Chuyên đề Ngữ văn 9

fresh boy 35
fresh boy 35(8452 tài liệu)
(8 người theo dõi)
Lượt xem 148
4
Tải xuống 2,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 18 | Loại file: DOC
0

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 26/06/2013, 01:26

Mô tả: Phần mở đầu 1. Lí do chọn đề tài: Lịch sử văn học một dân tộc xét đến cùng là lịch sử tâm hồn của dân tộc ấy. Lòng yêu nớc, tinh thần tự hào dân tộc là nét nổi bật trong tâm hồn ngời Việt Nam. Nhng ở ngời Việt Nam, yêu nớc gắn liền với nhân ái, nhân đạo. Một dân tộc luôn phải cầm gơm, cầm súng suốt mấy nghìn năm mà thơ văn lại nói nhiều đến nhân nghĩa, đến tình yêu, đến thân phận con ngời trong xã hội. Và nhân đạo đã trở thành một truyền thống của văn học dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên văn học không chỉ phát triển theo quy luật nội tại của nó mà còn chịu sự chi phối của lịch sử, thời đại. Vì thế nội dung của văn học nói chung và nội dung của nhân đạo nói riêng ở những giai đoạn lịch sử có những biểu hiện khác nhau. Đặc biệt, từ sau 1975 đến nay, con ngời Việt Nam trở lại cuộc sống hoà bình trong một thời đại có nhiều biến chuyển sâu sắc và mau lẹ. Đất nớc, nhân dân yêu cầu nền văn học phải có sự phát triển mới mang tính dân chủ, có nội dung nhân bản phong phú và đạt tới trình độ cao hơn. Xuất phát từ điều đó, tôi thấy việc tìm hiểu giá trị nhân đạo trong văn học Việt Nam sau 1975 là một việc làm cần thiết giúp học sinh có một cái nhìn khái quát về giá trị của văn học Việt Nam từ sau 1975 nói chung và giá trị nhân đạo nói riêng từ đó giáo dục lòng yêu thơng con ngời, góp phần hoàn thiện nhân cách cho thế hệ trẻ thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc. 2. Phạm vi, đối tợng, mục đích của chuyên đề - Phạm vi: các văn bản quen thuộc đã học trong chơng trình THCS nh ánh trăng (Nguyễn Duy), Nói với con (Y Phơng), Cuộc chia tay của những con búp bê (Khánh Hoài), Bến quê (Nguyễn Minh Châu), Bức tranh của em gái tôi (Tạ Duy Anh) - Đối tợng: chuyên đề chủ yếu phục vụ cho việc bồi dỡng học sinh giỏi lớp 9, ngoài ra còn là tài liệu tham khảo để dạy học sinh đại trà - Mục đích: nâng cao kiến thức, bồi dỡng, rèn luyện khả năng cảm thụ thơ văn, rèn năng lực khải quát, tổng hợp cho học sinh, đồng thời giúp giáo viên nâng cao kiến thức trình độ chuyên môn. Lan Hơng Lí Tự Trọng 1 Phần nội dung A. Nội dung chính 1. Những nét khái quát về văn học Việt Nam từ sau 1975 đến nay: Sau 1975, lịch sử dân tộc mở ra một kỉ nguyên mới, kỉ nguyên độc lập tự do và thống nhất đất nớc. Là một bộ phận nhạy cảm của xã hội, văn học nhệ thuật cũng biến đổi nhanh chóng để theo kịp bớc biến chuyển của lịch sử. Sức sáng tạo đợc nhân lên và mở ra nhiều mối quan hệ với thời đại. Đặc biệt, Đại hội Đảng lần thứ VI (12- 1986) là mốc lớn đánh dấu sự chuyển biến quan trọng của văn học trên cơ sở đổi mới đất nớc. Các nhà văn tài năng nh Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Duy, Tạ Duy Anh, Ma Văn Kháng gắn bó với nhân dân, đất nớc, mang cảm hứng tự do trong sáng tạo đã thổi vào văn học một luồng gió mới, tạo ra những tác phẩm có giá trị, xứng đáng với tầm vóc của dân tộc và thời đại. Xét về mặt nội dung, yêu nớc và nhân đạo vẫn là hai nội dung chính của văn học thời kì này. Tuy nhiên, văn học đã áp sát hơn tới đời sống hiện tại, mở rộng và đào sâu khám phá về con ngời và xã hội, đồng thời cũng quan tâm soi lại các vấn đề của thời kì lịch sử đã qua. Hớng tới con ngời trong cuộc sống hằng ngày, trong lao động và sinh hoạt, trong đời sống riêng và đời sống chung văn học đã mở rộng diện tiếp xúc và đổi mới cách nhì nhận về con ngời do đó có thêm chiều sâu t tởng và nhiều tìm tòi đổi mới về mặt nghệ thuật. Cuộc sống và con ngời hiện ra trong những cái hằng ngày và những biến có lịch sử, trong cái chung và cái riêng, với những chiến công anh hùng cao cả và cả những đau thơng, mất mát, với những niềm vui và nỗi buồn trong ánh sáng rạng ngời và cả những bóng tối còn rơi rớt Các thể loại văn học nh thơ ca, truyện ngắn, tiểu thuyết, kí đều có nhiều biến đổi và mạnh dạn đổi mới về phơng thức biểu hiện và ngôn ngữ văn học. 2. Giá trị nhân đạo trong văn học Việt Nam từ sau 1975 đến nay: 2.1. Nhân đạo và những biểu hiện của nó trong văn học: Nhân đạo đạo đức thể hiện sự yêu thơng, quý trọng và bảo vệ con ng- ời(Hoàng Phê - Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng 2004). Nhìn ở góc độ thế giới quan, nhân đạo là toàn bộ những t tởng, quan điểm, tình cảm quí trọng các giá trị của con ngời nh trí tuệ, phẩm giá, sức mạnh và vẻ đẹp của con ngời. Đây không phải là Lan Hơng Lí Tự Trọng 2 khái niệm đạo đức đơn thuần mà còn bao hàm cả cách nhì nhận, đánh giá con ngời về nhiều mặt (vị trí, vai trò, khả năng, bản chất) trong các mối quan hệ với tự nhiên, xã hội và đồng loại. Nói đến nhân đạo là nói đến mối quan hệ giữa con ngời với xã hội, giữa con ngời với con ngời, những gì vì con ngời, cho sự tốt đẹp của bản thân mỗi con ngời và cho cộng đồng thế giới loài ngời. Nh ta đã biết, thế giới đợc tạo ra trong văn học nghệ thuật và bằng văn học nghệ thuât là một thế giới mà trong đó con ngời luôn luôn đấu tranh để khẳng định mình, khẳng định quyền năng, sức mạnh của mình và thể hiện khát vọng làm ngời mãnh liệt của mình. Mac-xim Go-rơ-ki đã nói Văn học là một nghệ thuật nhân văn hơn cả. Ngời ta có thể nói những nhà văn đều là những nhà nhân văn do nghề nghiệp của mình. Và ông khẳng định Văn học là nhân học. Vì thế, không phải ngẫu nhiên mà các nhà văn lớn nh Ban-zắc, Huy-gô, Lép Tôn-xtôi hay Nguyễn Du, Hồ Chí Minh đều là những nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn. Trong văn học Việt Nam, tinh thần nhân đạo đợc thể hiện ở tình cảm yêu thơng, niềm trân trọng những giá trị, vẻ đẹp ở con ngời; là sự đồng cảm, bênh vực những kiếp lầm than, những số phận bất hạnh; là thái độ phê phán, tố cáo những bất công và tất cả những gì vi phạm nhân đạo, vi phạm nhân quyền các tác phẩm lớn của chúng ta nh Truyện Kiều (Nguyễn Du), Cung oán ngâm khúc (Nguyễn Gia Thiều), Chinh phụ ngâm (Đặng Trần Côn - Đoàn Thị Điểm) hay Tắt đèn (Ngô Tất Tố), Nhật kí trong tù (Hồ Chí Minh) đều thấm đẫm tinh thần nhân đạo. Dù đợc viết trong giai đoạn nào, theo khuynh hớng nào, trào lu nào thì cái đích cuối cùng vẫn là vì con ngời và cho con ngời 2.2. Giá trị nhân đạo của văn học Việt Nam từ sau 1975 đến nay: Văn học Việt Nam từ 1975 trở lại đây đã chuyển dần sang một thời kì mới với những đặc điểm mới. Tinh thần nhân đạo truyền thống đợc phát huy mạnh mẽ trong cảm hứng nhân bản (những gì thuộc về văn hoá của loài ngời, là chất gốc trong mỗi con ngời): hớng về con ngời, khám phá và thể hiện con ngời ở nhiều mặt và trong nhiều mối quan hệ: đề cao sự tự ý thức cá nhân hớng đến sự hoàn thiện về nhân cách. Tinh thần nhân đạo, nhân văn, nhân bản luôn gắn liền nhau. Đây là đặc điểm khác biệt của văn học thời kì này với văn học của những giai đoạn trớc. 2.21.Kế thừa truyền thống của văn học đân tộc, văn học từ sau 1975 đã đi sâu khám phá những vẻ đẹp của con ngời. Lan Hơng Lí Tự Trọng 3 Nhân đạo nh là một tình cảm có sẵn trong mỗi con ngời Việt Nam, trong văn học Việt Nam. Nó cũng đợc thể hiện rõ nét trong văn học từ sau 1975 đến nay. Trải qua ba mơi năm trờng chống Pháp và chống Mỹ xâm lợc, sau 1975, đất nớc ta đã ngng tiếng súng, con ngời Việt Nam lại trở về với cuộc sống hằng ngày với bao vất vả lo toan. Nhng không vì thế mà họ đánh mất đi những nét đẹp vốn có quanh mình. Những phẩm chất cao đẹp của con ngời Việt Nam trong chiến tranh nay lại tiếp tục đợc phát huy trong cuộc sống hằng ngày, trong lao động sản xuất để xây dựng đất nớc. Năm 1976, một năm sau ngày giải phóng, Nguyễn Tuân - con ngời thích xê dịch thủa nào - nay lại đến với Cô Tô, vùng biển đảo cực Bắc của Tổ quốc. Với một tâm trạng náo nức, hăm hở của một nhà du lịch, ông đã khắc hoạ rõ nét không chỉ cảnh sắc thiên nhiên mỹ lệ, hùng tráng mà còn phác thảo những nét đáng yêu của những con ngời nơi đây qua bút kí Cô Tô. Đó là những con ngời lao động bình thờng, những ngời chài lới muôn thuở biển Đông, mà tiêu biểu là anh hùng Châu Hoà Mãn - một con ngời phóng khoáng, tơi trẻ, đầy sức sống. Không miêu tả chi tiết mà chỉ bằng vài nét chấm phá, dới bàn tay nghệ sĩ tài hoa của Nguyễn Tuân, ngời anh hùng ấy hiện lên cũng nh một nghệ sĩ tài hoa trong công việc lao động của mình: Châu Hoà Mãn cầm cuống lái cho con thuyền ba buồm chạy vút từ Cô Tô qua Bà Loan Tử. Trông đồng chí chủ nhiệm Bắc Loan Đẩu trẻ tráng quá. Và nhất là sau khi anh cắt tóc thì trông càng trẻ thêm, thấy nắng chiếu ánh trắng lên hàm răng đều đặn hồng. Một anh hùng lao động điều khiển cuống lái con tàu thành thạo, điêu luyện lớt êm đi nh một chiếc du thuyền đồng thời là một con ngời bình dị, cũng đi quẩy nớc nh mọi ngời, cũng cùng các bác xã viên đi chung một thuyền đánh cá. Chân dung của anh hoà lẫn vào không khí lao động náo nức, khẩn trơng của mời tám thuyền lớn nhỏ sắp sửa nhất loạt ra khơi đánh cá hồng; với những ngời ra gánh và múc nớc giếng, những xã viên hợp tác xã đang mở nắp sạp thuyền đổ nớc ngọt vào chuẩn bị ra khơi. Và từng đoàn nối tiếp nhau đi đi về về. Bên cạnh anh còn có ngời vợ hiền đảm đang: trông chị Châu Hoà Mãn địu con, dịu dàng yên tâm nh cái hình ảnh biển cả là mẹ hiền mớm cá cho lũ con lành. Đó là những con ngời bình dị, sống thanh thản cần cù lao động và vững tin ở sự sống, gắn bó với mảnh đất quê hơng tuy nhiều nắng gió nhng thật đẹp và giàu. Lan Hơng Lí Tự Trọng 4 Nguyễn Tuân đã thành công trong những nét vẽ mỹ lệ và hoành tráng về cảnh thiên nhiên trên biển, ông lại thành công trong nét bút phác hoạ những con ngời lao động đáng yêu trên biển đảo Cô Tô. Đó là do tài nghệ của nhà văn nhng trớc hết là do cái tình khiến ông càng thêm yêu mến hòn đảo này nh bất cứ ngời chài nào đã từng đẻ ra và lớn lên theo mùa sóng ở đây. Phải chăng đó là tình yêu thiên nhiên đất nớc và con ngời - cội nguồn làm nên cảm hứng văn chơng của nhà văn. Nguyễn Tuân thởng ngoạn vẻ đẹp thiên nhiên nơi đây không phải để giải trí mà là do trong tâm hồn ông ấm nóng một tình yêu đối với con ngời. Tạm biệt Cô Tô, ta cùng Minh Hơng đến Sài Gòn - trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam - qua bút kí Sài Gòn tôi yêu. Nơi đây, con ngời Sài Gòn có một phong cách cởi mở, bộc trực, chân tình và tự tin. Nhà văn coi đó là nét bản địa trong phong cách sống và ứng xử. Nét riêng của ngời Sài Gòn có lẽ tập trung nhiều nhất ở các cô gái thị thiềng. Bằng một vài câu văn miêu tả, nhà văn đã vẽ ra trớc mặt chúng ta chân dung cô gái Sài Gòn khá cụ thể: tóc buông thõng trên vai, trên lng, hoặc tết bím. Nón (mũ) vải trắng, áo bà ba trắng. Quần đen rộng dáng đi khoẻ khoắn, mạnh dạn nhng có lúc lại thớt tha, yểu điệu, hoặc e thẹn, ngợng ngùngCách ứng xử của họ cũng thật đẹp. Gặp ngời lớn họ cúi đầu chào. Gặp bạn bè cùng trang lứa thì hơi cúi đầu và cời. Nụ cời của các cô ý nhị, vừa phải Ngậm miệng, chúm chím, mủm mỉm đặc biệt là cặp mắt sáng rỡ, nhí nhảnh, hóm hỉnh. Tất cả các nét cụ thể ấy hài hoà tạo thành cái duyên chung của ngời Sài Gòn, những con ngời mang cái đẹp thật đơn sơ, đôn hậu nh nhà văn nhận xét. ở họ có sự hài hoà giữa vẻ đẹp chân thành, bộc trực và tính e thẹn ngợng ngùng cứ nh vừng trăng mới ló còn ngập ngừng dấu một nửa sau áng mây. Viết về họ, nhà văn không dùng từ yêu nào mà vẫn bộc lộ biết bao tình yêu, lòng quý trọng và cả sự biết ơn với con ngời Sài Gòn giản dị, chân thành nhân hậu. Tình yêu đó không chỉ một sớm một chiều mà là một mối tình dai dẳng, bền chặt, không bút nào tả xiết đợc. Từ những con ngời ở vùng biển đảo xa xôi, đến những con ngời Sài Gòn đô thị đều hiện lên thật gần gũi, đáng yêu dới ngòi bút tài hoa của các nhà văn. Họ mang trong mình những vẻ đẹp truyền thống và cả vẻ đẹp trong cuộc sống hằng ngày, trong những thời điểm cam go của cả nớc, của dân tộc đang thay đổi mau lẹ, kịp thời. Lan Hơng Lí Tự Trọng 5 2.2.2- Khám phá con ngời và thể hiện con ngời ở nhiều mặt, trong nhiều mối quan hệ Trong cuộc sống hoà bình, con ngời đợc đặt trớc nhiều mối quan hệ. Đó là quan hệ giữa cá nhân và xã hội, giữa số phận riêng và lịch sử, giữa tính cách và hoàn cảnh con ngời còn đợc đặt trong các quan hệ thế sự, đời t và con ngời với chính mình. Đất nớc ta sau 1975 đã chuyển sang một giai đoạn mới, đòi hỏi những con ngời mới phải biết cống hiến, phải biết hy sinh. Con ngời trớc hết đợc đặt trong mối quan hệ với đất nớc với quê hơng. Giờ đây, không còn là sự lựa chọn giữa sự sống và cái chết trớc bom đạn kẻ thù mà là sự lựa chọn sống nh thế nào cho có ích. Với một hồn thơ trong trẻo, nồng nàn dịu ngọt, thiết tha và sâu lắng, Thanh Hải nhà thơ núi Ngự sông Hơng đã thổi vào thơ một khát vọng cống hiến, khát vọng sống mãnh liệt. Nằm trên giờng bệnh, trớc ranh giới giữa sự sống và cái chết, ông đã nói lên những suy ngẫm về đất nớc và nguyện cầu muốn đợc hoá thân cùng mùa xuân để mãi mãi đợc hiến dâng cho quê hơng, đất nớc thân yêu: Ta làm con chim hót, Ta làm một cành hoa, Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến. Mùa xuân nho nhỏ Trong sức xuân mạnh mẽ của đất trời, trong khí thế bừng sức sống của đất nớc vào xuân, tác giả cảm nhận đợc mùa xuân trỗi dậy tự đáy tâm hồn mình. Đó là mùa xuân của lòng ngời, mùa xuân của sức sống tơi trẻ, mùa xuân của cống hiến và hy sinh. Không mơ giấc mơ vĩ đại, chẳng tởng một viễn cảnh lạ kỳ, tác giả mơ ớc nh- ng chỉ nguyện đợc làm con chim hót, làm một cành hoa tím biếc để góp phần dâng hơng sắc cho đời, tô đẹp cho mùa xuân quê hơng, xứ sở. Và một nốt trầm trong bản hoà ca làm rung động xao xuyến lòng ngời. Ba ẩn dụ con chim hót, cành hoa, nốt trầm xao xuyến biểu tợng cho vẻ đẹp mùa xuân niềm vui và khát vọng mùa xuân. Những ớc mơ đơn sơ giản dị mà sao cháy bỏng tràn đầy nhiệt huyết, thổi bùng lên một niềm tin bất diệt. Khát vọnng mùa xuân trong thơ Thanh Hải mang vẻ đẹp lãng mạn; lời thơ, vần thơ nh cất cánh bay lên cuốn hút tâm hồn ta. Lan Hơng Lí Tự Trọng 6 Ngày xa, Nguyễn Du đã phải âm thầm đau khổ đến phút cuối đời vì ông không thể hoà nhập vào thời đại ông sông nên khẩn thiết kêu gọi tơng lai: Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa Ngời đời ai khóc Tố Nh chăng? (Độc Tiểu Thanh ký) Còn Thanh Hải thì khác, ngay trong những phút giây cuối đời ông vẫn thấy nếu không đóng góp cho đời đợc một mùa xuân nho nhỏ, một phần nốt trầm bé nhỏ cho cuộc đời thì ông sễ không thể chết đợc. Ông luôn nhìn cuộc đời với cái nhìn lạc quannhất, luôn làm tất cả để đợc sống có ích cho đời. Là một nhà thơ, một chiến sỹ, một đảng viên cộng sản trung kiên, suốt hai mơi năm đằng đẵng (1955-1975) Thanh Hải sống, chiến đâu, hoạt động và bám trụ ở quê hơng ông vùng Thừa Thiên Huế, đã trải qua muôn vàn khó khăn nguy hiểm, thậm chí phải đối mặt với cả cái chết. Từ tuổi hai mơi cho đến khi tóc bạc, ông đã hiến dâng cả đời mình cho cách mạng. Và đến bây giờ, khi nằm trên giờng bệnh, sắp từ giã cõi đời ông vẫn khát khao đợc dâng hiến để phục vụ mục đích cao cả của cuộc đời: Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời Dù là tuổi hai mơi Dù là khi tóc bạc Văn là ngời, thơ là tiếng lòng trang trải. Lời tâm niệm tha thiết đó của nhà thơ gieo vào lòng ngời những cảm xúc trong trẻo, ngọt ngào. Mùa xuân nho nhỏ là hình ảnh ẩn dụ biểu tợng cho những dâng hiến của con ngời với cuộc đời. Các từ láy nho nhỏ, lặng lẽ biểu lộ một cách chân thực, khiêm nhờng rất đáng kính trọng. Chữ dângthể hiện một thái độ cung kính. Tất cả toát lên một lối sống cao đẹp. Đó chính là sự hoà hợp gia cái Tôi trong cái Ta, cái riêng trong cái chung, mùa xuân nho nhỏ của mỗi con ngời trong mùa xuân lớn lao của đất nớc. Cũng viết về mối quan hệ giữa cái Tôi và cái Ta nhng vở kịch Tôi và chúng ta của nhà thơ - nhà văn- nhà viết kịch Lu Quang Vũ lại có cách nhìn nhận mới. Lấy thời điểm của đất nớc những năm 80 của thế kỉ XX, khi mà nền kinh tế của nớc ta vân kh kh giữ mãi những nguyên tắc, cơ chế, lề lối làm ăn lạc hậu xơ cứng thì những con ngời chân chính muốn đợc lao động, muốn đợc cống hiến với khả năng và óc sáng tạo của mình không đợc tạo điều kiện và còn bị trù dập, thành kiến, cô lập, Lan Hơng Lí Tự Trọng 7 bài xích. Hoàng Việt- nhân vật chính là ngời đại diện tiêu biểu cho những con ngời tiên tiến, dám nghĩ dám làm, tin tởng vào bản thân vào quần chúng, thông minh và nghị lực đã dũng cảm đứng lên chống lại cái cũ, cái trì trệ, bảo thủ lạc hậu. Anh quan niệm: sự vật không đứng yên, cuộc sống không đứng yên. Có cái hôm qua đúng, hôm nay lại là vật cản phải tìm cách phá bỏ. Anh phê phán bệnh quan liêu, duy ý chí xa dời thực tế của cán bộ lãnh đạo. Anh dám đối mặt với các thế lực chống đối phản bác từ phía lực lợng bảo thủ kể cả cấp trên của mình để đặt ra những nguyên tác mới miễn là nó giúp chúng ta làm thêm đợc nhiều sản phẩm. Hoàng Việt là con ngời tiêu biểu cho lớp ngời mới dám dũng cảm mở đ- ờng cho công cuộc đổi mới, dám đấu tranh kiên quyêt với những ngời luôn nhân danh những nguyên tắc đã lỗi thời làm cản trở sức phát triển của sản xuất mà Nguyễn Chính là đại diện. Bên cạnh anh còn có kĩ s Lê Sơn - ngời có trình độ chuyên môn giỏi, hết lòng hết sức vì xí nghiệp, hiểu biết xí nghiệp sâu sắc, tuy vốn nhút nhát ngại va chạm nhng đã mạnh dạn, tự nguyện đứng vào trận tuyến đấu tranh với Nguyễn Chính cùng Hoàng Việt. Cuộc đấu tranh không khoan nhợng gay gắt và dai dẳng nh- ng cuối cùng phần thắng thuộc về Hoàng Việt và Lê Sơn vì họ là những đại diện tú của cái mới, cái tiến bộ. Suy nghĩ và việc làm của họ hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển của đất nớc và thời đại, phù hợp với yêu cầu của thực tế cuộc sống, với nguyện vọng của nhân dân. Vấn đề mà L Quang Vũ đặt ra là mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể, cái chung và cái riêng. Cái chúng ta tạo thành từ những cái tôi cá nhân cụ thể. Cái tôi đợc đặt trong cái chúng ta, thông nhất với chúng ta, nhng mỗi cái tôi phải đợc tôn trọng và đảm bảo cụ thể và thiêt thực trong sản xuất và trong đời sống tinh thần. Đó là vấn đề thời sự của đất nớc ta những năm 80 của thế kỉ XX, những năm đầu của công cuộc đổi mới, nhng t tởng và tình cảm của các nhân vật tích cực trong việc hình thành nhân cách, thói quen độc lập suy nghĩ, khao khát tìm tòi, sáng tạo là hành trang cần thiết để các em vững bớc vào đời. Trong thế hệ nhà văn sau 1975, Nguyễn Minh Châu là một trong những cây bút văn xuôi tiêu biểu. Những sáng tác của ông thời kỳ này thể hiện những tìm tòi quan trọng về t tởng và nghệ thuật, góp phần đổi mới văn học nớc nhà. Truyện ngắn Bến quê(1985) đợc Nguyễn Minh Châu sáng tác vào những năm cuối đời, khi ông đang nằm trên giờng bệnh. Nhng khát vọng ấy của nhà văn lúc này không phải là khát vọng cống hiến nh nhà thơ Thanh Hải mà là khát vọng khám phá, khám phá Lan Hơng Lí Tự Trọng 8 những điều bình thờng giản dị của cuộc sống con ngời nơi nbến quê. Trong truyện ngắn này, ngòi bút của Nguyễn Minh Châu hớng vào đời sống thế sự nhân sinh thờng ngày, với những chi tiết sinh hoạt đời thờng, có khi nhỏ nhặt, để phát hiện những chiều sâu của đời sống với bao nhiêu quy luật và nghịch lí, vợt ra khỏi giới hạn chật hẹp của những cách nhìn, cách nghĩ trớc đây của xã hội và của chính tác giả. Bến quê đợc Nguyễn Minh Châu xây dựng trên một tình huống nghịch lí. Nhĩ nhân vật chính đã từng in gót chân khắp mọi chân trời xa lạnay về cuối đời bị bệnh nặng, liệt toàn thân bị cột chặt lấy giờng bệnh. Chính vào thời điểm này, Nhĩ mới chợt nhận ra, chợt thấu hiểu giá trị đích thực của cuộc sống. Giờ đây, Nhĩ mới cảm nhận đợc những vẻ đẹp hết sức thân thuộc của quê hơng nh màu hoa bằng lăng, bãi bồi bên kia sông hay màu nớc sông Hồng và bầu trời, vùng trời quê nhà. Nhìn qua cửa sổ ngôi nhà mình, Nhĩ xúc động trớc cảnh đẹp bình dị ấy. Cả ngời vợ tần tảo, giàu đức hy sinh đến bây giờ mới làm anh cảm động và thoáng ân hận về sự vô tình của mình: suốt đời anh chỉ làm em khổ tâm mà em vẫn nín thinh. Cha bao giờ Nhĩ nghe rõ thế những tiếng bình dị thân thơng: tiếng vợ đi lại dọn dẹp và dặn dò con, tiếng hãm nớc thuốc và tiếng nớc rót ra lẫn mùi thuốc bắc bay vào nhà tiếng bớc chân rón rén quen thuộc của ngời vợ hiền thảo trên những bậc gỗ mòn nõm. Nhĩ đã trải qua những ngày tháng bôn tẩu, tìm kiếm, nếm trải bao ngọt bùi đắng cay, nay đã tìm thấy đợc nơi nơng tựa là gia đình. Với Nhĩ, giờ đây gia đình là bến đậu, bến tình thơng, bến hạnh phúc. Hạnh phúc ở đâu? Hạnh phúc đâu phải là cái gì cao siêu, mà rất bình dị, nhô nhỏ, có khi chỉ là một ánh mắt, một nụ cời trẻ thơ, một bàn tay nhỏ bé chua lòm mùi nớc da của những đứa trẻ hàng xóm. Cảnh những đứa trẻ (Huệ, Vân, Tam, Hùng) xinh tơi ngoan ngoãn nghe Nhĩ gọi, chúng ríu rít chạy lên, xúm vào nơng nhẹ giúp anh xê dịch từ mép tấm đệm ra mép tấm phản, lấy gối đặt sau lng Nhĩ, làm cho anh nh trẻ lại toét miệng cời với tất cả, tận hởng sự thích thú đợc chăm sóc và chơi với. Và cả ông cụ giáo Khuyến sáng nào đi qua cũng tạt vào thăm Nhĩ cũng là một sự ân tình, ân nghĩa nuôI dỡng tâm hồn Nhĩ: hôm nay ông Nhĩ có vẻ khoẻ ra nhỉ? . Còn gì cao quý hơn, tình nghĩa hơn là đợc sống trong tình yêu thơng của đồng loại? Đó là màu sắc ý vị trong cuộc đời mỗi chúng ta, là bến quêcủa tâm hồn mỗi chúng ta. Nhng tại sao trớc đây anh ít nhìn thấy, cảm thấy đợc đỉều đó? Phải chăng cuộc sống bận rộn, tất tả ngợc xuôi? Hay tại bởi vtình? Nguyễn Minh Châu muốn nhắc nhở Lan Hơng Lí Tự Trọng 9 mọi ngời đừng vô tình mà phải biết gắn bó, trân trọng vẻ đẹp của quê hơng xứ sở, vì những cái đó là máu thịt, là tâm hồn của chúng ta. Phải biết nâng niu trân trọng những vẻ đẹp và giá trị bình dị của cuộc sống, quê hơng. Đó là tiếng lòng trang trải của Nguyễn Minh Châu. Con đò của tâm hồn nơng tựa vào gia đình, vào quê hơng, ấy là đậu vào bến quêđó. Đây là một khám phá mới của nhà văn mang ý nghĩa nhân bản của con ngời. Nguyễn Minh Châu xứng đáng là ngời mở đờng tinh anh nhất cho thời kì đổi mới của văn học nớc nhà nh lời nhận xét của nhà văn Nguyễn Khải. Gia đình, quê hơng là bến đậu, bến tình thơng, bến hạnh phúc. Y Phơng nhà thơ dân tộc Tày cũng nói lên điều đó qua bài thơ Nói với con. Với ông, quê h- ơng là nguồn sức mạnh của mỗ con ngời. Quê hơng có cái gì riêng nhng cũng có gì đó rất chung. Đó là một vùng quê núi rừng còn cha phát triển nhng con ngời thì vô cùng đáng quý, đất đai giàu truyền thống văn hoá là mảnh đất nuôi dỡng tâm hồn. Rừng núi quê hơng thơ mộng, nghĩa tình là nơi che chở đùm bọc và nuôi dỡng con ngời từ tình cảm đến lối sống. Con sinh ra và lớn lên không chỉ bằng tình thơng yêu của cha mẹ chân phải bớc tới cha/ chân trái bớc tới mẹ mà còn bằng sự che chở đùm bọc của quê hơng Ngời đồng mình yêu lắm con ơi Đan lờ cài nan hoa Vách nhà ken câu hát Rừng cho hoa Con đờng cho những tấm lòng Ngời đồng mình cứ hiện dần lên qua lời tâm sự cuả ngời cha với con. Đó là sự thuỷ chung: sống trên đá không chê đá gập ghềnh/ sống trong thung không chê thung nghèo đói, là một sức sống mạnh mẽ tràn đầy niềm tin : sống nh sông nh suối/ lên thác xuống ghềnh/ không lo cực nhọc.trong bao gian khổ, khó khăn thử thách trải dài theo năm tháng, ng ời đồng mình đã rèn luyện, hun đúc trí khí, Cao đo nỗi buồn/ xa nuôi chí lớnnâng cao tâm thế đẹp . Từ đó ngời cha muốn truyền vào cho con lòng chung thuỷ với quê hơng biêt chấp nhận và vợt qua mọi khó khăn, thử thách bằng niềm tin cuộc sống. Bằng những lời nói chân tình giản dị mang đậm màu sắc Lan Hơng Lí Tự Trọng 10 . nói Văn học là một nghệ thuật nhân văn hơn cả. Ngời ta có thể nói những nhà văn đều là những nhà nhân văn do nghề nghiệp của mình. Và ông khẳng định Văn. Các thể loại văn học nh thơ ca, truyện ngắn, tiểu thuyết, kí đều có nhiều biến đổi và mạnh dạn đổi mới về phơng thức biểu hiện và ngôn ngữ văn học. 2. Giá

— Xem thêm —

Từ khóa:

Xem thêm: Chuyên đề Ngữ văn 9, Chuyên đề Ngữ văn 9, Chuyên đề Ngữ văn 9

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • An Nhiên
    An Nhiên · Vào lúc 06:03 am 01/08/2013
    Rất cảm ơn bạn về tài liệu này!
  • minhvt
    minhvt · Vào lúc 04:08 pm 11/12/2013
    Các bạn sưu tầm đâu ra tài liệu hay thế
  • fresh boy 34
    fresh boy 34 · Vào lúc 04:52 pm 24/12/2013
    Mình tải được rồi, cám ơn BQT đã hỗ trợ mình nhiệt tình
  • fresh boy 35
    fresh boy 35 · Vào lúc 08:53 pm 01/01/2014
    Nhà nghèo nhưng cũng phải cố tải về tham khảo :))
  • Mèo Tung Tẩy
    Mèo Tung Tẩy · Vào lúc 07:30 am 03/01/2014
    Cảm ơn bạn nhìu. đang cần tìm hiểu cái này.
Đăng ký

Generate time = 0.0846750736237 s. Memory usage = 13.42 MB