Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lý

An An
An An(10770 tài liệu)
(204 người theo dõi)
Lượt xem 4301
36
Tải xuống 2,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 19 | Loại file: DOC
1

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 03/10/2012, 12:00

Mô tả: Nhằm giúp học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản, mở rộng, hiểu sâu kiến thức và vận dụng vào thực tế. Người viết đã đưa ra sáng kiến hướng dẫn học sinh phương pháp giải bài tập vật lí THCS A- phần mở đầu1.Lý do chọn đề tài :Trong việc nâng cao chất lượng giáo dụng noi chung và chất lượng bộ môn nói riêng. Việc cải tiến phương pháp dạy học nói chung là một nhân tố quan trọng, bên cạnh việc bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, việc phát huy tính tích cực của học sinh có ý nghĩa hết sức quan trọng. Bởi vì xét cho cùng việc giáo dục phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức, tự hành động, việc khơi dậy việc phát triển ý thức năng lực tư duy, bồi dưỡng phương pháp tự học là con đường phát triển tối ưu của giáo dục. Cũng như học tập các bộ môn khác, học Vật lí lại càng cần phát triển tư duy, năng lực tích cực của học sinh để không chỉ biết mà còn phải hiểu để giải thích hiện tượng Vật lí cũng như áp dụng kiến thức và kĩ năng vào các hoạt động trong cuộc sống gia đình và cộng đồng.Trong khuôn khổ nhà trường phổ thông, bài tập vật lý là những vấn đề không quá phức tạp, có thể giải quyết nhờ những suy luận logic, bằng tính toán và thí nghiệm dựa trên cơ sở các quy tắc Vật lí, phương pháp Vật lý đã quy định trong chương trình học. Trong quá trình dạy học môn vật lý, việc giải bài tập vật lý có tầm quan trọng đặc biệt giúp củng cố đào sâu mở rộng kiến thức cơ bản của bài giảng, xây dựng củng cố kĩ năng kĩ xảo vận dụng kiến thức vào thực tiễn, là biện pháp quý báu để phát triển năng lực tư duy của học sinh, có tác dụng sâu sắc về mặt giáo dục tư tưởng, đạo đức lớn. Hiện nay để việc thực hiện tốt chương trình sách giáo khoa mới và dạy học theo phương pháp đổi mới có hiệu quả thì việc hướng dẫn học sinh biết phân loại, nắm vững phương pháp và làm tốt các bài tập trong chương trình sách giáo khoa đã góp phần không nhỏ trong việc thực hiện thành công công tác dạy học theo phương pháp đổi mới. Vì thế trong việc giải bài tập Vật lí mục đích cuối cùng không phải chỉ tìm ra đáp số, 1tuy điều này quan trọng và cần thiết, mục đích chính của việc giải là ở chỗ người làm bài tập hiểu được sâu sắc hơn các khái niệm, định luật Vật lí, Vận dụng chúng vào những vấn đề thực tế trong cuộc sống, trong lao động.Qua thực tế giảng dạy vật lí ở trương THCS nối chung bộ Môn Vật lí 8, 9 nói riêng, tôi nhận thấy học sinh còn gặp rất nhiều khó khăn trong khi giải các bài tập Vật lí, điều này ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.Vừa qua cùng với sự đổi mới phương pháp nói chung của nghành, đồng thời bản thân cũng tự kiểm tra, tổng kết tình hình dạy học vật lí, cùng với việc tiếp thu các chuyên đề, thấy được tác dụng giáo dưỡng và giáo dục rất lớn với học sinh khi giải bài tập Vật lí. Từ đó vận dụng vào quá trình giảng dạy, tôi thấy có hiệu quả hơn so với trước đây, chất lượng học sinh được nâng cao hơn.Xuất phát từ những lí do trên, tôi quyết định chọn đề tài: “Hướng dẫn học sinh phương pháp giải bài tập Vật lí – THCS” nhằm giúp học sinh nắm chắc được kiến thức cơ bản, mở rộng, hiểu sâu kiến thức và vận dụng vào thực tế. Từ đó nâng cao chất lượng bộ môn.2. Mục đích nghiên cứu Hình thành cho học sinh một cách tổng quan về phương pháp giảI một bài tập vật lí, từ đó các em có thể vận dụng một cách thành thạo và linh hoạt trong việc giảI các bài tập, nâng cao hiệu quả của bài tập, giúp các em năm vững kiến thức trong quá trình học tập.3. Nhiệm vụ của đề tài : Đề tài nêu và giải quyết một số vấn đề sau :3.1 Cơ sở lý luận liên quan đến đề tài :3.2 Cơ sở thực tế và hiện trạng của việc giảng dạy và hướng dẫn học sinh làm bài tập vật lý ở trường THCS Thiện Kỵ.3.3 Phân loại và hướng dẫn học sinh giải một số bài tập Vật lí.3.4 Kết quả đạt được.24. Đối tượng - Phạm vi nghiên cứu – Thời gian nghiên cứu :4.1 Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp giảI bài tập Vật lí4.2 Phạm vi nghiên cứu : Đề tài được thực hiện với học sinh khối 8, 9 trường THCS Thiện Kỵ – Hữu Lũng – Lạng Sơn.4.3 Thời gian thực hiện: Từ tháng 9 năm 2010 đến tháng 3 năm 20115. Phương pháp nghiên cứu : Trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng một số phương pháp sau : - Nghiên cứu lí luận: các tài liệu liên quan tới việc sử dụng bài tập trong dạy học vật lí, các tài liệu nói về phương pháp giảI bài tập Vật lí.- Phương pháp điều tra sư phạm: Điều tra trực tiếp bằng cách dự giờ phỏng vấn. điều tra gián tiếp bằng cách sử dụng phiếu điều tra.- Phương pháp quan sát sư phạm- Phương pháp thống kê, tổng hợp, so sánh.- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: áp dụng đề tài vào dạy va học thực tế từ đó thuu thập thông tin để điều chỉnh cho phù hợp.B - Nội dung đề tài1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu : Phương pháp dạy học là một bộ phận hợp thành của quá trình sư phạm nhằm đào tạo thế hệ trẻ có tri thức khoa học, về thế giới quan và nhân sinh quan, thói quen và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tế. Phương pháp dạy học có mối liên hệ biện chứng với các nhân tố khác của quá trình dạy học. Những phương pháp dạy học phải thống nhất biện chứng giữa việc giảng dạy của giáo viên với việc học tập của học sinh. Đồng thời góp phần có hiệu quả vào việc thực hiện tốt các khâu của quá trình dạy học. Xác định kế hoạch giáo dục, giáo dưỡng, phát triển bộ môn một cách nhịp nhàng, cụ thể hoá nhiệm vụ dạy học trên cơ sở đặc điểm của học sinh, điều 3chỉnh kế hoạch dạy học cho sát với diễn biến thực tế, tổ chức và hướng dẫn học sinh học tập ở trên lớp cũng như ở nhà phù hợp với dự định sư phạm. Đối với môn vật lý ở trường phổ thông, bài tập vật lý đóng một vai trò hết sức quan trọng, việc hướng dẫn học sinh làm bài tập vật lý là một hoạt động dạy học, là một công việc khó khăn, ở đó bộc lộ rõ nhất trình độ của người giáo viên vật lý trong việc hướng dẫn hoạt động trí tuệ của học sinh, vì thế đòi hỏi người giáo viên và cả học sinh phải học tập và lao động không ngừng. Bài tập vật lý sẽ giúp học sinh hiểu sâu hơn những qui luật vật lý, những hiện tượng vật lý vì bài tập Vật lí là một phương tiện củng cố, ôn tập kiến thức sinh động khi giải bài tập vật lí học sinh cần phải nhớ lại các kiến thức đã học, có khi phải sử dụng các kiến thức của nhiều chương nhiều phần của chương trình. Có nhiều bài tập Vật lí không chỉ dừng lại trong phạm vị những kiến thức đã học mà còn giúp bồi dưỡng cho học sinh tư duy sáng tạo. Đặc biết là những bài ập giải thích hiện tượng, bài tập thí nghiệm. Thông qua các bài tập ở các dạng khác nhau tạo điều kiện cho học sinh vận dụng linh hoạt những kiến thức để tự lực giải quyết thành công những tình huống cụ thể khác nhau thì những kiến thức đó mới trở nên sâu sắc hoàn thiện và trở thành vốn riêng của học sinh. Trong quá trình giải quyết các vấn đề, tình huống cụ thể do bài tập đề ra học sinh phải vận dụng các thao tác tư duy như so sánh phân tích, tổng hợp khái quát hoá .để giải quyết vấn đề, từ đó sẽ giúp giải quyết giúp phát triển năng lực tư duy làm việc tự lực được nâng cao, tính kiên trì được phát triển. 2. Cơ sở thực tế và thực trạng của việc hướng dẫn học sinh làm bài tập vật lý ở trường THCS Thiện Kỵ.2.1 Đặc điểm tình hình nhà trường :4- Trường THCS Thiện Kỵ có cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy tương đối tốt, có phòng học, phòng thiết bị, phòng chức năng kiên cố, sạch sẽ, có đồ dùng và sách giáo khoa tương đối đầy đủ cho các khối lớp.- Học sinh trường THCS Thiện Kỵ đa phần là các em ngoan, tương đối chịu khó trong học tập, các em có đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập.- Đội ngũ giảng dạy môn vật lý ở trường có 2 giáo viên.2.2 Thực trạng của việc hướng dẫn học sinh làm bài tập vật lý tại trường THCS Thiện Kỵ. Trong chương I : Điện học vậtlý lớp 9 yêu cầu đối với học sinh về kiến thức là : nắm vững định luật ôm, điện trở của một dây dẫn hoàn toàn xác định và được tính bằng thương số giữa hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn và cường độ dòng điện chạy qua nó. Đặc điểm của cường độ dòng điện và hiệu điện thế đối với đoạn mạch mắc nối tiếp và đoạn mạch mắc song song, mối quan hệ giữa điện trở của dây dẫn với chiều dài tiết diện và vật liệu làm dây dẫn. Biến trở và điện trở trong kỹ thuật- ý nghĩa của các con số ghi trên các thiết bị tiêu thụ điện. Viết công thức tính công suất điện và điện năng tiêu thụ điện của một đoạn mạch, xây dựng công thức Q = I2Rt - phát biểu định luật Junlenơ. Về kỹ năng học sinh biết tiến hành các thí nghiệm kiểm tra hay thí nghiệm nghiên cứu để rút ra kiến thức, vận dụng được các công thức để giải bài tập. Giải thích được một số hiện tượng về đoản mạch và một số hiện tượng có liên quan đến định luật Junlenxơ Trong quá trình giảng dạy môn vật lý giáo viên thường sử dụng phương pháp chia nhóm để học sinh thảo luận và tìm ra kết quả cho câu hỏi và giáo viên thường kết luận đúng, saivà không hướng dẫn gì thêm, việc giảng dạy vật lý nhất là bài tập vật lý như thế sẽ không đạt được kết quả cao, vì trong lớp có các đối tượng học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu, kém nên khả năng tư duy của các em rất khác nhau, đối với học sinh yếu, kém hay trung bình không thể 5tư duy kịp và nhanh như học sinh khá, giỏi nên khi thảo luận các em chưa thể kịp hiểu ra vấn đề và nhất là khi thảo luận nhóm, giáo viên lại hạn chế thời gian hoặc thi xem nhóm nào đưa ra kết quả nhanh nhất thì thường các kết quả này là tư duy của các học sinh khá, giỏi trong nhóm. Vì thế nếu giáo viên không chú trọng đến việc hướng dẫn học sinh phương pháp giải bài tập vật lý thì học sinh sẽ đoán mò không nắm vững được kiến thức trong chương. Thực tế về trình độ học tập của học sinh qua khảo sát đầu năm môn vật lý ở hai lớp 9A,9B như sau:Số liệuLớpSố bài kiểm traGiỏi Khá Trung bình Yếu KémSL % SL % SL % SL % SL %9A 41 2 4,9 8 19,522 53,75 12,14 9,89B 44 2 4,5 9 20,522 50 6 13,55 11,53. Phân loại và hướng dẫnhọc sinh lớp 9 làm bài tập vật lý trong chương I “Điện học”3.1 Dạng bài tập định tính hay bài tập câu hỏi: Đó là những bài tập vật lý mà khi giải học sinh không cần tính toán hay chỉ làm những phép toán đơn giản có thể nhẩm được. Bài tập định tính có tầm quan trọng đặc biệt vì nhiều bài tập tính toán có thể giải được phải thông qua những bài tập định tính Vì vậy việc luyện tập, đào sâu kiến thức và mở rộng kiến thức của học sinh về một vấn đề nào đó cần được bắt đầu từ bài tập định tính. Đây là loại bài tập có khả năng trau dồi kiến thức và tạo hứng thú học tập của học sinh.6 Để giải quyết được bài tập định tính đòi hỏi học sinh phải phân tích được bản chất của các hiện tượng vật lý. Với các bài tập định tính ta có thể chia ra là hai loại: Loại bài tập định tính đơn giản và loại bài tập định tính phức tạp.3.1.1 Loại bài tập định tính đơn giản:- Giải bài tập định tính đơn giản học sinh chỉ cần vận dụng một hai khái niệm hay định luật đã học là có thể giải quyết được dạng bài tập này nên dùng để củng cố, khắc sâu khái niện hay định luật như các ví dụ sau :Ví dụ 1: Định luật Jun-lenxơ cho biết điện năng biến đổi thành :A. Cơ năng B. Năng lượng ánh sángC. Hoá năng D. Nhiệt năngHãy chọn đáp án đúng ?- Với bài tập này giáo viên nên đưa ngay sau khi học sinh học xong định luật Jun-lenxơ.+ (Đáp án D là đúng )Ví dụ 2: Có ba dây dẫn có chiều dài như nhau, tiết diện như nhau, ở cùng điều kiện. Dây thứ nhất bằng bạc có điện trở R1, dây thứ hai bằng đồng có điện trở R2, dây thứ ba bằng nhôm có điện trở R3. Khi so sánh các điện trở ta có : (Chọn đáp án đúng)A. R1>R2>R3B. R1>R3>R2C. R2>R1>R3D. R3>R2>R1+ Đáp án đúng là D Với bài này giúp học sinh nắm được cách so sánh điện trở của các dây dẫn khác nhau khi chúng ở cùng điều kiện và có chiều dài, tiết diện là như nhau.7Ví dụ 3 : Nếu hiệu điện thế U đặt vào hai đầu bóng đèn tăng liên tục, thì cường độ dòng điện I qua bóng đèn đó cũng tăng liên tục, ta nói như vậy có hoàn toàn đúng không ?+ Với câu hỏi này học sinh dễ nhầm lẫn khi vận dụng định luật Ôm là cường độ dòng điện tỉ lệ thuận với hiệu điện thế, mà học sinh chú ý tới hiệu điện thế định mức của bóng đèn, cũng như cường độ định mức của bóng đèn- nếu vượt quá giới hạn định mức thì bóng có thể cháy và như thế thì cường độ dòng điện không tăng liên tục.3.1.2 Dạng bài tập định tính phức tạp : Đối với các bài tập dạng định tính phức tạp thì việc giải các bài tập này là giải một chuỗi các câu hỏi định tính. Những câu hỏi này đòi hỏi học sinh phải dựa vào việc vận dụng một định luật vật lý, một tính chất vật lý nào đó. Khi giải các bài tập định tính phức tạp này ta thường phân tích ra ba giai đoạn :+ Phân tích điều kiện câu hỏi.+ Phân tích các hiện tượng vật lý mô tả trong câu hỏi, trên cơ sở đó liên hệ với định luật vật lý, định nghĩa, một đại lượng vật lý hay một tính chất vật lý liên quan.+ Tổng hợp các điều kiện đã cho và kiến thức tương ứng để giải.Ví dụ 4: Có hai dây dẫn một bằng đồng, một bằng nhôm, cùng chiều dài và cùng tiết diện ở cùng một điều kiện. Hỏi nếu mắc hai dây đó nối tiếp vào mạch điện thì khi có dòng điện đi qua, nhiệt lượng toả ra ở dây nào là lớn hơn?+ Đây là một câu hỏi khó, đòi hỏi học sinh phải tư duy vận dụng các kiến thức đã học trong chương để giải quyết, nên giáo viên có thể đưa ra một số câu hỏi gợi ý để học sinh suy nghĩ và giải quyết lần lượt :+ Giáo viên có thể hướng bằng cách đưa ra một số câu hỏi sau : Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh8- GV : Nhiệt lượng toả ra ở một dây dẫn khi có dòng điện đi qua phụ thuộc yếu tố nào ?- GV : Ta có thể nói gì về thời gian dòng điện chạy qua hai dây dẫn?- GV : Ta có thể nói gì về cường độ dòng điện qua hai dây dẫn.- GV : Điện trở của hai dây này như thế nào ? Chúng phụ thuộc vào yếu tố nào?- GV: So sánh chiều dài hai dây, tiết diện của hai dây.- GV: Nhiệt độ hai dây trước khi mắc vào mạch ?- GV : So sánh điện trở xuất của nhôm và đồng.- HS : Học sinh phải nêu được định luật Jun-lenxơ Q=I2 R t- HS: Thời gian dòng điện chạy qua hai dây dẫn là như nhau.- HS : Vì nối tiếp nên cường độ dòng điện qua dây đồng và dây nhôm và bằng nhau.- HS: Điện trở hai dâynày tỉ lệ thuận với chiều dài tỉ lệ nghịch với tiết diện và phụ thuộc bản chất dây dẫn và nhiệt độ.- HS : bằng nhau- HS : bằng nhau- HS: ρnhôm >ρđồng+ Trên đây là một số câu hỏi gợi ý phân tích giúp các đối tượng học sinh yếu, trung bình, có thể tìm ra câu trả lời giải nhanh chóng và dễ hiểu sau đó giáo viên có thể đưa ra câu hỏi mang tính tổng hợp.GV: Dây nào có điện trở lớn hơn :HS : Dây nhômGV : Dây nào có nhiệt độ toả ra lớn hơn khi có dòng điện chạy qua ?HS: Dây nhôm vì cùng cường độ dòng điện, trong cùng một khoảng thời gian nên nhiệt lượng toả ra nhiều hơn ở dây có điện trở nhiều hơn.+ Trên cơ sở đó ta có thể dần dần trang bị cho học sinh phương pháp suy nghĩ logic và lập luận có căn cứ.93.2 Dạng bài tập tính toán : Đó là dạng bài tập muốn giải đựơc phải thực hiện một loạt các phép tính : Để làm tốt loại bài tập này giáo viên cần hướng dẫn học sinh đọc kỹ đề, tìm hiểu ý nghĩa thuật ngữ mới (nếu có), nắm vững các dữ kiện đâu là ẩn số phải tìm.- Phân tích nội dung bài tập, làm sáng tỏ bản chất vật lý của các hiện tượng mô tả trong bài tập.- Xác định phương pháp giải và vạch ra kế hoạch giải bài tập. Đối với bài tập tính toán ta có thể phân làm hai loại: Bài tập tập dượt và bài tập tổng hợp.3.2.1 Bài tập tập dượt : Là loại bài tập đơn giản sử dụng khi nghiên cứu khái niệm, định luật hay một qui tắc vật lý nào đó. Đây là loại bài tập tính toán cơ bản giúp học sinh nắm vững hiểu đầy đủ hơn, sâu sắc hơn một định lượng của các bài tập vật lý. Dạng bài tập này giáo viên nên để hướng dẫn học sinh củng cố vận dụng sau bài học.Ví dụ 5 : Cho mạch điện như hình vẽ 1vôn kế chỉ 12V, R1=15Ω, R2=10Ω.a, Tính điện trở tương đương của đoạn mạch MN.b, Tính chỉ số của các Ampekế A1,A2 và A.+ Hướng dẫn học sinh ghi cho biết :Cho biết Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinhR1=15Ω, R2=10Ω.-GV: Mạch điện đã cho có bao nhiêu điện trở? Chúng mắc như -HS: R1//R210 A1 A1 R 1 R 2 A V N M Hình 1 . Bài tập vật lý sẽ giúp học sinh hiểu sâu hơn những qui luật vật lý, những hiện tượng vật lý vì bài tập Vật lí là một phương tiện củng cố, ôn tập kiến thức. các hiện tượng vật lý mô tả trong câu hỏi, trên cơ sở đó liên hệ với định luật vật lý, định nghĩa, một đại lượng vật lý hay một tính chất vật lý liên quan.+

— Xem thêm —

Từ khóa: phương pháp học vật lý học sinh giỏi môn vật lýsáng kiến kinh nghiệm đạo đứcsáng kiến kinh nghiệm lớp 1

Xem thêm: Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lý, Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lý, Sáng kiến kinh nghiệm môn vật lý

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • Nguyen Bich Hop
    Nguyen Bich Hop · Vào lúc 03:50 pm 04/04/2014
    k tìm thấy trng 11 đến trang 19.híc
    Trả lời
  • Nguyen Bich Hop
    Nguyen Bich Hop · Vào lúc 12:21 am 03/04/2014
    hay đấy
    Trả lời
  • HuyenHn
    HuyenHn · Vào lúc 03:33 am 17/12/2012
    Cám ơn những tài liệu website đã cung cấp ^.^
  • ilib.vn
    ilib.vn · Vào lúc 11:05 am 24/09/2013
    Cho mình hỏi cái này có bán không nhỉ???
  • meo.uno
    meo.uno · Vào lúc 12:21 am 11/11/2013
    Uhm..cái này dc nè.thanks :D
  • Mirumiru
    Mirumiru · Vào lúc 11:43 pm 25/12/2013
    Phải nói là tài liệu nào của An An cũng hay hết ý! tks bạn nhiều
  • fresh boy 40
    fresh boy 40 · Vào lúc 05:48 pm 28/12/2013
    Bác nào có share nữa nha. Thank Thank
Đăng ký

Generate time = 0.0889830589294 s. Memory usage = 13.92 MB