Quê hương - Tế Hanh - Ngữ Văn 8

Ánh Hồng
Ánh Hồng(9048 tài liệu)
(8 người theo dõi)
Lượt xem 837
19
Tải xuống
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 8 | Loại file: DOC
1

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 06/06/2013, 01:26

Mô tả: Nguy n Th Thu H THCS Nguy n Huy T ng Tun 20- Tit 77 NS: 21.01.2008 QUấ HNG (Tế Hanh) A.Mục tiêu cần đạt: 1.Kiến thức: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp tơi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển trung bộ và tình cảm quê hơng đằm thắm của tác giả. - Hiểu đợc sức truyền cảm nghệ thuật của bài thơ qua nghệ thuật tả cảnh, tả tình bình dị mà lắng sâu, thấm thía. 2.Kĩ năng: cách phân tích, cảm thụ một tác phẩm thơ trữ tình. 3.Thái độ: Khơi dậy tình cảm yêu quê hơng trong mỗi con ngời. B.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh. Học sinh: - Su tầm t liệu, tìm hiểu về Tế Hanh. - Tìm đọc một số bài thơ viết về quê hơng của Tế Hanh và các tác giả khác. - Soạn bài theo các câu hỏi trong SGK. Giáo viên: - Su tầm t liệu, tranh ảnh, tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp của Tế Hanh. - Thiết kế giáo án- các hoạt động dạy và học. - Chuẩn bị các tranh ảnh, t liệu, đèn chiếu.phục vụ cho tiết dạy. C, Tiến trình bài dạy. Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng HĐ 1. Khởi động (5 phút) 1.Kiểm tra bài cũ. Hãy đọc thuộc lòng đoạn thơ từ Ta sống mãi trong tình thơng nỗi nhớđến Than ôi!Thời oanh liệt nay còn đâu? và trình bày nỗi nhớ khôn nguôi về một thời oanh liệt nay còn đâu của con hổ trong bài thơ Nhớ rừng của Thế Lữ. HS: Đọc thuộc lòng đoạn thơ theo yêu cầu và Phân tích để thấy: Thất vọng với thực tại, con hổ sống mãi trong tình th ơng nỗi khớ về một quá khứ hào hùng, giang sơn hùng vĩ. -Hổ nhớ một thủa tung hoành với hình ảnh về một vị chúa tể sơn lâm uy nghi, hùng dũng và quyền thế. -Nỗi nhớ trào dâng khi những đêm vàng bên bờ suối-hổ nh một thi sĩ tận hởng vẻ đẹp của thiên nhiên; khi những ngày ma chuyển bốn phơng ngàn- hổ nh vị hiền triết lặng ngắm giang sơn đổi mới; khi bình minh, tiếng chim ca làm đẹp thêm giấc ngủ say; khi chiều về, chiến trờng đẫm máu làm rạng rỡ thêm chiến công của vị thủ lĩnh bất bại.tất cả đã chỉ còn là kỉ niệm, tất cả nay còn đâu. -Kết thúc đoạn thơ là tiếng kêu bi thiết: Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu? GV: Đánh giá và cho điểm. 2. Vào bài mới. Quê hơng, nguồn cảm hứng dồi dào, sâu nặng của biết bao các thi nhân. Trong phong trào thơ mới, chúng ta gặp nỗi nhớ quê hơng với muôn ngàn cung bậc từ đau thơng nh thơ Chế Lan Viên, não nùng nh Lu Trọng L, da diết nh Nguyễn Bính, nồng nàn nh Anh Thơ đến tơi vui nh Đoàn Văn Cừ, sáng trong nh Hàn Mặc Tử.Và tất nhiên không thể không nhắc đến Tế Hanh. Đến với bài thơ Quê hơng, chúng ta sẽ thấy tại sao trong một dòng chảy ào ạt của cả một phong trào thơ ngời ta vẫn trào dâng tiếng thơ của Tế Hanh! GV Trình bày hiểu biết của em về Tế Hanh. HS: Căn cứ vào SGK và t liệu đợc đọc để giới thiệu về Tế Hanh. - Tên thật là Trần Tế Hanh Sinh năm 1922 tại Quảng Ngãi. - Là một nhà thơ nổi tiếng của phong trào Thơ Mới với những bài thơ mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hơng thắm thiết. - Với những đóng góp to lớn của mình, ông đợc Nhà nớc trao tặng Giải thởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996. GV: Nh vậy, các em đã có những hiểu biết về nhà thơ Tế Hanh. (ghi bảng) GV: mở rộng thêm: - Tế Hanh là nhà thơ của quê hơng, của nỗi niềm xa xứ (Hà Minh Đức) I.Đọc và hiểu văn bản 1.Vài nét về tác giả- tác phẩm * Tác giả: Tế Hanh sinh năm 1921 tại làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi. - Phong cách thơ: Dung dị, hiền lành, sâu lắng, tự nhiên - Tế Hanh là ngời tinh lắm, Tế Hanh đã ghi lại đ- ợc đôi nét cảnh sắc thần tình về cảnh sinh hoạt chốn quê hơng (Hoài Thanh) GV: Em biết gì về hoàn cảnh sáng tác bài thơ? HS: (Theo SGK, HS nói đợc: Bài thơ đợc in trong tập Nghẹn ngào (Xuất bản 1939)- Sau đợc in trong tập Hoa Niên-1945. GV: Bài thơ là một tác phẩm thành công nằm trong nguồn cảm hứng về hơng đất nớc của Tế Hanh.Quê hơng là nguồn cảm hứng suốt cuộc đời nhà thơ. Tế Hanh có nhiều bài về quê hơng nh Mặt quê hơng, Nhớ con sông quê hơng. GV: Nghe thầy đọc và cho biết cần đọc bài thơ này với giọng nh thế nào? GV: Gọi 2 học sinh đọc và nhận xét. HS: Bài thơ này nên đọc: -2 câu đầu : Đọc giọng nhẹ nhàng. -14 câu tiếp: Giọng đọc mạnh mẽ, hào sảng -4 câu cuối: Trầm hơn có phần suy t, sâu lắng GV: Trong bài có một số từ cần nắm đợc nghĩa để hiểu đúng, đặc biệt để thấy sự sáng tạo của nhà thơ. Các em hiểu thế nào là hăng- rớn-xa xăm? HS: Trả lời. GV: Các em đã giải nghĩa khá tốt (hăng: sôi nổi- mạnh mẽ do đợc kích thích mạnh. Rớn: cố hết sức để vơn ra phía trớc. Xa xăm: rất xa vời.) GV mở rộng thêm và chuyển ý: Bài thơ làm theo thể thơ: 8 tiếng (Sản phẩm sáng tạo đặc trng của phong trào Thơ mới). Bài thơ đợc triển khai theo mạch cảm xúc: Nỗi nhớ, sự hồi tởng về quê hơng. GV: Hãy xác định bố cục của bài thơ. HS: Có thể chia bài thơ theo nhiều cách: Cách 1. Theo khổ Cách 2. Theo đoạn. + Đoạn đầu Làng tôithớ vở: Hình ảnh quê h- ơng trong nỗi nhớ của tác giả. +Khổ cuối: Lời bộc bạch tâm sự của nhà thơ. *Tác phẩm: Sáng tác năm 1939- Khi mới 18 tuổi, rời xa quê hơng ra Huế học. 2. Đọc. Hào hứng- tha thiết 3.Bố cục: Chia 2 phần: II. Phân tích văn bản. 1.Hình ảnh quê h ơng trong nỗi nhớ của nhà thơ. GV: Chúng ta sẽ phân tích bài thơ theo bố cục 2 phần. (ghi bảng) GV: (Đọc và hỏi) Em có nhận xét gì về giọng thơ của 2 câu đầu? HS: Nhẹ nhàng, mộc mạc. GV Bình thêm: Thơ Tế Hanh, mở đầu thờng rất dung dị: VD Những ngày nghỉ học tôi hay tới/ Đón chiếc tàu đi đến những gahoặc Quê hơng tôi có con sông xanh biếtVà Làng tôi ở vốn làm nghề chài l- ới.Cách mở đầu ấy báo hiệu một tiếng thơ mộc mạc đến hiền lành, chân chất mà tha thiết. Hai câu thơ mở đầu cho ta thấy Quê hơng thực sự là lời thủ thỉ tâm sự của một hoài niệm về nơi ta giờ đã xa GV: Vậy thì, qua 2 câu đầu, tác giả đã giới thiệu với chúng ta những gì về quê hơng? HS: Quê hơng làm nghề chài lới- chung quanh là nớc- cách biển một ngày đi đờng sông GV: Lợc ghi bảng- Vừa ghi vừa nói: nớc bao vây cách biển nửa ngày sông (cách tính riêng của ngời dân vùng chài). Cách giới thiệu tự nhiên, mộc mạc và cũng rất tự hào về quê mình. GV: Sinh ra và lớn lên ở một miền quê ba bề bốn bên là nớc nh vậy, tình quê thấm đẫm vào tình cảm của chàng trai miền biển để khi đi xa luôn hồi tởng, nhớ nhung tha thiết. Theo em, quê hơng đã đợc tác giả hồi tởng qua mấy cảnh? Đó là những cảnh nào? HS: qua 2 cảnh: Cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá và cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về. GV: Yêu cầu HS đọc thơ Khi trời trongthâu góp gió. Hình dung và miêu tả lại cảnh đợc tái hiện. Em có nhận xét gì về bức tranh thiên nhiên ở đây? HS: Cảnh đẹp: trời trong không gợn mây đen; gió nhẹ nhàng, bình minh tơi tắn GV bình: Biển cả không phải lúc nào cũng bình yên mà có lúc bão giông. Nhng tâm hồn tác giả vẫn hớng trọn cho hình ảnh về một ngày bình yên, sáng đẹp. Đó chẳng phải là một biểu hiện của tình quê trong mỗi ngời chúng ta hay sao? a.Giới thiệu về quê hơng. -Lời giới thiệu rất mộc mạc, giản dị. -Nghề nghiệp: chài lới. -Địa thế: nớc bao vây. b.Nhớ mãi trong lòng cảnh dân chài bơi thuyền đi đánh cá. -Đoàn thuyền ra khơi trong một ngày mới tơi đẹp. -Ngời dân: các chàng trai Hình ảnh quê nhà thực là nơi neo đậu yên ổn cho những con ngời phải xa xứ! Trên cái nền cảnh ấy, con ngời lao động hiện lên nh thế nào? HS: Các chàng trai miền biển trẻ, khoẻ bơi thuyền ra khơi. GV: Trong nỗi nhớ của mình, quê hơng đã đợc tái hiện qua hình ảnh nào? Biện pháp tu từ nào đã đợc sử dụng và tác dụng của nó? HS: GV: Các em đã nói đúng: Nhà thơ mợn hình ảnh con thuyền để nói về khí thế, tâm hồn của ngời dân quê. +Con thuyền đợc so sánh với con tuấn mã (sinh động, hồn nhiên) đang vợt trờng giang. Các từ tuấn mã, trờng giang làm giọng thơ có nét trang trọng, mang bóng dáng xa xa, cổ tích. GV: Có bạn đọc là chiếc thuyền nhẹ băng nh con tuấn mã . Nếu là băng thì câu thơ có hay hơn không? Vì sao? HS: +băng: Vợt thẳng qua, bất chấp mọi trở ngại. + hăng ngoài nói về tốc độ nhanh, mạnh còn cho thấy cả tinh thần, khí thế. Nó nh nhân hoá cả con thuyền. Còn băng thì chỉ nói đợc sự lớt nhanh. GV: Có ý kiến cho rằng 2 câu thơ Cánh buồm.thâu góp gió là 2 câu thơ hay nhất. ý kiến của em? HS: Đúng vậy, đây là 2 câu thơ hay vì: Cánh buồm (hiện thực, hữu hình) lại đợc so sánh với mảnh hồn làng (trừu tợng): Cảm nhận sâu lắng về tình đất, tình ngời trong tâm khảm mỗi con ngời GV bình: Hình ảnh cánh buồm đã trở thành hình ảnh biểu tợng trong hồn thơ của nhiều thi nhân. Nguyễn Du với Buồn trông cửa bể chiều hôm/Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa, Nguyễn Bính với Anh đi đấy, anh về đâu/ Cánh buồm nâu, cánh buồm nâu, cánh buồm Cánh buồm trong thơ Tế Hanh đã trở thành biểu tợng, linh hồn của quê hơng để sau đó Thoáng con thuyền rẽ trẻ, khoẻ bơi thuyền ra khơi. -Con thuyền nh con tuấn mã mạnh mẽ vợt trờng giang. -Cánh buồm hay hồn quê hơng luôn căng gió. * Bằng bút pháp lãng mạn, nhà thơ đã tái hiện bức tranh lao động hứng khởi trên nền cảnh thiên nhiên tơi đẹp với tình cảm trìu mến, yêu thơng. sóng chạy ra khơi là tác giả đã Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá. * Xa quê hơng, tâm trí tác giả nhớ mãi những hình ảnh một buổi lao động của những ngời dân quê nhà đầy khí thế, mạnh mẽ. Hình ảnh ấy, dệt thành một bức tranh tơi đẹp và sống động. Tơi đẹp và sống động nh tình yêu trong trẻo mà nhà thơ gửi về cho làng chài Quảng Ngãi của mình. Em hãy đọc đoạn tiếp theo từ Ngày hôm sau trong thớ vỏ . Buổi đón thuyền về vang lên những âm thanh. Hãy nêu và trình bày cảm nhận của em về cảnh đó? HS: Buổi thuyền về, bến đỗ náo nhiệt: tiếng ồn ào của bao nhiêu âm thanh xen nhau, tiếng hát trong lòng ngân nga, hân hoan tri ân trời biển.Đó không chỉ là âm thanh thực tế mà còn là âm thanh của lòng ngời. GV: Em hãy phân tích 2 câu thơ Dân chài.xa xăm để thấy vẻ đẹp của ngời dân quê mang những nét rất riêng của Tế Hanh. HS: +làn da ngăm rám nắng: Khoẻ, cái khoẻ của ngời lao động trải bao sơng gió +thân hình nồng thở vị xa xăm: Đẹp, vẻ đẹp kết tinh từ ngàn xa của những con ngời gắn mình với biển cả bao la. GV bình: Hai câu thơ là những phát hiện riêng của Tế Hanh. Hình ảnh ngời dân chài mang sắc thái huyền thoại, cổ tích, mang hơi thở của đại dơng quen mà lạ, thực mà h. Phải tinh tế và gắn bó sâu nặng với quê hơng mới có thể nhận ra vị xa xăm nh thể đợc toát ra từ cả thân hình ngời dân chài. Ngời dân thì vậy, còn con tuấn mã khi ra khơi, bay giờ ra sao? HS: phân tích 2 câu tiếp: -Hình ảnh con thuyền: mỏi, trở về nằm và nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ. +Lời thơ nh dịu đi: Tác giả có cái nhìn rất âu yếm với con thuyền. +Nghệ thuật nhân hoá: con thuyền nh một con ngời mệt mỏi nằm nghỉ thanh thản sau những ngày lao động vất vả. c.Và còn mãi trong tâm trí một buổi đón thuyền về. - Âm vang của biển cả, của con ngờilà những thanh âm của hạnh phúc, niềm vui. -Hình ảnh ngời dân chài đợc khắc hoạ trong chiều sâu cảm nhận ->Bức tợng đài khoẻ khoắn đầy sức sống của ngời dân chài quê hơng. -Hình ảnh con thuyền trên bến đỗ bình yên. 2.Lời bộc bạch tâm sự của tác giả. +Cảm nhận tinh tế: con thuyền cũng thấm sâu trong mình những trải nghiệm của cuộc đời. (Cả đến vật vô tri cũng mang trong mình sắc diện riêng của quê nhà) GV: Hoài Thanh đã đúng khi nhận xét Tế Hanh đã ghi lại đợc đôi nét thần tình chốn quê hơng bởi một tình quê luôn da diết trong lòng. Tế Hanh có những cách cảm rất riêng: lắng sâu suy nghĩ về quê hơng. Kết thúc những bài thơ viết về mảnh đất thân thơng của ông thờng là những lời thổ lộ trực tiếp với bạn đọc. Hãy phân tích khổ cuối để chứng minh. HS: - Bộc bạch hoàn cảnh và nỗi lòng của mình: nay xa cách nhng lòng luôn tởng nhớ (liên tởng đến ca từ của bài Quê hơng tuổi thơ tôi của Từ Huy: Tôi xa quê tôi, bao năm tháng qua, nh ng trong trái tim không bao giờ xa -Các hình ảnh liên tiếp trở về trong tâm trí: màu nớc xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi. Nhịp thơ da diết do cách liệt kê các hình ảnh. -Nỗi nhớ quê thành điểm nhạy cảm trong tâm trí. Chỉ cần thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi ở đâu đó là hình ảnh quê hơng lại trở về ngự trị trong tâm hồn. GV bình: Mỗi con ngời khi đi xa vẫn thờng lu giữ trong mình một hơng vị của quê nhà để nhớ. Nếu ngời dân đồng bằng Bắc bộ khi xa nhớ Canh rau muống, cà dầm tơng thì ngời dân miền biển nhớ hơng vị của biển cả Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá. GV: Hãy trình bày cảm xúc của em sau khi học xong bài thơ. HS: Cảm xúc về tác giả, nội dung và nghệ thuật của bài thơ. -Luôn tởng nhớ về quê h- ơng. -Các hình ảnh của quê h- ơng đã thành những kí ức không quên. -Hình ảnh quê hơng đã trở thành nỗi ám ảnh trong tâm hồn. III. Tổng kết Bằng một giọng thơ trong sáng và giản dị, nhịp thơ khoẻ và mạnh, với sự sáng tạo hình ảnh vừa chân thực, chính xác vừa bay bổng lãng mạn, bài thơ đã bộc lộ một tình yêu quê h- ơng nồng hậu và đắm say của một hồn thơ dạt dào tình quê, tình đất nớc. GV Đa là bài tập thảo luận: So sánh cảm xúc giữa Quê hơng và Nhớ con sông quê hơng. HS So sánh (dựa vào hoàn cảnh sáng tác- giọng thơ- nội dung) để tìm câu trả lời. -Giống: Tình yêu thiết tha sâu nặng với quê hơng. -Khác: + Quê hơng: sáng tác khi tác giả mới 18 tuổi rời nhà đi học nên tình cảm sôi nổi, da diết nhng có nét bồng bột, trẻ trung. Hình ảnh thơ mạnh mẽ, phóng túng, đôi chỗ khoa trơng. + Nhớ con sông quê hơng: Sáng tác năm 35 tuổi, tác giả tập kết ra Bắc trong cảnh ngộ đất nớc chia cắt nên tình cảm đằm sâu, day dứt. Bài thơ không chỉ nói về tình yêu quê hơng mà còn phản ánh khát vọng thống nhất đất nớc GV: Các em về nhà hãy: -Tìm đọc và chép lại ít nhất 5 câu thơ (đoạn thơ) viết về quê hơng của các nhà thơ trong phong trào thơ Mới khác nh Đoàn Văn Cừ, Anh Thơ, Bàng Bá Lân, Nguyễn Bính, Huy Cận, Hàn Mặc Tử -Học thuộc lòng bài thơ. Soạn Khi con tu hú +Tìm hiểu tập thơ Từ ấy +Hoàn cảnh ra đời của bài thơ +Trả lời các câu hỏi trong SGK IV. Hớng dẫn về nhà . thơ của Tế Hanh! GV Trình bày hiểu biết của em về Tế Hanh. HS: Căn cứ vào SGK và t liệu đợc đọc để giới thiệu về Tế Hanh. - Tên thật là Trần Tế Hanh Sinh. nghệ thuật của bài thơ. -Luôn tởng nhớ về quê h- ơng. -Các hình ảnh của quê h- ơng đã thành những kí ức không quên. -Hình ảnh quê hơng đã trở thành nỗi

— Xem thêm —

Xem thêm: Quê hương - Tế Hanh - Ngữ Văn 8, Quê hương - Tế Hanh - Ngữ Văn 8, Quê hương - Tế Hanh - Ngữ Văn 8

Lên đầu trang
Đăng ký

Generate time = 0.102317810059 s. Memory usage = 17.56 MB