c th, mu cht ca tỏc phm . Vớ d vi bi : Suy ngh v nhõn vt ụng Hai trong truyn ngn Lng ca Kim Lõn . Nu HS khụng c k tỏc phm ny, thỡ khụng th tỡm ra c nhng ý hay, ý c sc . Cỏc em s d dng ri vo cụng thc chung chung , suy ngh hi ht, khụng khỏm 6 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn phỏ ra nột mi trong tỡnh cm i vi lng quờ ca nhõn vt ụng Hai . ú l mt trng hp tiờu biu cho nhng chuyn bin mi trong i sng tỡnh cm ca ngi nụng dõn Vit Nam thi kỡ khỏng chin chng thc dõn Phỏp. Tỡnh cm gn bú sõu nng vi quờ hng l mt c im cú tớnh truyn thng nhng nột c sc õy l nh vn Kim Lõn, bng vn sng, vn am hiu v tõm lớ ca ngi nụng dõn ó t ụng Hai vo mt tỡnh hung gay cn, th thỏch lũng yờu nc tuyt i ca nhõn vt, buc nhõn vt phi u tranh t tng gay go, quyt lit chn la mt trong hai gia tỡnh yờu lng v tỡnh yờu nc, trung thnh vi khỏng chin, vi Bỏc H. Nu HS khụng c k tng trang truyn, thỡ lm sao thu hiu c ni lũng ca ụng Hai vi cuc u tranh ni tõm au n, vt vó cui cựng nhõn vt mi i n quyt nh dt khoỏt: Lng thỡ yờu thõt, nhng lng theo Tõy ri thỡ phi thự . Rừ rng cú c nhng suy ngh v nhn xột sõu sc v nhõn vt ụng Hai trong truyn ngn Lng lm sao cỏc em cú th khụng c k tỏc phm. Cú c k tỏc phm cỏc em mi cm th ht nhng tỡnh hung thỳ v , cỏc chi tit hay trong tỏc phm . T ú ý t mi tuụn tro, suy ngh v nhõn vt mi sõu sc . Sau khi c k tỏc phm truyn, khỏm phỏ ra c cỏi hay, cỏi p,cỏi c sc trong tng yu t ni dung, ngh thut v nhõn vt, HS t t ra v tr li nhng cõu hi cú nhng ý ln, ý nh .ca bi vn . Di õy l cỏc dng cõu hi gi ý, giỳp HS tỡm ý : (?) Câu hỏi tìm hiểu tác giả, xuất xứ, ho n c ảnh sáng tác: Tỏc gi ca tỏc phm truyn s ngh lun l ai? Cú nhng nột gỡ ni bt trong cuc i v s nghip sỏng tỏc? Sng trong thi kỡ no? Cú nột riờng, nột c ỏo gỡ v phong cỏch cỏ nhõn? ( Chuyờn sỏng tỏc v mng ti no? S nghip sỏng tỏc ra sao? Tỏc phm truyn trờn c trớch t õu? c sỏng tỏc trong hon cnh no? Tỏc phm c ỏnh giỏ nh th no? Cú phi l tỏc phm tiờu biu cho s sỏng tỏc vn chng ca tỏc gi khụng? (?) Câu hỏi tìm giá trị nội dung: bi gm my ý? í ngha c th, ý ngha khỏi quỏt l gỡ? Nhng ý no tp trung biu hin ch , t tng ca truyn? Ni dung cú th hin c nhng vn ln, bc xỳc m xó hi quan tõm hay khụng? Cú giỏ tr nhõn vn nh th no? Nhõn vt chớnh ca truyn l ai? i din cho tng lp con ngi no trong xó hi? Cú nhng nột tớnh cỏch nh th no? Nột tớnh cỏch no l tiờu biu nht? Nột tớnh cỏch ú c th hin qua nhng chi tit no? ( din mo, c ch, li núi, hnh ng, t tởng tỡnh cm, ni tõm ? ) (?) Câu hỏi tìm hiểu giá trị nghệ thuật: Tỏc phm truyn c vit theo phong cỏch no? cú nột gỡ sỏng to riờng trong ngh thut to tỡnh hung? cú hỡnh tng ngh thut no c ỏo? ngụn ng din t, cu trỳc b cc ca truyn cú c sc? Tỏc phm truyn trờn cú tiờu biu cho phong cỏch ngh thut ca tỏc gi khụng? Cú th hin c bn lnh sỏng to ca mt nh vn y ti nng v tõm huyt cho mt thi i , mt tro lu vn hc khụng? 7 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn (?) Câu hỏi gợi mở những hớng xem xét mới: Cú th so sỏnh, i chiu vi nhng tỏc gi, tỏc phm no phõn tớch tỏc phm c sõu rng, ton din hn? Tỏc phm truyn cú nh hng gỡ trong thi i tỏc gi ng sng v i vi cỏc thi i sau ny? Ti sao tỏc phm c mi ngi yờu thớch? Vi ngn y cõu hi, khụng th no GV ging gii mt cỏch cn k, t m trong quỏ trỡnh phõn tớch mt bi trờn lp. Do ú ũi hi ngi GV phi bit chn la nhng cõu hi tỡm ý cho phự hp, cú tỏc dng khi ngun cm xỳc cho cỏc em HS. Hay núi cỏch khỏc, ngi GV phi bit chn im t phỏ. Bi mi tỏc phm truyn ( dự l ngn hay di ) u l mt kho bỏu va l thiờn va bớ mt v ni dung v ngh thut. Nhim v ca ngi GV l giỳp cho cỏc em HS bit cỏch khỏm phỏ v t nhp kho bỏu y, nht l phn sỏng to kỡ cụng ca tỏc gi . Nhng bt u t õu v nh th no? õy l vn ngh thut ging dy . Nu khộo lộo khỏm phỏ s cú c nhiu cm xỳc, hng thỳ gi m cho cỏc em HS nim yờu thớch, tớch cc t duy lm bi. Bi ngh lun ca cỏc em s sõu sc, tinh t v chõn tht. Nu khụng khộo s lm cho cỏc em nhm chỏn v bi vit ca cỏc em tr nờn lc lng, hi ht, t nht. * Sau õy l nhng vic lm c th hng dõn HS tỡm ý cho bi: Suy ngh v nhõn vt ụng Hai trong truyn bgn Lng ca Kim Lõn Khi tỡm ý cho vn trờn , GV nờn gi cho HS suy ngh theo cỏc cõu hi sau: Nh vn Kim Lõn cú s trng gỡ trong sỏng tỏc truyn ngn? Lng l mt truyn ngn ra i trong hon cnh no? cú nhng thnh cụng gỡ v ni dung v ngh thut? Truyn cú kt cu ra sao? Xoay quanh nhõn vt no? Nhõn vt cú nhng c im gỡ ni bt? Tỡnh yờu lng c biu hin nh th no? Tỡnh yờu lng, yờu nc ca nhõn vt ụng Hai c bc l trong tỡnh hung no? Tỡnh cm y cú c im gỡ mi so vi v p trong nột tớnh cỏch truyn thng ca ngi nụng dõn? ( c th lỳc by gi - thi kỡ u ca cuc khỏng chin chng thc dõn Phỏp )? Nhng chi tit ngh thut no chng t mt cỏch sinh ng, thỳ v tỡnh yờu lng v lũng yờu nc y? ( v tõm trng, c ch, hnh ng, li núi .)? Em cú nhn xột, ỏnh giỏ suy ngh gỡ v t tng tỡnh cm ca ngi nụng dõn trong thi kỡ u ca cuc khỏng chin chng Phỏp qua nhõn vt ễng Hai ? ( nhng nhn thc, tỡnh cm ỳng n cao p: s nhit tỡnh, hng hỏi tham gia khỏng chin, lũng tin tng tuyt i vo khỏng chin vo lónh t ) Nhõn vt ụng Hai ó li nhng tỡnh cm gỡ trong lũng em? (s yờu mn, trõn trng v cm phc, t ho .) Vi nhng cõu hi tỡm ý gi m trờn, ngũi GV cú th yờn tõm HS s m bo ỏp ng tt ni dung bi. Tng t nh th HS cú th t tỡm v tr li cỏc cõu hi tỡm ý cho bt kỡ bi vn ngh lun no. 8 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn Sau khi ó cú c ý, bc k tip GVphi hng dn cho cỏc em bit cỏch sp xp cỏc ý ( lun im, lun chng, lun c theo mt trỡnh t hp lớ. Vic lm ny gi l lp dn ý. III. Hng dn Hc sinh lp dn ý: Nh ó núi trờn lp dn ý l sp xp cỏc ý ó tỡm c bc tỡm ý theo mt trỡnh t thớch hp lớ v xỏc nh mc trinh by mi ý theo t l tho ỏng gia cỏc ý. Nu mt bi vn hon chnh c vớ nh mt ngụi nh thỡ dn ý l cỏi sn thit k nờn ngụi nh y. Vit mt bi vn ngh lun cng th. Mun cú mt bi vn ngh lun hay, m bo ỏp ng cỏc yờu cu ca bi mt cỏch rừ rng, cht ch, cú h thng, mch lc, lp lun thuyt phc ngi GV phi hng dn HS lm tt bc lp dn ý ny. Cú th hng dn HS sp xp cỏc ý theo trỡnh t ni dung, ngh thut, ri n nhn xột, ỏnh giỏ, suy ngh ca bn thõn, nhng cú th sp xp an xen gia nụi dung , ngh thut v nhn xột, ỏnh giỏ, suy ngh ca bn thõn. Cng cú khi vic sp xp khụng b gũ bú theo mt trt t c nh no. Trong trng hp ny, ũi hi HS phi cú bn lnh vit vn, phi cú dng ý ngh thut trong cỏch sp xp trỡnh by lp lun t c mc ớch yờu cu ca bi, lm sỏng t vn . Thụng thng dn bi chung cho bi vn ngh lun v tỏc phm truyn theo mt trỡnh t nh sau: 1. M bi: Gii thiu tỏc phm truyn hay mt on trớch ( tu theo yờu cu c th ca bi )v nờu ý kin ỏnh giỏ s b ca mỡnh . 2. Thõn bi: Nờu cỏc lun im chớnh v ni dung v ngh thut ca tỏc phm ; cú phõn tớch, chng minh bng cỏc lun c tiờu biu v xỏc thc 3. Kt bi: Nờu nhn nh, ỏnh giỏ chung ca mỡnh v tỏc phm truyn hoc on trớch im l ý trong cỏch lm bi vn ngh lun l trong bi vn khụng phi bao gi cỏc ý cng c trỡnh by dn u nhau m nờn cú ch m, ch nht, ch núi k, ch núi lt qua. Cho nờn, ngay khõu lp dn ý, sau khi sp xp ý, ta nờn cõn nhc, nh trc t l dnh cho mi ý trong bi ch ng xây dng mt bi vn cõn i, cú chiu sõu, to c im nhn hp dn, lụi cun ngi c. Thụng thng ý c núi k l trng tõm. Vớ nh vi bi: Suy ngh v nhõn vt ụng Hai trong truyn ngn Lng ca Kim Lõn , GV cú th hng dn Hs lp dn bi nh sau: 1. M bi: Gii thiu truyn ngn Lng v nhõn vt ụng Hai nhõn vt chớnh ca tỏc phm, mt trong nhng nhõn vt thnh cụng bc nht ca vn hc thi kỡ khỏng chin chng Phỏp . 2. Thõn bi : A. Trin khai cỏc nhn nh v tỡnh yờu lng, yờu nc ca nhõn vt ụng Hai v ngh thut c sc ca nh vn 9 Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn * Tỡnh yờu lng, yờu nc ca nhõn vt ụng Hai l tỡnh cm ni bt xuyờn sut ton truyn + Chi tit i tn c nh lng + Theo dừi tin tc khỏng chin + Tõm trng khi nghe tin lng Ch Du theo Tõy + Nim vui tin n c ci chớnh * Ngh thut xõy dng nhõn vt + Chn tỡnh hung tin n tht thit th hin din bin tõm trng nhõn vt + Cỏc chi tit miờu t nhõn vt + Cỏc hỡnh thc trn thut (i thoi, c thoi ) B. Nhn xột, ỏnh giỏ v nhõn vt: Nhõn vt ụng Hai ó cú nhng chuyn bin mi trong tỡnh cm ca ngi nụng dõn (nhng nhn thc mi, nhng tỡnh cm mi m : s nhit tỡnh, hng hỏi tham gia khỏng chin, lũng tin tng tuyt i vo khỏng chin, vo lónh t ) Tỡnh yờu lng ó c nõng lờn thnh tỡnh yờu nc, sn sng hy sinh tỡnh cm riờng, ca ci riờng ( nh ụng b Tõy t nhn ụng vn vui sng, t ho ) L nhõn vt li nhiu tỡnh cm p trong lũng ngi c: s yờu mn, trõn trong v cm phc 3. Kt bi : Sc hp dn ca hỡnh tng nhõn vt. Thnh cụng ca nh vn khi xõy dng hỡnh tng nhõn vt ụng Hai Bờn trờn l mt dn ý tiờu biy cho mt bi vn ngh lun v tỏc phm truyn, hoc sinh cú th da vo ý trờn thit lp cho nhng bi vn c th khỏc. Lu ý khi lp dn ý cn trỏnh cỏc li sau: - Lc ý: l nhng ý khụng ỳng vi yờu cu v ni dung v phng phỏp ngh lun nờu trong b . Ví dụ: Yờu cu ca mt bi vn ngh lun l nhng lun im lun c, lun chng m hc sinh li nờu ý miờu t hoc k chuyn - í khụng phự hp vi ni dung: Ví dụ: yờu cu nờu suy ngh v nhõn vt m dn bi li a ra ý phờ phỏn thỏi ca nhõn vt hoc ra phng hng gii quyt khỏc nh nờu quan nim sng, u tranh chng ch ngha cỏ nhõn tiờu cc hay sa vo bỡnh lun v giỏ tr tỏc phm v nhng úng gúp ca tỏc gi - Thiu ý: cú th thiu mt s ý ln so vi yờu cu bi hoc mt s ý nh. Ví dụ: tỡnh yờu lng yờu nc ca nhn vt ụng Hai trong truyn ngn lng ca tỏc gi Kim Lõn c trin khai thnh bn ý nh m dn ý ch cú ba hoc hai. - Lp ý: l ý sau lp li hon ton ý trc. Ví dụ: Vi bi : Suy ngh v tỡnh cha con trong chin tranh qua truyn ngn chic lc ng ca Nguyn Quang Sỏng nu hc sinh khụng khộo trin khai tỡnh cm ca bộ Thu vi cha v ngc li tỡnh cm ca ụng Sỏu vi bộ Thu thỡ s d lp ý - Sp xp ý ln xn: L sp xp khụng theo th t no, o ln c giỏ tr ni dung, ngh thut . õy l hin tng vit vn tu tin, gp õu núi y, khụng chun b k dn ý 10 . cỏc dng cõu hi gi ý, giỳp HS tỡm ý : (?) Câu hỏi tìm hiểu tác giả, xuất xứ, ho n c ảnh sáng tác: Tỏc gi ca tỏc phm truyn s ngh lun l ai? Cú nhng nột gỡ. :: Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 9 Ng ời thực hiện: Bùi Thanh Gòn A - PHN M U I- Lí DO TổNG

— Xem thêm —

Xem thêm: Cách làm bài văn nghị luận về tác phẩm văn học, Cách làm bài văn nghị luận về tác phẩm văn học, Cách làm bài văn nghị luận về tác phẩm văn học

Lên đầu trang

Tài liệu liên quan

Từ khóa liên quan

Đăng ký

Generate time = 0.117981910706 s. Memory usage = 13.95 MB