Sáng kiến kinh nghiệm Lịch sử 9

Ernst Chladni
Ernst Chladni(8628 tài liệu)
(8 người theo dõi)
Lượt xem 351
7
Tải xuống 2,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 12 | Loại file: DOC
0

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 04/08/2013, 01:26

Mô tả: A: Đặt vấn đề Lịch sử có một vị trí, ý nghĩa quan trọng đối với việc giáo dục thế hệ trẻ. Từ những hiểu biết về quá khứ học sinh hiểu rõ truyền thống dẫn tộc, tự hào với truyền thống dựng nớc và giữ n- ớc của ông cha ta, xác định nhiệm vụ hiện tại, có thái độ đúng với quy luật của tơng lai nhất là đối với học sinh lớp 9 cuối cấp Trung học cơ sở. Tuy nhiên hiện tại có những nhận thức sai lệch về vị trí chức năng của bộ môn trong đời sống xã hội dẫn đến sự giải sút chất lợng bộ môn trên nhiều mặt. Tình trạng học sinh không biết những sự kiện lịch sử cơ bản phổ thông, nhớ sai, nhớ nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tợng khá phổ biến ở nhiều trờng hiện nay. Đứng trớc tình hình đó, là một giáo viên giảng dạy lịch sử đã trên 10 năm, tham dự nhiều chuyên đề do Phòng, Sở tổ chức, lại trực tiếp dạy môn lịch sử lớp 9 tôi muốn nêu lên một số kinh nghiệm của bản thân trong phơng pháp ôn tập Lịch sử lớp 9 để nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh cuối cấp đảm bảo cho các em có đủ hành trang kiến thức để bớc vào cấp học Trung học phổ thông. Rất mong đợc bạn đọc góp ý kiến phê bình! 1 B: Giải quyết vấn đề. I: Lý do chọn đề tài 1) Cơ sở lý luận: Nh ta đã biết, dạy học lịch sử là quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về lịch sử nhằm phục vụ cho việc giáo dỡng, giáo dục và phát triển học sinh qua môn học. Lịch sử vốn tồn tại khách quan, là những vấn đề đã xảy ra trong quá khứ nên trong quá trình giảng dạy ôn tập để học sinh nắm bắt đợc những hình ảnh lịch sử cụ thể, đòi hỏi bên cạnh những lời nói sinh động giáo viên phải lựa chọn các phơng pháp dạy dạy khác nhau để đạt đợc hiệu quả cao trong truyền thụ. Căn cứ vào tài liệu học tập và mục đích truyền thụ ngời dạy phải đề ra những phơng pháp ôn tập phù hợp với đối tợng học sinh giúp các em nắm bắt nhanh và lu giữ tốt kiến thức lịch sử, biết nhận xét, đánh giá một sự kiện, một chân dung, một giai đoạn lịch sử . Tạo nên hứng thú trong quá trình chủ động lĩnh hội kiến thức của học sinh. Vì vậy phơng pháp ôn tập lịch sử có vai trò quan trọng trong quá trình giảng dạy lịch sử ở các lớp THCS nói chung và lớp 9 cuối cấp THCS nói riêng. 2) Cơ sở thực tiễn: Là giáo viên trực tiếp giảng dạy lịch sử ở bậc THCS trên 10 năm, đặc biệt là 9 năm dạy lịch sử lớp 9 tôi thấy: - Học sinh cha thực sự yêu thích môn học bởi trong quá trình giảng dạy, ôn tập nhiều giáo viên cha có phơng pháp phù hợp để tạo nên hứng thú, kích thích sự suy nghĩ tìm tòi của học sinh. - Khả năng nắm bắt, đánh giá sự kiện lịch sử của học sinh cha cao, cha hiểu hết bản chất của một sự kiện, vấn đề lịch sử. - Phơng pháp ôn tập cuối cấp còn nghèo nàn, đơn điệu, khả năng kết hợp đa dạng các phơng pháp trong ôn tập cha tốt, tính sáng tạo trong giảng dạy cha cao. - Kết quả học tập của học sinh còn thấp đặc biệt là ở kỳ thi học sinh giỏi và thi tốt nghiệp hàng năm. * Xuất phát từ nhu cầu của học sinh và tình hình môn học, qua quá trình giảng dạy và tìm tòi phơng pháp tôi đã thực nghiệm phơng pháp ôn tập tổng hợp, kết quả học sinh học tập chăm chỉ, hứng thú, nắm bắt sử liệu nhanh, quá trình t duy tổng hợp, so sánh, nhận xét đánh giá linh hoạt hẳn lên, kết quả thi học sinh giỏi, thi tốt nghiệp ngày càng cao. Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên tôi đã quyết định chọn đề tài này để nêu lên những kinh nghiệm bản thân, đóng góp một ý kiến vào quá trình đổi mới môn học nâng cao khả năng nhận thức và kết quả học tập môn lịch sử ở lớp 9 cuối cấp THCS. 2 II: QUá trình thực hiện 1) Đặc điểm tình hình 1.1. Thuận lợi - Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, có kỹ năng làm bài tập lịch sử. - Học sinh ham thích tìm hiểu kiến thức lịch sử trong giờ học các em học tập tích cực, thực sự là trung tâm của quá trình dạy học. - Khả năng nắm bắt sử liệu tốt, biết so sánh đánh giá sự kiện lịch sử. - Đội ngũ giáo viên dạy lịch sử khá đồng đều ở các khối lớp, tham gia đầy đủ các chuyên đề đổi mới phơng pháp do Sở, Phòng tổ chức. - Phơng tiện trực quan trong giảng dạy đã đợc quan tâm mua sắm khá đầy đủ. - Phòng giáo dục, Ban giám hiệu nhà trờng quan tâm đến quá trình đổi mới phơng pháp, luôn tạo điều kiện để ngời dạy phát huy tốt khả năng của bản thân, có nhiều biện pháp để nâng cao chất lợng tốt nghiệp và đội ngũ học sinh giỏi các cấp. 1.2. Khó khăn. - Đặc điểm vùng dân c: + Năm 2000 - 2001: Công tác giảng dạy tại Nga Điền vùng có 80% dân c theo đạo Thiên chúa giáo, trình độ dân trí thấp, sự quan tâm đến giáo dục của các cấp ngành cha cao. + Năm học 2002 - 2003: Công tác giảng dạy tại trờng THCS Nga Thành vùng dân c thuần nông, nghề phụ phát triển, học sinh cha thực sự chăm học. - Nhìn chung trình độ học sinh ở hai nơi không đồng đều, phụ huynh cha thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình. - Việc tiếp cận kiến thức môn học còn hạn chế, phần lớn học sinh còn coi lịch sử là môn phụ nên cha nhiệt tình với môn học. - Phơng tiện dạy học còn thô sơ, thiếu các loại sa bàn, máy chiếu, băng hình, . Đội ngũ giáo viên cha thực sự đồng bộ, dạy chéo môn còn nhiều, nhận thức vấn đề lịch sử cha thực sự sâu sắc. 2) Nội dung: 3 2.1. Điều tra ban đầu: - Bắt đầu nhận dạy lịch sử 9 ngay từ năm học 2000 - 2001 tại trờng THCS Nga Điền tôi đã tiến hành, đánh giá, khảo sát chất lợng trên một số mặt sau: a/ Chất lơng tốt ngiệp môn lịch sử năm học 1999 - 2000 của trờng. Tổng số học sinh Kết quả Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dới 5 TS % TS % TS % TS % 84 0 0 14 16.7 36 42.8 34 40.5 b/ Chất lợng học sinh giỏi: Trờng THCS Nga Điền năm học 1999 - 2000 Số học sinh dự thi Số giải 3 0 * Trờng THCS Nga Thành năm học 1999 - 2000 đến đầu năm học 2002 - 2003 Tổng số học sinh dự thi Số giải Giải nhất Giải nhì Giải ba Giải KK 6 0 0 0 1 2.2. Nội dung thực hiện a/ Phát hiện a.1/ Đối với học sinh đại trà: Xác định rõ những trọng tâm của các giai đoạn lịch sử, điều tra những phần học sinh còn hổng kiến thức, hiểu sơ sài để ôn tập. a.2/ Đối với học sinh giỏi: Phát hiện là yếu tố quan trọng trong quá trình ôn luyện học sinh giỏi lịch sử. Đối với học sinh giỏi môn lịch sử cần chú ý mấy điểm: + Cần cù chịu khó, ham hiểu biết lịch sử. + Có trí nhớ tốt, khả năng so sánh, nhận xét nhạy bén. - Chữ viết sạch đẹp, trình bày bài cẩn thận rõ ràng. b/ Phơng pháp ôn tập chung: 4 b.1/ Ôn tập theo sự kiện lịch sử Phơng pháp ôn tập theo sự kiện là bớc khởi đầu cung cấp cho học sinh nguồn sử liệu cơ bản. Ôn tập theo phơng pháp này giúp học sinh bổ sung các sự kiện lịch sử theo một hệ thống sử thế giới và sử Việt Nam. Ví dụ: Những sự kiện lịch sử thế giới tiêu biểu từ 1917 đến 1945. - 7/11/1917: Cách mạng tháng 10 Nga - 2/3/1919: Thành lập quốc tế cộng sản (Quốc tế III) - 4/5/1919: Phpng trào Ngũ tứ (Trung Quốc) - 1//9/1939: Chiến tranh thế giới lần thứ 2 bùng nổ. - 22/6/1941: Đức tấn công Liên Xô - 2/2/1943: Chiến thắng Xtalingrát. - 9/5/1945: Đức đầu hàng đồng minh. - 14/8/1945: Nhật đầu hàng đồng minh, chiến tranh thế giới lần thứ 2 kế thúc . * Những sự kiện lịch sử Việt Nam tiêu biểu từ 1930 đến 1945. - 3/2/1930: Đảng cộng sản Việt Nam ra đời - 27/9/1940: Khởi nghĩa Bắc Sơn. - 23/11/1940: Khởi nghĩa Nam kì. - 13//1941: Cuộc binh biến Đô Lơng. - 5/1941: Hội nghị Trung ơng lần thứ VIII. - 22/12/1944: Thành lập đội Tuyên truyền giải phóng quân. - 19/8/1945: Khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội. - 23/8/1945: Khởi nghĩa thắng lợi ở Huế. - 25/8/1945: Khởi nghĩa thắng lợi ở Sài Gòn . b.2/ Ôn tập tổng hợp giai đoạn. Phơng pháp dạy tổng hợp giai đoạn nhằm giúp học sinh hệ thống hoá từng giai đoạn lịch sử cụ thể. Khi ôn tập giáo viên nên tổng hợp theo từng giai đoạn, trong mỗi giai đoạn cần nên những nét chính, có so sánh, đánh giá, nhận xét. Ví dụ: Sử Việt Nam có thể tổng hợp một số giai đoạn sau: 5 - Phong trào công nhân 1919 - 1930: Chia làm 2 giai đoạn nhỏ, khi ôn tập giáo viên cần cho học sinh so sánh đánh giá về quy mô, diễn biến, hình thức, tính chất của hai giai đoạn từ đó rút ra sự phát triển vợt bậc của phong trào công nhân Việt Nam. - Phong trào giải phóng dân tộc 1930 - 1945 cần chú ý đến đờng lối, lực lợng, diễn biến của từng giai đoạn cụ thể. b.3/ Ôn tập theo trình tự logic bài: Dạy theo trình tự logic bài giúp học sinh nắm bắt bài theo một trình tự hệ thống, nh "Công thức". Ôn tập theo phơng pháp này có thể sử dụng ở một số bài có cấu tạo khá giống nhau nh ở các bài: 16, 18, 19, 20. Ví dụ cụ thể: Các bài trên ôn tập theo trình tự: Hoàn cảnh ra đời "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ" "Việt Nam hoá chiến tranh". - Nôi dung: + Tính nguy hiểm, điểm yếu. - "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", ''Chiến tranh cục bộ" , "Việt Nam hoá chiến tranh" từng bớc bị phá sản nh thế nào? + Bớc đầu bị phá sản. + Phá sản hoàn toàn. b.4/ Ôn tập bằng hệ thống l ợc đồ, đồ thị: * Phơng pháp này sử dụng ở một số bài dạng tiến trình cách mạng, quá trình phát triển, t tởng nhận thức . Giúp học sinh hứng thú, hiểu và nắm bắt bài nhanh. Ví dụ: Đồ thị về bớc phát triển t tởng, nhận thức của Nguyễn ái Quốc từ 1911 - 1930 (phục vụ cho bài 2, 4, 6). - Bớc 1: Cho học sinh nêu các sự kiện tiêu biểu, đánh dấu sự chuyển biến. - Bớc 2: Vẽ đồ thị 6 Bớc phát triển Thành lập ĐCSVN Thành lập "Thanh niên" Bỏ phiếu tán thành Quốc tế 3 Tìm ra đờng cứu nớc Gửi yêu sách tới Véc Xai Phân biệt bạn thù 1911 191 7 1919 7/1920 12/1920 6/1925 3/2/1930 Tìm đờng cứu nớc -Bớc 3: Cho học sinh nhận xét đánh giá bớc phát triển vợt bậc về t tởng, chính trị và tổ chức đi tới thành lập Đảng của lãnh tụ Nguyễn ái Quốc. * Ôn tập bằng lợc đồ, đồ thị có thể sử dụng cho một số bài ở lớp 8 và lớp 9, giúp các em nắm vững kiến thức đặc biệt là đối tợng học sinh giỏi. b.5/ Ôn tập kết hợp lồng ghép sử địa ph ơng: Liên tục những năm gần đây đề thi tốt nghiệp cũng nh học sinh giỏi ở các cấp đều có ít nhất một câu hỏi liên quan đến sử địa phơng. Vì vậy khi ôn tập đòi hỏi ngời dạy cần có sự lồng ghép, đan xen chơng trình chính khoá với sử địa phơng. Ví dụ: - Khi dạy bài 6 " Đảng cộng sản Việt Nam ra đời" cần cho học sinh nắm đợc sự ra đời của tỉnh Đảng bộ Thanh Hoá: Hoàn cảnh, ngày, tháng, địa điểm, ý nghĩa, ai là Bí th đầu tiên. - Dạy giai đoạn kháng chiến chống Pháp 1946 - 1954 đan xen những đóng góp to lớn của nhân dân Thanh Hoá trong cuộc trờng kỳ kháng chiến. - Ôn tập phần 1954 - 1975: Lồng ghép những chiến thắng lớn của quân dân Thanh Hoá trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt chú ý đến Cầu Hàm Rồng, dòng sông Mã anh hùng. - Ngoài ra đất Thanh là mảnh đất "Địa linh nhân kiệt" nên khi ôn tập cần chú ý đến những chân dung lịch sử nh: Bà Triệu, Lê Hoàn, Lê Lợi, Phạm Bành và các anh hùng trong kháng chiến chống Mỹ nh: Tô Vĩnh Diện, Ngô Thị Tuyển, Lê Mã Lơng . b.6/ Ôn tập theo ph ơng pháp kể chuyện, t ờng thuật. Phơng pháp này đòi hỏi giáo viên phải su tầm truyện kể, về những chân dung lịch sử, tranh ảnh. Khi ôn tập kết hợp kiến thức sách giáo khoa và truyện kể học sinh sẽ tiếp nhận một cách hứng thú, hiệu quả tiếp nhận kiến thức tăng lên rõ rệt. b.7/ Ôn tập kiến thức kết hợp với đối thoại thực hành. Hình thức ôn tập này chủ yếu dành cho đối tợng học sinh giỏi. Khi ôn giáo viên tung các vấn đề sau đó cùng tranh luận, giải đáp với học sinh. Thầy nêu trò trả lời. Trò đặt vấn đề, thầy giải đáp thắc mắc, sau đó cho học sinh thực hành bài ở phần đã ôn tập. Ôn tập thực hành đối thoại học sinh cảm thấy rất thoải mái nh đang tham gia trò chơi tìm hiểu kiến thức lịch sử, giúp các em nắm bắt kiến thức, có khả năng nhận xét đánh giá, tăng khả năng nhận xét, so sánh sự kiện lịch sử. 7 c/ Một số dạng câu hỏi thực hành trong ôn tập: Để các phơng pháp ôn tập trên đạt hiệu quả cao đòi hỏi ngời dạy phải tăng khả năng thực hành cho học sinh bằng cách trả lời trực tiếp hoặc viết bài. Sau đây là một số dạng câu hỏi phổ biến để quá trình ôn tập của học sinh đạt kết quả cao. c.1/ Câu hỏi trắc nghiệm Đây là loại câu hỏi học sinh chỉ cần điền Đ, S hoặc dấu X và ô trống đúng, sắp xếp theo trình tự đúng. Ví dụ: Điền dấu X vào ô trống em cho là đúng - Giai cấp công nhân Việt Nam + Ra đời trớc chiến tranh thế giới thứ nhất + Ra đời sau chiến tranh thế giới thứ nhất + Ra đời sau giai cấp t sản Việt Nam + Ra đời trớc giai cấp t sản Việt Nam * Sắp xếp nội dung tơng ứng: - "Chiến tranh đặc biệt" "Tìm diệt" "Bình định" - "Chiến tranh cục bộ" "ấp chiến lợc" c.2/ Câu hỏi thông tin sự kiện lịch sử: + Nêu các sự kiện lịch sử thế giới tơng ứng với các mốc thời gian sau: 2.3.1919; 4.5.1919; 1.7.1921; 1.9.1939; 1.10.1949 8.1.1949; 18.6.1953; 1.1.1959; 1.12.1975; 11.11.1975. * Nêu thông tin về các sự kiện lịch sử Việt Nam diễn ra tại các thời điểm. 3.2.1930; 19.8.1945; 19.12.1946; 7.5.1954. * Dạng câu hỏi thông tin sự kiện giúp học sinh cũng cố lại kiến thức về sự kiện lịch sử, giúp học sinh nhớ các điểm mốc lịch sử quan trọng của thế giới và trong nớc. c.3/ Câu hỏi tổng hợp, đánh giá sự kiện lịch sử. Đây là câu hỏi nâng cao kiến thức tổng hợp của học sinh. Ví dụ: ý nghĩa của sự kiện 3/2/1930 đối với cách mạng Việt Nam. * Điện Biên Phủ có phải là "Pháo đài bất khả xâm phạm" không? Vì sao? * Nội dung cơ bản của "Kế hoạch Na va", "kế hoạch Nava" bị phá sản nh thế nào? 8 c.4/ Câu hỏi so sánh sự kiện lịch sử: Ví dụ: * So sánh về chủ trơng, đờng lối của ba tổ chức cách mạng đợc thành lập ở Việt Nam từ 1925 - 1928 * Cho các sự kiện lịch sử Việt Nam: 3/2/1930. 19/81945. 19/12/1946, 7/5/1954. Sự kiện nào đánh dấu bớc ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam? Vì sao? c.5/ Câu hỏi tìm hiểu chân dung lịch sử (chủ yếu dành cho học sinh giỏi) - Ví dụ: * Trong sách Đại Việt sử ký toàn th - Ngô Sĩ Liên viết "Vua đem các tớng đuổi đánh quân của Khâm Tộ thua to chết quá nửa, thây chết đầy đồng, bắt đợc tớng là Quách Quân Biên và Triệu Phụng Huân đem về Hoa L" Ông vua mà Ngô Sĩ Liên viết ở đoạn sử trên là ai? Hãy nêu những hiểu biết của em về ông vua đó? * "Lòng ở Đông A thề một chết Chỉ vì Nam Việt sống thừa sao" Câu thơ trên của ai? Trình bày hiểu biết của em về tác giả câu thơ đó. c.6/ Câu hỏi mang tính thời sự: Câu hỏi thời sự ra dựa vào những sự kiện nóng bỏng đang xảy ra, hoặc năm kỷ niệm chẵn. Ví dụ: Năm 2003 * Nguyên nhân nào dẫn đến tình hình Trung Đông luôn căng thẳng và không ổn định? * Diễn biến, ý nghĩa của chiến thắng Xtalingát 2/2/1943? 3) Kết quả đạt đợc: 3.1) Kết quả tốt nghiệp môn lịch sử năm học 2000 - 2001 Tổng số học sinh dự thi Kết quả Điểm 9 - 10 Điểm 7 - 8 Điểm 5 - 6 Điểm dới 5 TS % TS % TS % TS % 94 27 28,7 59 62,7 8 8,5 0 0 9 3.2) Kết quả học sinh giỏi trong 3 năm từ 2000 - 2001 đến năm 2002 - 2003: Giỏi huyện: Tổng số học sinh dự thi Số giải Giải nhất Giải nhì Giải ba Giải KK 8 2 2 2 2 Giỏi tỉnh: Năm học 2002 - 2003 Số học sinh dự thi Số đạt giải 02 02 III: Kinh nghiệm rút ra. Qua quá trình thực hiện phơng pháp ôn tập, căn cứ vào khả năng học tập và kết quả đạt đợc trong việc thực hiện phơng pháp tôi đã rút ra đợc những kinh nghiệm sau: - Phơng pháp ôn tập đợc tiến hành một cách phong phú đa dạng trong phần học, kiến thức phù hợp với trình độ học sinh, chú ý nâng cao để phát hiện bồi dỡng học sinh giỏi. - Ôn tập không đánh đố học sinh mà chủ yếu khơi dậy sự suy nghĩ của học sinh một cách thông minh sáng tạo kết hợp học với hành. - Bài tập thực hành cần kết hợp nhiều dạng khác nhau, từ câu hỏi trắc nghiệm đến bài tập nhận thức, thực hành bộ môn, vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống. - Ôn tập trên cơ sở hệ thống kiến thức theo một trình tự lôgic, tăng cờng thực hành tại chỗ. - Nắm vững kiến thức sử địa phơng, sự kiện lịch sử nổi bật trong năm, ôn tập theo chủ đề để học sinh hứng thú học tập, nhớ nhanh, nhớ lâu. - Có chế độ u tiên khuyến khích trong qúa trình ôn tập, tạo nên sự thi đua lành mạnh trong học sinh. - Xây dựng "Ngân hàng đề" luôn tạo nên sự bất ngờ hứng thú, ham tìm hiểu trong mỗi câu hỏi, mỗi giờ kiểm tra thực hành. - Sử dụng đa dạng phơng pháp trong một buổi ôn tập tạo nên sự thoải mái trong học tập của học sinh. 10 . kiện lịch sử: + Nêu các sự kiện lịch sử thế giới tơng ứng với các mốc thời gian sau: 2.3. 191 9; 4.5. 191 9; 1.7. 192 1; 1 .9. 193 9; 1.10. 194 9 8.1. 194 9; 18.6. 195 3;. 1.1. 195 9; 1.12. 197 5; 11.11. 197 5. * Nêu thông tin về các sự kiện lịch sử Việt Nam diễn ra tại các thời điểm. 3.2. 193 0; 19. 8. 194 5; 19. 12. 194 6; 7.5. 195 4.

— Xem thêm —

Xem thêm: Sáng kiến kinh nghiệm Lịch sử 9, Sáng kiến kinh nghiệm Lịch sử 9, Sáng kiến kinh nghiệm Lịch sử 9

Lên đầu trang
Đăng ký

Generate time = 0.22636604309082 s. Memory usage = 13.97 MB