Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức

fresh boy 46
fresh boy 46(8261 tài liệu)
(9 người theo dõi)
Lượt xem 245
9
Tải xuống
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 10 | Loại file: DOC
0

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 23/06/2013, 01:25

Mô tả: Bài 11 MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC ( 2 tiết ) I. MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1.Về kiến thức: - Biết được thế nào là nghóa vụ, lương tâm, nhân phẩm, danh dự và hạnh phúc. 2.Về kiõ năng: - Biết thực hiện các nghóa vụ đạo đức liên quan đến bản thân. - Biết giữ gìn danh dự, nhân phẩm, lương tâm của mình; biết phấn đấu cho hạnh phúc của bản thân và xã hội. 3.Về thái độ: - Coi trọng việc giữ gìn lương tâm, nhân phẩm, danh dự và hạnh phúc. - Tôn trọng nhân phẩm của người khác. II. TRỌNG TÂM : - Làm rõ cả 4 phạm trù: nghóa vụ, lương tâm, nhân phẩm, danh dự và hạnh phúc. III.PHƯƠNG PHÁP : Thuyết trình, kể chuyện, đàm thoại, trực quan. IV. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC: - Tranh, ảnh, sơ đồ. - Có thể sử dụng vi tính, máy chiếu. V. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP : 1. Ổn đònh tổ chức lớp : 2. Kiểm tra bài cũ: 3. Giảng bài mới: Phạm trù về thực chất là khái niệm, nhưng là khái niệm cơ bản nhất, chung nhất, khái quát nhất của một ngành khoa học. Bài học giúp ta tìm hiểu các phạm trù của khoa học nghiên cứu về đạo đức: nghóa vụ, lương tâm, nhân phẩm, danh dự, hạnh phúc. Phần làm việc của Thầy Phần làm việc của Trò Nội dung chính của bài học Hoạt động 1: GV sử dụng phương pháp đàm thoại giúp HS tìm hiểu phạm trù “Nghóa vụ”ï a. Nghóa vụ là gì? GV nêu các câu hỏi:  Qua ví dụ trong SGK về hoạt động nuôi con của loài sói và loài người, các em thấy có gì khác nhau? GV chốt ý: Nghóa vụ là một trong những nét đặc trưng của đời - Loài người thực hiện nghóa vụ nuôi con, trong khi loài sói nuôi con theo bản năng. 1. Nghóa vụ: a. Nghóa vụ là gì? sống con người, trong khi đó, con vật chỉ quan hệ với nhau trên cơ sở bản năng. GV nêu câu hỏi khác: Tại sao trong cuộc sống, để thoả mãn những nhu cầu, lợi ích của mình, mỗi cá nhân cần đến sự giúp đỡ của người khác, của xã hội? Ví dụ minh hoạ. GV giảng: Mọi người trong xã hội đều có những nhu cầu, lợi ích cần thoả mãn để đựơc tồn tại và phát triển. Làm thế nào để có thể thoả mãn nhu cầu lợi ích của mình nhưng cũng đáp ứng được nhu cầu, lợi ích của người khác, của cộng đồng? Xã hội đặt ra các yêu cầu chung. Cá nhân ý thức được và biến những yêu cầu đó thành trách nhiệm của bản thân, những trách nhiệm này được gọi là nghóa vụ. GV nêu các câu hỏi:  Thế nào là nghóa vụ?  Tại sao gia đình các em và mọi người trong xã hội có nghóa vụ phải đóng thuế cho nhà nước?  Tại sao HS đủ tuổi phải tham gia nghóa vụ quân sự?  Trong thực tế, không phải khi nào nhu cầu, lợi ích cá nhân cũng phù hợp với nhu cầu, lợi ích của xã hội, có khi còn mâu thuẫn. Lấy ví dụ? - Để tồn tại và phát triển, mỗi cá nhân cần thoả mãn rất nhiều nhu cầu vật chất và tinh thần. Tuy nhiên dù cố gắng đến đâu, cá nhân cũng không thể tạo ra đủ các giá trò vật chất, giá trò thần để đáp ứng nhu cầu của mình. Vì thế, cá nhân cần đến sự giúp đỡ của xã hội…. Ví dụ: Cá nhân cần sự giúp đỡ của xã hội để thoả mãn nhu cầu ăn, mặc, học hành, vui chơi, giải trí… -Nghóa vụ là trách nhiệm của cá nhân đối với yêu cầu, lợi ích chung của xã hội. - Cần phải có nghóa vụ đóng thuế vì nhờ thuế mà nhà nước có thể xây trường học, bệnh viện, các trung tâm vui chơi, giải trí, trả lương cho cán bộ công chức… - Thanh niên phải thực hiện nghóa vụ quân sự để bảo vệ tổ quốc, bảo vệ cuộc sống yên bình cho dân tộc. - Nhà nước cần dựng cột điện tại vò trí có cây lưu niệm của gia đình; nhà nước cần mở rộng đường giao thông, các hộ dân phải dọn nhà đi nơi khác; tổ quốc bò xâm lăng cần ta cầm lên Nghóa vụ là trách nhiệm của cá nhân đối với yêu cầu, lợi ích chung của xã hội.  Trong trường hợp trên, cá nhân phải phải làm gì? Vì sao phải làm như vậy? GV lưu ý HS: + Thật ra, vấn đề mâu thuẫn nêu trên là tạm thời, về lâu dài, mâu thuẫn ấy sẽ không còn, bởi vì, đất nước có thanh bình, thònh vượng thì gia đình, bản thân mới có điều kiện sống yên vui, hạnh phúc. +Trong đời sống, người ta thường hay nhầm lẫn giữa việc thực hiện nghóa vụ với hành vi giúp đỡ người khác. Phải thấy được những yêu cầu khi thực hiện nghóa vụ: tự do, tự giác, hướng thiện. Nếu thiếu một trong ba điều này thì không thể có nghóa vụ thật sự. a. Nghóa vụ của người thanh niên hiện nay? GV hỏi:  Nghóa vụ của ngưòi thanh niên hiện nay?  Là HS trung học, em thấy mình có những nghóa vụ nào? GV giảng: Bốn nghóa vụ cơ bản mà SGK đã nêu là những nghóa vụ của bất cứ thanh niên nào, tuỳ theo cá nhân khác đường nhập ngũ, trong khi bản thân phải nuôi mẹ già, con dại… -Phải chặt bỏ cây lưu niệm của nhà mình…; Phải dọn nhà đi nơi khác…; Phải cầm súng lên đường => Phải hy sinh những giá trò thấp để đạt những giá trò cao, phải đặt lợi ích xã hội lên trên lợi ích gia đình và bản thân. - Chăm lo rèn luyện đạo đức, có ý thức quan tâm đến những người xung quanh, đấu tranh chống lại cái ác, góp phần xây dựng xã hội phát triển tốt đẹp; không ngừng nổ lực học tập nâng cao trình độ văn hoá; tích cực lao động , cần cù sáng tạo; sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc…. HS nêu cụ thể những nghóa vụ của mình đối đất nước, gia đình, bản thân… b. Nghóa vụ của người thanh niên Việt Nam hiện nay: - Chăm lo rèn luyện đạo đức. - Không ngừng nổ lực học tập. - Tích cực lao động sản xuất. - Sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc. nhau, mức độ trưởng thành, hoàn cảnh khác nhau sẽ xác đònh những nghóa vụ nào là chủ yếu. Hoạt động 2: GV sử dụng phương pháp đàm thoại giúp HS tìm hiểu phạm trù “Lương tâm”ï a. Lương tâm là gì? GV nêu câu hỏi:  Qua ví dụ ở cuối trang 69 SGK, em hãy cho biết: - Tại sao bà A cảm thấy hối hận? - Cảm giác hối hận ấy tác động đến bà A như thế nào? GV giảng: Trong cuộc sống, những người có đạo đức luôn tự xem xét, đánh giá mối quan hệ giữa bản thân và với người chung quanh, với xã hội. Trên cơ sở đánh giá hành vi của mình, các cá nhân tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp các chuẩn mực đạo đức. Đó là lương tâm. GV đặt các câu hỏi:  Lương tâm là gì?  Tìm một ví dụ minh hoạ trạng thái thanh thản của lương tâm?  Tìm một ví dụ minh hoạ trạng thái cắn rứt của lương tâm? GV giảng: Cả hai trạng thái thanh thản và cắn rứt lương tâm đều - Bà A cảm thấy hối hận vì sự nghi ngờ và những lời nói bóng gió không đúng của mình. - Sự hối hận ấy đã giúp bà A điều chỉnh thái độ của mình: phải bình tónh xem xét, không phản ứng vội vàng làm hại đến tình làng nghóa xóm. - Lương tâm là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người khác, với xã hội. - Trên đường đi học về gặp một một em bé bò lạc . Em đã đưa em bé đến đồn công an gần nhất nhờ các chú công an giúp đỡ… - Biết bạn gái sợ chuột, nhân bắt được con chuột nhắt, em trói lại gói vào tờ giấy bí mật đặt vào cặp của bạn, khi bạn gái mở cặp, thấy gói lạ vội lấy ra xem, thấy chuột , hoảng sợ ngã vật xuống sàn, tai nạn xảy ra. Trước hậu quả do hành vi của mình 2. Lương tâmï: a. Lương tâm là gì? Lương tâm là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi đạo đức của bản thân trong mối quan hệ với người khác, với xã hội. mang ý nghóa tích cực: trạng thái thanh thảng của lương tâm giúp con người tự tin hơn vào bản thân, phát huy tính tích cực trong hành vi của mình; trang thái cắn rứt lương tâm giúp cá nhân điều chiỏnh hành vi của mình cho phù hợp với chuẫn mực đạo đức xã hội.  Thế nào là một người vô lương tâm? Cho ví dụ. b. Làm thế nào để trở thành người có lương tâm? GV giảng: Lương tâm là đặc trưng của đời sống đạo đức, là yếu tố nội tâm làm nên giá trò đạo đức của con người. Nhờ có lương tâm mà những cái tốt đep trong đời sống được duy trì và phát triển. Do đo,ù trong cuộc sống không chỉ đỏi hỏi mỗi cá nhân phải có lương tâm mà còn phải biết giữ gìn lương tâm.  Làm thế nào để trở thành người có lương tâm? Hoạt động 3: GV sử dụng phương pháp đàm thoại giúp HS tìm hiểu phạm trù “Nhân phẩm và danh dự”ï a. Nhân phẩm. GV đặt vấn đề: Nghóa vụ và lương tâm là hai phạm trù đạo đức cơ bản. Nếu mỗi người luôn thực hiện tốt nghóa vụ và sống có lương tâm trong sáng thì chính họ đã tạo ra gây nên, em vô cùng ân hận… - Đó là những cá nhân làm điều ác nhưng không biết năn, hối hận hay xấu hổ. Ví dụ: Những kẻ cướp của, giết người… - Thường xuyên rèn luyện tư tưởng, đạo đức tiến bộ; thực hiện đầy đủ các nghóa vụ đạo đức đối với xã hội; thường xuyên bồi dưỡng những tình cảm trong sáng, đẹp đẽ… b. Làm thế nào để trở thành người có lương tâm? - Thường xuyên rèn luyện tư tưởng, đạo đức tiến bộ. - Thực hiện đầy đủ các nghóa vụ đạo đức đối với xã hội. - Thường xuyên bồi dưỡng những tình cảm trong sáng, đep đẽ. 3. Nhân phẩm và danh dự: a. Nhân phẩm : những phẩm chất nhất đònh. Những phẩm chất này làm nên giá trò của cá nhân. Đó là nhân phẩm. GV hỏi:  Nhân phẩm là gì ?  Em hãy nêu những phẩm chất đạo đức tiêu biểu của người lính, người thầy thuốc, người thầy giáo ?  Ban M trong tình huống ở trang 71-SGK đã có được những phẩm chất gì? GV giảng: Trong cuộc sống, đa số mọi người đều có ý thức, quan tâm giữ gìn nhân phẩm của mình. Tuy nhiên, vẫn có những kẻ coi thường nhân phẩm của chính mình, có suy nghó và việc làm đi ngược lại lợi ích của cộng đồng. GV hỏi:  Em tìm ví dụ để minh hoạ cho loại người nầy?  Thái độ của xã hội đối với người có nhân phẩm hoặc thiếu nhân phẩm?  Em hãy giải thích câu tục ngữ: “Đói cho sạch, rách cho thơm”  Làm thế nào để trở thành người có nhân phẩm? - Nhân phẩm là toàn bộ những phẩm chất mà mỗi con người có được (nói cách khác: nhân phẩm là giá trò làm người của mỗi con người ) - Nơi người lính: Trung thành với Tổ quốc, hy sinh vì lợi ích nhân dân, dũng cảm trong chiến đấu…; Nơi người thầy thuốc: tận tình chăm sóc bệnh nhân như “từ mẫu”; Nơi người giáo viên: mẫu mực trong tác phong, tận t với nghề, thương yêu học sinh… -Bạn A có lòng nhân ái và tính tự trọng. - Những kẻ bán buôn lậu, bán hàng giả, cán bộ nhà nước tham nhũng… - Người có nhân phẩm được xã hội đánh giá cao, kính trọng. Ngược lại, kẻ thiếu nhân phẩm bò chê trách, lên án. - Câu tục ngữ khuyên ta dù khó khăn, nghèo khổ đến đâu cũng phải giữ gìn nhân phẩm của chính mình. - Thường xuyên rèn luyện tư tưởng, đạo đức tiến bộ; Thực hiện đầy đủ các nghóa vụ đạo đức đối với xã hội; Thường xuyên bồi dưỡng những tình cảm trong sáng, đep đẽ. - Nhân phẩm là toàn bộ những phẩm chất mà mỗi con người có được. - Người có nhân phẩm được xã hội đánh giá cao, kính trọng. - Người có nhân phẩm có lương tâm trong sáng, luôn thực hiện tốt các nghóa vụ đạo đức, các chuẩn mực đạo đức. b. Danh dự: b. Danh dự. GV giảng: Khi con người tạo ra cho mình những giá trò làm người ( nhân phẩm) mà được xã hội đánh giá và công nhận thì người đó có danh dự. Ví dụ : Danh dự của người thầy thuốc, danh dự của người chiến só, danh dự của người Đảng viên cộng sản, danh dự của người Đoàn viên thanh niên… GV hỏi:  Danh dự là gì? GV giảng: Danh dự có cơ sở từ những cống hiến của con người đối với xã hội. Mỗi người đều có đóng góp ít nhiều cho xã hội, vì thế đều có danh dự. Danh dự có ý nghóa rất lớn: nó sẽ tạo nên một sức mạnh tinh thần thúc đẩy con người làm đều tốt, tránh đều xấu. GV hỏi:  Các em lấy ví dụ từ người chiến só, người thầy thuốc…để chứng minh điều đó? GV đặt vấn đề và hỏi: Trong xã hội, bên cạnh đa số những người có danh dự, vẫn có những kẻ đánh mất danh dự của mình. Họ là những đối tượng nào? GV giảng: Khi một cá nhân biết tôn trọng và bảo vệ nhân phẩm, danh dự của mình thì người - Danh dự là sự coi trọng, đánh giá cao của dư luận xã hội đối với một người dựa trên các giá trò đạo đức của người đó. - VD1: Từ chiến trường trở về, chú Nam được phân công làm cán bộ tổ chức, có người đã biếu chú tiền để xin vào cơ quan, nhưng chú đã từ chối. VD2: Bác só Mai trong bệnh viện nhi luôn tận tình chăn sóc bệnh nhân, yêu thương bệnh nhân như người nhà, bác só Mai luôn từ chối mọi sự cảm ơn về vật chất. - Cán bộ nhà nước tham nhũng, những kẻ trộm cướp, lừa đảo … - Danh dự là sự coi trọng, đánh giá cao của dư luận xã hội đối với một người dựa trên các giá trò đạo đức của người đó. - Danh dự tạo sức mạnh tinh thần giúp con người làm điều tốt, tránh điều xấu. đó có lòng tự trọng. Tự trọng khác với tự ái. GV hỏi:  Các em hãy phân biệt tự trọng với tự ái? Cho ví dụ minh hoạ GV giảng: Tự trọng là một phẩm chất tốt đẹp giúp con người cầu tiến, vươn lên hoàn thiện nhân cách ( VD: Anh công an không nhận tiền mãi lộ; em nhỏ đánh giày không nhận tiền của khách hàng vứt xuống đất…) Tự ái là một thói xấu, quá đề cao tính cá nhân, ích kỷ có những phản ứng sai lầm. ( VD: Giận dỗi khi bố mua cho chiếc xe đạp cũ; mượn quyển truyện, bạn không đưa ngay, đến lúc bạn đưa, giận không cầm; chữi bạn, đánh bạn vì một lời nói chỉ ra khuyết điểm của mình …) Hoạt động 4: GV sử dụng phương pháp đàm thoại giúp HS tìm hiểu phạm trù “Hạnh phúc”ï a. Hạnh phúc là gì? GV đặt vấn đề : Trong cuộc sống, con người luôn luôn mong muốn được thoả mãn các nhu cầu về vật chất và nhu cầu về tinh thần. GV hỏi: Em hiểu thế nào về những nhu cầu này? Có thể nêu các ví dụ? - Tự trọng là sự tôn trọng và bảo nhân phẩm, danh dự của mình. Tự ái là những phản ứng tiêu cực, thiếu suy nghó trước các việc bò đụng chạm đến “cái tôi” của mình. VD1: Trong giờ kiểm tra toán, bạn A loay hoay không tìm ra kết qủa. Bạn B đã đưa bài cho bạn A nhưng bạn A không chép, vì lòng tự trọng, tự bản thân cố gắng tìm ra tìm ra lời giải. VD2: Bạn B ăn uống, xả rác làm bẩn bàn ghế, được bạn A nhắc nhỡ phải giữ vệ sinh chung, nhưng không thèm nghe, còn cự lại, giận bạn A. - Những nhu cầu vật chất: ăn, mặc, ở, đi lại…; nhu cầu tinh thần: học tập, giải trí… - Khi một cá nhân biết tôn trọng và bảo vệ danh dự của mình thì người đó có lòng tự trọng 4. Hạnh phúc: a. Hạnh phúc là gì? GV giảng: Có những nhu cầu không lành mạnh, thiếu đạo đức ( nghiện ma tuý, ăn cắp , chiếm đoạt tài sản của người khác để làm giàu…) Có những nhu cầu chân chính, lành mạnh ( học tập, lao động, nghiên cứu khoa học, thưởng thức nghệ thuật…) Khi con người được thoả mãn nhu cầu chân chính, lành mạnh , con người có cảm xúc vui sướng, thích thú, khoan khoái…Cảm xúc ấy chính là hạnh phúc. GV hỏi:  Hạnh phúc là gì?  Lấy các ví dụ về hạnh phúc? b. Hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc xã hội. GV giảng: Cảm xúc của con người luôn gắn với từng cá nhân. Vì vậy, khi nói đến hạnh phúc trước tiên là nói đến hạnh phúc cá nhân. Con người sống trong xã hội phải có nghóa vụ đối với xã hội. Nghóa vụ đó đem lại hạnh phúc cho mọi người và đó là hạnh phúc xã hội Giữa hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc xã hội có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. GV hỏi:  Trình bày mối quan hệ giữa hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc xã hội? - Hạnh phúc là cảm xúc vui sướng của con người khi được thoả mãn các nhu cầu, lợi ích chân chính. - VD1: Em mong ước có chiếc xe đạp. Cha mẹ tặng cho em chiếc xe đạp khi em thi đỗ vào lớp 10. Em cảmthấy hạnh phúc. VD2: Lớp em thi đỗ 100%, thầy, cô giáo và các ban thấy hạnh phúc…. - Hạnh phúc của cá nhân là cơ sở của hạnh phúc xã hội. Xã hội hạnh phúc thì cá nhân có điều kiện phấn đấu cho hạnh phúc Hạnh phúc là cảm xúc vui sướng của con người khi được thoả mãn các nhu cầu, lợi ích chân chính. b. Hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc xã hội: GV giảng: Khi cá nhân phấn đấu cho hạnh phúc của bản thân mình và đồng thời biết thực hiện nghóa vụ đối với xã hội thì hạnh phúc của mỗi người mới trọn vẹn ( VD: Cá nhân lao động chân chính, làm giàu hợp pháp và đóng thuế đầy đủ cho nhà nước) Hạnh phúc của xã hội không thể có được nếu mỗi người chỉ biết thu vén cho hạnh phúc của riêng mình. ( VD: Cá nhân giàu có nhưng không bao giờ làm công tác từ thiện ) . của mình hơn. - Hạnh phúc của cá nhân là cơ sở của hạnh phúc xã hội. - Xã hội hạnh phúc thì cá nhân có điều kiện phấn đấu cho hạnh phúc của mình hơn. 4. Củng cố:  Nghóa vụ là gì? Em hãy nêu vài nghóa vụ đạo đức cụ thể của công dân đối với xã hội? Trong xã hội ta hiện nay, có một số người sống theo kiểu “ Đèn nhà ai nấy sáng”, em có nhận xét gì về cách sống này? ( Lối sống theo “Chủ nghóa cá nhân”, ích kỹ, thiếu tính cộng đồng, không thực hiện các nghóa vụ đối với xã hội )  Lương tâm là gì? Cho ví dụ về sự hoạt động của lương tâm. Vì sao người có lương tâm luôn được xã hội đánh giá cao ?  Nhân phẩm và danh dự có vai trò thế nào đối với hạnh phúc cá nhân? Vì sao những người nghiện ma tuý khó giữ được nhân phẩm và danh dự của mình?  Hạnh phúc là gì? Cho ví dụ. Có người cho rằng hạnh phúc là “Cầu được, ước thấy”, em có đồng ý không? Vì sao? ( Không đồng ý: nhu cầu của con người là vô hạn nhưng khả năng đáp ứng nhu cầu thì có hạn, mặc khác, có những nhu cầu, ước muốn không phù hợp với đạo đức và vi phạm pháp luật…)  Tìm những câu tục ngữ , thành ngữ, danh ngôn có tính giáo dục các phẩm chất đạo đức: nghóa vụ, lương tâm, nhân phẩm, danh dự ? ( Nghóa vụ: “Thương người như thể thương thân”, “Nhường cơm sẻ áo”. “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” Lương tâm: “Đào hố hại người lại chon mình”; “Một lời nói dối sám hối bảy ngày” “Cầm cân nảy mực” Nhân phẩm, Danh dự: “Danh dự quý hơn tiền bạc, mất danh dự là mất tất cả”; “Ta thà làm quỹ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc” – Trần Bình Trọng; “Thà đui mà giữ đạo nhà”- Nguyễn Đình Chiểu. Hạnh phúc: “Hạnh phúc là đấu tranh”- Các Mác; “Hạnh phúc dễ tìm nhưng khó giữ”) 5. Dặn dò: . Bài 11 MỘT SỐ PHẠM TRÙ CƠ BẢN CỦA ĐẠO ĐỨC HỌC ( 2 tiết ) I. MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1.Về kiến thức: - Biết được thế. tra bài cũ: 3. Giảng bài mới: Phạm trù về thực chất là khái niệm, nhưng là khái niệm cơ bản nhất, chung nhất, khái quát nhất của một ngành khoa học. Bài

— Xem thêm —

Xem thêm: Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức, Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức, Bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức

Lên đầu trang

Từ khóa liên quan

Đăng ký

Generate time = 0.145352125168 s. Memory usage = 13.96 MB