Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn - lớp 7

David Brewster
David Brewster(8669 tài liệu)
(11 người theo dõi)
Lượt xem 405
6
Tải xuống
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 8 | Loại file: DOC
0

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 30/06/2013, 01:26

Mô tả: Một cách dạy bài Ca Huế trên sông Hơng Lý do chọn đề tài: Ca Huế trên sông Hơng là một văn bản nhật dụng giàu sức biểu cảm đ- ợc chọn đa vào chơng trình ngữ văn bậc THCS. Ngời đọc dù cha một lần đến Huế ,cha từng đợc nghe ca Huế trên sông Hơng ,vậy mà qua ngôn ngữ miêu tả cụ thể,giàu cảm xúc của tác giả,bỗng cảm thấy mình nh một du khách đang ngồi trong một con thuyền rồng trên dòng Hơng thơ mộng vào một đêm trăng sáng,tâm hồn bâng khuâng xao xuyến lắng nghe lời ca tiếng nhạc du dơng hoà trong tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân xa.Nhà báo Hà ánh Minh,qua tác phẩm này ,đã vừa giới thiệu đợc vẻ đẹp độc đáo của ca Huế ,vừa thổi vào lòng ngời đọc niềm khao khát đợc thởng thức nét sinh hoạt văn hoá tao nhã ,đầy sức quyến rũ này của xứ Huế. Thành công của tác phẩm là vậy ,nhng cái khó của ngời dạy văn là chọn con đờng nào để giúp học sinh tiếp nhận tác phẩm một cách hiệu quả nhất,từ đó bồi đắp những giá trị Chân-Thiện Mĩ trong tâm hồn các em.Đó là niềm day dứt,trăn trở của những giáo viên dạy văn yêu nghề .Việc chọn con đờng ấy lại càng khó hơn khi hiện nay yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học Ngữ văn đang đặt ra cấp thiết ,khi nhiều học sinh (và từ không ít phụ huynh )không còn muốn chọn văn chơng làm sự học. Là một văn bản nhật dụng,việc khai thác Ca Huế trên sông Hơngcó cái khó riêng,bởi nếu thiên về nội dung tính chất nhật dụng thì bài dạy sẽ rất khô khan,học sinh sẽ không hứng thú học tập;còn nếu thiên về cảm thụ văn học(bài văn này có hệ thống ngôn từ rất đẹp) thì dễ quên đặc trng văn bản.Lại nữa,ca Huế là một sinh hoạt văn hoá dân gian ,khi dạy bài này nhất thiết không thể tách rời nó khỏi tính chất fôlklo. Từ những băn khoăn đó,tôi đã đi dự giờ tham khảo bài dạy này của nhiều đồng nghiệp,lắng nghe sự góp ý bổ sung của tổ chuyên môn trong trờng về chính bài dạy của tôi,tôi đã rút ra một cách khai thác bài Ca Huế trên sông Hơngnh sau, xin mạnh dạn trình bày với các đồng nghiệp ,rất mong đợc các đồng chí đọc và đóng góp ý kiến . Nội dung đề tài A.Những vấn đề cơ bản đặt ra : 1.Tạo dựng khung cảnh nghe ca Huế: Vì sao trong thiết kế này tôi đặt ra vấn đề trên?Bởi hầu hết học sinh cha đợc đặt chân đến Huế.Các em sẽ rất háo hức học văn bản này ,đồng nghĩa với việc khám phá một miền đất mới với những điều kì diệuđang chờ đợi chúng nếu chúng ta tạo đợc một tâm thế nhập cuộc cho học sinh. Tôi thực hiện công việc này ngay từ khâu hỏi bài cũ và giới thiệu bài mới.Đặc biệt trong quá trình cùng học sinh khai thác tác phẩm trên lớp,tôi đi sâu vào việc tái hiện không gian thởng thức caHuế cả bên ngoài (dòng sông H- ơng-dòng sông trăng) và bên trong(con thuyền rồng,cách bố trí dàn nhạc trong khoang thuyền,hình ảnh các ca công-ngời biểu diễn và ngời thởng thức cận kề bên nhau),từ đó học sinh cứ tự nhiên bị lôi vào cuộc ,vừa cảm nhận đợc vẻ đẹp xứ Huế,vừa hiểu hơn về giá trị của các làn điệu ca Huế sâu đậm tình ngời. 2.Phát huy sự sáng tạo của học sinh : Đây là vấn đề cốt yếu của việc dạy và học ngữ văn hiện nay,là linh hồn của việc đổi mới phơng pháp dạy học mà bất cứ giáo viên nào cũng phẩi quan tâm.Nhng phát huy sự sáng tạo của các em nh thế nào lại cũng là một việc đáng phải bàn cho từng tiết học.Tôi quan niệm rầng đổi mới phơng pháp dạy học ngữ văn vẫn rất cần tôn trọng những giá trị văn chơng truyền thống,nghĩa là giờ dạy phải giàu cảm xúc,để văn học vẫn là con đờng từ trái tim đến với trái tim ,rồi từ những rung cảm thẩm mĩ ấy tác động đến lí trí con ngời.Cụ thể với bài Ca Huế trên sông Hơngtôi vận dụng phát huy sự sáng tạo của học sinh trên hai phơng diện : a.Vận dụng kiến thức đời sống của học sinh để các em tự cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên và đời sống tinh thần của con ngời xứ Huế(qua hệ thống câu hỏi gợi dẫn của giáo viên và bài tập thảo luận nhóm). b.Phát huy năng lực cảm thụ văn học của học sinh qua việc yêu cầu các em nêu cảm nhận về một vài đoạn văn giàu hình ảnh,cảm xúc trong bài. 3.Lời bình của giáo viên về những ván đề cần khắc sâu trong tác phẩm. Thiết nghĩ,khai thác một tác phẩm văn chơng mà bỏ qua yếu tố này thì xem nh đã dạy sai đặc trng văn học.Vận dụng tốt lời bình trong đổi mới ph- ơng pháp dạy học ngữ văn là một sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị truyền thống và hiện đại.Tất nhiên những điều trên đây cần phải đợc vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo. B.Thiết kế bài dạ y CA HUÊ TRÊN SÔNG HƯƠNG I.Mục tiêu bài học: Giúp học sinh thấy đợc vẻ đẹp của một sinh hoạt văn hoá ở cố đô Huế, một vùng dân ca với những con ngời rất đỗi tài hoa. Bồi dỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh,bồi dỡng tâm hồn yêu mến,nâng niu,trân trọng và giữ gìn vốn văn hoá giàu bản sắc dân tộc cho các em . II.Chuẩn bị: 1.Tranh ảnh về thiên nhiên xứ Huế(sông Hơng,thuyền rồng). 2.Băng ,đĩa về các làn điệu ca Huế. 3.Hệ thống bảng phụ(do cha có máy chiếu)ghi sẵn một số dữ liệu cần thiết trong bài dạy. III.Nội dung bài dạy: *Kiểm tra bài cũ: Trong chơng trình ngữ văn 7,các em đã đợc học nhiều bài ca dao về tình yêu quê hơng đất nớc.Em hãy đọc thuộc lòng bài ca dao về xứ Huế mà em đã học,nêu cảm nhận của em về bài ca dao đó. *Giới thiệu bài mới: Con đờng vào xứ Huế mềm mại ,đẹp nh một bức tranh sơn thuỷ hữu tình,có non xanh nớc biếc với lời mời gọi thiết tha Ai vô xữ Huế thì vô.Hẳn sau lời mòi gọi ấy có cả niềm tự hào của ngời dân xứ Huế về vẻ đẹp quê hơng mình.Lời mời gọi nh thôi thúc giục giã ta cùng du hành vào xứ Huế,khám phá vẻ đẹp chốn cố đô.Hôm nay,cô trò chúng ta sẽ ,bằng con tàu ngôn ngữ của nhà báo Hà ánh Minh-hành trình vào xứ Huế,cùng nghe ca Huế trên sông H- ơng,một nét đẹp văn hoá độc đáo của xứ sở này. Bài mới Câu hỏi (cho hoạt động dạy) Định hớng trả lời (cho hoạt động học) Hớng dẫn đọc :rõ ràng mạch lạc,chú ý I.Đọc-Tìm hiểu chung : chậm rãi để cùng tác giả khám phá vẻ đẹp chốn cố đô. 1.Đọc:Giáo viên đọc mẫu,sau đó gọi hai học sinh đọc rồi cho một vài học sinh nhận xét cách đọc của bạn. 2.Thể loại :Bút kí(ghi chép một Qua việc đọc văn bản em thấy bài Ca Huế trên sông Hơng đợc viết bằng thể nét sinh hoạt của con ngời xứ Huế loại nào? mà nhà văn đã tìm hiểu nghiên cứu, đồng thời ghi lại những cảm nghĩ của mình. Nhà báo Hà ánh Minh đề cập đến nội *Nội dung:Bàn về vấn đề mang tính dung gì qua văn bản này? thời sự :bảo tồn văn hoá dân tộc Đó có phải là văn bản nhật dụng ? trong thời kì hội nhập thế giới (văn bản nhật dụng) 3.Giải thích từ khó: Hãy giải thích các từ khó sau: -Ca Huế -Lữ khách Học sinh giải thích -Bài chòi ,bài tiệm.nàng vung . 4.Bố cục: Theo dòng ghi chép của tác giả,có thể a.Từ đầu đến Lí hoài nam,lí hoài chia bố cục văn bản làm mấy phần? xuân:những điệu hò xứ Huế b.Còn lại:Nét đặc sắc của ca Huế trên sông Hơng II.Tìm hiểu chi tiết văn bản: Đọc câu văn đầu văn bản em có nhận 1.Những điệu hò xứ Huế: xét gì về vai trò của các điệu hò trong Các điệu hò đã trở thành đời sống cuộc sống con ngời xứ Huế? tinh thần không thể thiếu của con ngời xứ Huế.(Hò khi đánh cá , cấy cày ,gặt hái .) Tác giả đã giới thiệu cho chúng ta Huế Các điệu hò :(học sinh tìm đọc có những điệu hò nào ?Và đặc điẻm đoạn văn giới thiệu các điệu hò xứ các điẹu hò ấy ra sao ? Huế,giáo viên dùng máy chiếu giới thiệu đoạn văn, hoặc bảng phụ.) Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật Liệt kê,cho thấy xứ Huế có nhiều nào ở đây ?Nêu tác dụng của biện pháp điệu hò khác nhau,rất phong phú. nghệ thuật ấy. Mỗi điệu hò mang một vẻ đẹp riêng,biểu hiện một cung bậc ,sắc thái tình cảm khác nhau. Tác giả nhận định khái quát nh thế nào Mỗi câu hò Huế đều gửi gắ m một về sắc thái tình cảm các điệu hò xứ Huế? ý tình trọn vẹn .Thể hiện nỗi lòng khao khát,nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha . Giáo viên bình:các điệu hò xứ Huế cho thấy ngời huế tinh tế,giàu cảm xúc đời sống nội tâm phong phú. *Sơ kết ý :qua phần đầu văn bản, với sự am hiểu sâu rộng về xứ Huế tác giả giúp ta hiểu :hò Huế đã trở thành nét văn hoá thờng nhật và là nơi gửi gắm tâm hồn của con ngời xứ Huế. II.Nét đặc sắc của ca Huế trên sồng Khung cảnh làm nền cho đêm ca Huế H ơng trên sông Hơng hiện lên qua ngòi bút *Không gian th ởng thức : tác giả nh thế nào? Nhận xét về cách đặt câu và nghệ thuật -Đêm.Thành phố lên đèn nh sao miêu tả của tác giả trong đoạn văn ?Qua sa.Màn sơng dày dần lên . đó em hình dung không gian ca Huế sử dụng câu đặc biệt,phép so nh thế nào ? sánh làm nổi bật không gian rộng lớn với ánh sáng rực rỡ,màn sơng mờ ảo nh tiên cảnh. Không gian ấy đã tác động nh thế nào tới tâm hồn ngời lữ khách đến nghe ca -Tôi nh ngời lữ khách với hồn Huế? thơ lai láng,tình ngời nồng hậu Bình:Không gian ấykhiến ngời lữ bớc xuống một con thuyền rồng khách cũng mang trong mình tâm hồn thi sĩ,rũ bỏ bụi trần để nghe caHuế. Đã có sự hoà điệu giữa tâm hồn con ngời với thiên nhiên. Tại sao khi bớc chân tới đây,tác giả có cảm nhận con thuyền này xa kia chỉ Bởi đây là con thuyền rồng,linh vật dành cho vua chúa ? của dân tộc Việt Nam,ngày xa chỉ vua mới đợc ngự. Em có nhận xét chung gì về không gian Không gian đậm sắc văn hoá Việt thởng thức ca Huế? Nam,sang trọng,thiêng liêng,tao nhã. *Cách thức biểu diễn: Dàn nhạc gồm những nhạc cụ nào? -Dàn nhạc:Đàn sanh,đàn bầu . Các ca công trang phục ra sao? -Ca công:Nam áo dài the,quần Em có nhận xét gì về hình ảnh trên? thụng,khăn xếp;nữ áo dài,khăn đóng duyên dáng .Tất cả đều toát lênvẻ đẹp văn hoá Việt Nam thuần khiết,không hề lai căng,pha tạp mà vẫn sang trọng,thanh lịch,nền nã. Em hình dung sự chuẩn bị cho đêm diễn Sự chuẩn bị kĩ càng,chu đáo ,công nh thế nào? phu. Những ngón đàn của các ca công đợc -Ngón đàn:linh hoạt,trau chuốt , miêu tả nh thế nào? tài hoa(nhấn,mổ,vỗ,vã,ngón day Từ ngón đàn ấy,họ đã tạo nên âm thanh .) đêm caHuế trên sông Hơng nh thế -(Giáo viên treo bảng phụ ghi đoạn nào? văn tả âm thanh ca Huế ,học sinh theo dõi.) Nêu cảm nhận của em về âm thanh ca Ta nh nghe bản nhạc bằng ngôn Huế trên sông Hơng qua ngôn ngữ ngữ với rất nhiều cung bậc uyển miêu tả của tác giả. chuyển,thiết tha. Giáo viên bình :ở đây có sự hoà hợp tuyệt diệu giữa bản nhạc và lời ca,cả hai cùng dìu dặt dựa vào nhau,nâng đỡ giá trị của nhau đạt đến trình độ nghệ thuật điêu luyện.Điều kì diệu là từ những nhạc cụ Việt Nam thuần khiết,qua tài nghệ của các nhạc công ,ca nhi đã làm nên một thứ âm nhạc diệu kì,có một không hai trên thế giới làm xao xuyến lay động lòng ngời.Âm thanh ấy làm nên linh hồn đêm ca Huế trên sông Hơng. Bài tập thảo luận nhóm :Giáo viên phát phiếu học tập cho học sinh thảo luận nhóm với yêu cầu : - Khi viết về ca Huế,tác giả đan xen nhiều đoan văn miêu tả dòng sông Hơhg-dòng sông trăng.Hãy tìm các đoạn văn đó trong tác phẩm và thảo luận về giá trị của chúng trong bài văn.Cử đại diện nhóm trả lời sau khi thảo luận.Thời gian chuẩn bị là 5 phút . H ớng trả lời :Đó là các đoạn văn tả cảnh sông Hơng đêm trăng theo trình tự thời gian : -Trăng lên,dòng sông trăng gợn sóng.Con thuyền bồng bềnh .Tất cả đang yên tĩnh,nôn nao chờ nghe ca Huế. -Đêm đã về khuya .Xa xa bờ bên kia Thiên Mụ hiện ra mờ ảo,Ngọn tháp Phớc Duyên dát ánh trăng vàng .Đêm huyền ảo,tráng lệ,cả không gian tràn ngập âm thanh du dơng và ánh sáng thanh khiết nh chốn thần tiên. Các đoạn văn trên tái hiện vẻ đẹp huyền ảo ,thơ mộng của đêm trăng,nâng cao giá trị ca Huế trên sông Hơng. *Cội nguồn ca Huế : Ca Huế có cội nguồn nh thế nào ? Ca Huế bắt nguồn từ hai dòng nhạc Tại sao nói :ca Huế vừa sôi nổi,vui dòng nhạc dân gian và dòng nhạc tơi vừa trang trọng,uy nghi? cung đình.Nếu nhạc dân gian gắn với cuộc sống lao động nên mang tâm hồn chân chất,mộc mạc,lạc quan của ngời dân thì nhạc cung đình lại phản ánh vẻ uy nghi,trang trọng mang cốt cách của một quốc gia ngang hàng với các cờng quốc trên thế giới. Tại sao khi viết về ca Huế,tác giả lại liên tởng tới ngời con gái Huế? - Có lẽ đó là mối quan hệ kì diệu giữa con ngời và văn hoá.Văn hoá phản ánh tâm hồn con ngời,còn chính con ngời làm nên vẻ đẹp và bản sắc văn hoá riêng của xứ sở.Nh vậy ngời con gái Huế mang vẻ đẹp và tinh hoa chốn cố đô.:nội tâm phong phú,âm thầm,kín đáo,sâu thẳm. III.Tổng kết: 1.Giá trị nội dung:qua văn bản Ca Huế trên sông Hơng,với niềm yêu mến thiết tha với xứ Huế,bằng sự hiểu biết sâu rộng về chốn cố đô,tác giả đã giới thiệu,ca ngợi một nét đẹp của văn hoá dân tộc,giúp mọi ngời cùng cảm nhận đợc vẻ đẹp đó;bồi đắp tình yêu mến với xứ Huế và quê hơng;nhắc nhở ý thức giữ gìn văn hoá dân tộc của mỗi con ngời-đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay,giai đoạn hội nhập với thế giới,để chúng ta có thể yên tâm hoà nhập mà không hoà tan. 2.Giá trị nghệ thuật:Là một bài kí sử dụng phơng thức biểu đạt miêu tả xen biểu cảm khiến nội dung nhật dụng không khô khan ,trái lại rất giàu cảm xúc,dễ đi vào lòng ngời. IV.Bài tập củng cố: Trong tác phẩm này ,nhà báo Hà ánh Minh cho rằng: Thú nghe ca Huế tao nhã và đầy sức quyến rũ.Em có đồng ý nh vậy không ?Vì sao? Hớng trả lời:-Tao nhã:thanh cao,lịch sự - Nghe ca Huế tao nhã và lịch sự vì: + Không gian thởng thức giữa chốn thiên nhiên đẹp,thơ mộng,huyền ảo + Cách biểu diễn mang đậm dấu ấn bản sắc văn hoá Việt Nam thuần khiết,ngời biểu diễn và thởng thức cận kề bên nhau gợi nhớ nét sinh hoạt văn hoá dân gian xa với những chiếu chèo sân đình say đắm lòng ngời. + Lời ca tiếng nhạc vang lên từ ca Huế là thứ âm thanh trang trọng,ẩn chứa nhiều cung bậc tình cảm thiết tha của con ngời. Tất cả hoà hợp đến tuyệt diệu nên giàu sức quyến rũ. C.Một số ý kiến rút ra từ sau bài dạy: 1.Trong việc dạy văn bản văn học,cần chú ý làm toát lên hồn văn chơng của tác phẩm,không nên máy móc áp dụng đổi mới phơng pháp dạy học theo cách hiểu khiên cỡng rằng phải nhất nhất có bài tập nhóm,phát phiếu học tập cho học sinh.Bởi nếu áp dụng không khéo, công việc trên sẽ gây ra cảm giác bài dạy bị đứt gãy,hứng thú học tập của học sinh cũng giảm sút. Mặt khác đây lại là văn bản nhật dụng nên cần chú ý chuyển tải thông tin mà tác giả gửi gắm qua văn bản tới ngời đọc nói chung và học sinh nói riêng : khêu gợi lòng yêu mến ca Huế,đồng nghĩa với thổi vào tâm hồn các em niềm tự hào về các giá trị văn hoá tinh thần dân tộc. 2. Việc sử dụng lời bình trong dạy Ngữ văn là cần thiết nhng không đợc lạm dụng,bởi có thể sẽ làm bài dạy lan man, xa trọng tâm. 3. Nên quan niệm một thứ đồ dùng dạy học Ngữ văn rất quan trọng:đó là ngôn ngữ thuyết giảng của giáo viên.Theo tôi,đây là phơng tiện dạy học mang tính đặc thù,không thể thiếu của ngời dạy văn.Quả thật,với những giáo viên giàu ngôn ngữ,biết sử dụng nó làm một phơng thức chuyển tải hợp lý,bài dạy thờng dễ đi sâu vào tâm hồn học sinh.Do đó một vấn đề dặt ra làgiáo viên dạy văn thờng xuyên phải có ý thức trau dồi ngôn ngữ.Thiết nghĩ,đó cũng là một trong những cách đổi mới phong pháp dạy học rất thiết thực hiện nay./. Ngời viết:Lê Thị Phơng Minh. . . một tác phẩm văn chơng mà bỏ qua yếu tố này thì xem nh đã dạy sai đặc trng văn học.Vận dụng tốt lời bình trong đổi mới ph- ơng pháp dạy học ngữ văn là một. pháp dạy học Ngữ văn đang đặt ra cấp thiết ,khi nhiều học sinh (và từ không ít phụ huynh )không còn muốn chọn văn chơng làm sự học. Là một văn bản nhật

— Xem thêm —

Xem thêm: Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn - lớp 7, Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn - lớp 7, Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn - lớp 7

Lên đầu trang
Đăng ký

Generate time = 0.14681887626648 s. Memory usage = 13.96 MB