CÁC PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT VI SINH VẬT

yeutailieu489
yeutailieu489(711 tài liệu)
(2 người theo dõi)
Lượt xem 91
0
Tải xuống 7,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 11 | Loại file: PDF
0

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 30/09/2013, 08:20

Mô tả: Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 47 Bài 6: CÁC PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT VI SINH VẬT I/ KỸ THUẬT SOI TƯƠI. Mục đích: Với thao tác đơn giản, tiến hành nhanh, phương pháp soi tươi được sử dụng để quan sát trạng thái sống của tế bào vi khuẩn, đặc biệt là sự chuyển động của vi khuẩn. Cách làm tiêu bản giọt ép: - Dùng que cấy hoặc ống hút lấy giống vi sinh vật để làm vết bôi ( theo trình tự phần 3). - Đặt lá kính lên giọt canh trường thật nhẹ nhàng tránh không tạo thành bọt khí. Muốn vậy để một mép lá kính tiếp xúc với phiến kính rồi từ từ hạ lá kính xuống. - Đưa tiêu bản lên quan sát trên kính hiển vi. - Chú ý: + Nếu giọt dịch nhiều quá, tràn ra phần ngoài tiếp xúc của phiến kính và lá kính ta dùng giấy thấm bớt nước đi. + Nếu cần quan sát tiêu bản lâu thì dùng vazơlin bôi quanh mép lá kính để giọt dịch khỏi bị khô. Cách làm tiêu bản giọt treo: Loại tiêu bản này dùng để theo dõi sự sinh sản, sự hình thành bào tử, khả năng di động và phản ứng của tế bào vi sinh vật với các loại kích thích. - Dùng phiến kính đặc biệt có phần lõm hình tròn ở giữa. - Bôi vazơlin quanh phần lõm của phiến kính. - Cho 1 giọt canh trường lên giữa lá kính. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 48 - Thận trọng xoay ngược lá kính cho giọt canh trường xuống phía dưới rồi dặt lên phần lõm của phiến kính. - Chú ý: không để giọt canh trường lan rộng hay chạm vào phần đáy của phần lõm. - Đặt tiêu bản lên quan sát trên kính hiển vi (hình 41) Ưu điểm của loại tiêu bản này so với tiêu bản giọt ép là giúp ta quan sát tế bào vi sinh vật dễ dàng hơn và lâu hơn. II/ CÁC PHƯƠNG PHÁP NHUỘM. Nhuộm tế bào vi khuẩn dùng để phân biệt hình dáng tế bào vi khuẩn (cầu, trực, xoắn hay để phân biệt các thành phần riêng biệt trên một tế bào vi khuẩn. Có 2 phương pháp nhuộm cơ bản: 1/ Nhuộm đơn: Dùng một loại thuốc nhuộm để quan sát hình dạng tế bào. 2/ Nhuộm kép: Dùng 2 thuốc nhuộm để phân biệt vi khuẩn G + và G - , phân biệt tế bào dinh dưỡng và bào tử, hay phân biệt vi khuẩn lao với các vi khuẩn khác . A/ NGUYÊN TẮC CHUNG KHI LÀM TIÊU BẢN NHUỘM. 1/ Phết kính tiêu bản. Lau nhẹ tiêu bản sạch bằng giấy mềm, hơ qua đèn cồn. Dùng bút chì mỡ hoặc bút lông ghi tên mẫu, và vẽ vòng tròn φ ≈ 15mm, ở mặt dưới lame kính để đánh dấu vết khuẩn phía trên lame. Đốt nóng đỏ que cấy (trước và sau khi thao tác), mở nút bông, hơ nhanh miệng ống nghiệm. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 49 Trường hợp 1: mẫu nuôi cấy trong canh dinh dưỡng, đưa đầu que cấy vào miệng ống nghiệm (vẫn giữ gần ngọn lửa), nhúng vào dung dịch canh cấy, lấy 1 vòng que cấy. Lấy que cấy ra, hơ nhanh miệng ống nghiệm và nút bông, đậy nút bông lại. Phết canh khuẩn trên vòng que cấy vào mặt trên lam, giữa vòng tròn, dàn đều ra xung quanh. Trường hợp 2: mẫu nuôi cấy trong thạch dinh dưỡng, nhỏ giọt dung dịch NaCl 9‰ lên giữa vòng tròn (mặt trên lam). Thao tác giống trường hợp 1, nhưng dùng cạnh vòng tròn của đầu que cấy đặt nhẹ lên khuẩn lạc vi khuẩn, rồi đặt vào giọt NaCl 9‰ trên lam, dàn mỏng và đều. 2/ Cố định mẫu: Mục đích giết chết vi khuẩn và làm cho vi khuẩn bám chặt vào lame. Cố định mẫu bằng cách để khô tự nhiên. Chú ý: Nếu cố định không tốt vi khuẩn sẽ trôi đi trong quá trình nhuộm. Khi cố định mẫu, chỉ hơ nhanh chứ không đốt trên ngọn lửa. Không được chạm vào thành khi đưa đầu que cấy vào và ra khỏi ống nghiệm vi khuẩn. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 50 Hình 22: Sơ đồ thứ tự phết kính. B/ CÁC PHƯƠNG PHÁP NHUỘM. 1/ Phương pháp nhuộm gram (Christian Gram): Dùng phân biệt vi khuẩn gram dương và gram âm. Ø Nguyên tắc: Nhuộm Gram, là phương pháp nhuộm thông thường nhất trong các phòng thí nghiệm vi sinh. Phương pháp nhuộm Gram cho phép xác định được hình dạng, cách sắp xếp, và Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 51 phân biệt vi khuẩn là thuộc loại Gram[+] hay Gram [-]. Do sự khác biệt về cấu trúc vách tế bào nên trong quá trình nhuộm Gram, vi khuẩn Gram [+] sẽ giữ được phức hợp tím Gentian-iode không bị tẩy màu bởi alcool, trong khi vi khuẩn Gram [-] không giữ được phức hợp màu này, do vậy kết quả sau khi nhuộm là vi khuẩn Gram [+] vẫn giữ được màu tím của gentian, còn vi khuẩn Gram [-] ăn màu hồng của phẩm màu safranin hay fuchsin. Ø Thao tác: - Đặt tiêu bản đã phết kính và cố định mẫu lên thanh thủy tinh chữ U, trên thau nhựa. - Đặt miếng giấy lọc lên vòng phết kính. - Nhỏ dd Crystal violet thấm ướt hết giấy lọc. Để từ 1 – 2 phút ( nếu vi khuẩn lấy từ canh lỏng để 2 phút, lấy từ thạch dinh dưỡng để 1 phút ). Rửa nước, thấm khô. - Tẩy cồn 96 o từ 15 – 30 giây ( từ canh lỏng tẩy 15 giây, từ thạch dinh dưỡng tẩy 30 giây ). Rửa nước, thấm khô. Tẩy cồn bằng cách để nghiêng tiêu bản, cho cồn chảy từ từ ở mép trên phiến kính. Quan sát ở mép dưới cho đến khi giọt cồn vừa mất màu tím. - Đặt miếng giấy lọc lên vết khuẩn, nhỏ dung dịch Fuschin kiềm loãng (hoặc Safranin O), để 1 phút. Rửa nước, thấm khô. - Quan sát bằng vật kính dầu, độ phóng đại 1.000 lần. Vi khuẩn Gr + bắt màu tím Crystal violet, vi khuẩn Gr – bắt màu hồng Fuschin(Safranin O). Chú ý: - Trước mỗi lần nhỏ thuốc nhuộm lên tiêu bản, phải đặt miếng giấy lọc phủ lên vết bôi. - Sau mỗi lần nhuộm đều phải rửa nước và thấm khô tiêu bản. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 52 Hình 23: Sơ đồ thứ tự nhuộm Gram Ø Đọc kết quả: - Quan sát phết nhuộm Gram qua kính hiển vi, dưới vật kính dầu, chúng ta sẽ thấy vi khuẩn Gram[+] ăn màu tím, còn vi khuẩn Gram[-] ăn màu hồng. - Khi trả lời một kết quả nhuộm Gram, phải trả lời các chi tiết sau: + Hình dáng vi khuẩn. + Cách sắp xếp các vi khuẩn. + Cách ăn màu của vi khuẩn, tức là vi khuẩn Gram [+] hay Gram [-]. 2/ Phương pháp nhuộm Ziehl – Neelsen: Dùng phân biệt vi khuẩn Lao với các vi khuẩn khác: Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 53 Ø Nguyên tắc: Do tế bào vi khuẩn kháng acid có lớp vỏ sáp bao bọc nên khi đã nhuộm được phức hợp màu carbolfuchsin, phức hợp này sẽ không bị tẩy màu bởi dung dịch tẩy màu mạnh (acid, alcool acid). Tuy nhiên để phức hợp màu này có thể thấm xuyên qua lớp vỏ sáp của vi khuẩn, có hai cách: (1) Đun nóng phết nhuộm với dung dịch màu carbolfuchin, nhờ đó mà carbolfuchsin thấm qua lớp vỏ sáp của vi khuẩn để nhuộm màu vi khuẩn; đây là phương pháp nhuộm nóng Ziehl Neelsen. (2) Phương pháp thứ hai là phương pháp nhuộm lạnh còn gọi là phương pháp Kinyoun, trong phương pháp này người ta dùng dung dịch carbolfuchsin đậm đặc, nhờ vậy khi phủ dung dịch màu đậm đặc này lên phết nhuộm với thời gian lâu, carbolfuchsin vẫn có thể thấm qua lớp vỏ sáp để nhuộm màu vi khuẩn. Ø Thao tác: - Đặt tiêu bản đã phết kính và cố định mẫu lên thanh thủy tinh chữ U, đặt trên thau nhựa. - Đặt miếng giấy lọc lên vòng phết kính. - Nhỏ dung dịch Fuschin đậm đặc thấm ướt hết giấy lọc, hơ nóng liên tục từ 5 – 7 phút. - Trong khi hơ phải nhỏ bổ sung thuốc nhuộm liên tục để giấy lọc luôn thấm ướt. - Rửa nước, thấm khô. - Tẩy cồn – acid đến khi không còn màu hồng của Fuschin đậm đặc (khoảng 30 giây). - Rửa nước, thấm khô. - Quan sát bằng vật kính dầu, độ phóng đại 1.000 lần. - Vi khuẩn lao bắt màu hồng Fuschin, vi khuẩn khác bắt màu xanh methylen. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 54 Chú ý: Trước mỗi lần nhỏ thuốc nhuộm lên tiêu bản, phải đặt miếng giấy lọc phủ lên vết bôi. Sau mỗi lần nhuộm đều phải rửa nước và thấm khô. Trong khi hơ nóng: dung dịch nhuộm không được sôi, thuốc nhuộm phải luôn thấm ướt giấy, không được khô. Không được nhầm lãn giữa cồn – acid ( nhuộm Ziehl Neelsen ) và cồn 96 o (dùng nhuộm Gram). Ø Đọc kết quả: - Quan sát phết nhuộm kháng acid qua kính hiển vi, dưới vật kính dầu, trực khuẩn kháng acid ăn màu đỏ cánh sen, còn vi - Khuẩn thường cũng như các nền khác như tế bào biểu mô hay bạch cầu ăn màu xanh methylene blue. - Khi trả lời một kết quả nhuộm kháng acid, không được kết luận là dương tính M. Tuberculosis mà chỉ trả lời có hiện diện trực khuẩn kháng acid. 3/ Nhuộm bào tử: Một số vi khuẩn như Bacillus hay Clostridium có khả năng tạo thành bào tử. Bào tử có thể tồn tại trong môi trường thiếu chất dinh dưỡng, chịu được nhiệt và một số các hóa chất mà thể sinh dưỡng không thể. Khác với bào tử nấm sợi (hay nấm mốc), bào tử vi khuẩn (nha bào ) không phải là cơ quan sinh sản và thường có hai dạng: hình cầu và hình bầu dục. Khi tế bào vi khuẩn sống trong môi trường không thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển, do thiếu chất dinh dưỡng hay độ ẩm thấp, thì bào tử được hình thành. Nhưng khi môi trường trở Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 55 nên thích hợp thì bào tử lại hồi sinh và tế bào lại có thể tiếp tục phân chia. Bào tử rất khó nhuộm bởi đa số các thuốc nhuộm do màng bào tử dày, chắc, khó bắt màu và chứa nhiều lipid. Vì thế, cần thiết phải có những phương pháp nhuộm đặc biệt đối với bào tử. Tuy nhiên, đối với bất kì phương pháp nào thì tế bào trước hết được xử lý bằng nhiệt hay/ và acid để tế bào chất bào tử dễ bắt màu. Sau đó, nhuộm cả tế bào chất của bào tử và tế bào với thuốc nhuộm có tính hoạt nhuộm mạnh rồi tẩy màu của tế bào chất đi và nhuộm nó với một thuốc nhuộm phân biệt khác. Khi đó, tế bào chất sẽ mang một màu, và bào tử sẽ mang màu khác. Đôi khi bào tử được nhìn thấy bên trong tế bào. Hình thái của bào tử còn giúp nhận diện vi khuẩn. Hình dáng và kích thước bào tử phụ thuộc vào vị trí của nó trong tế bào và kích thước bề ngang của tế bào mang nó. Bào tử thường nằm trong tế bào sinh dưỡng ở ba vị trí khác nhau: nếu nằm ở tâm tế bào thì được gọi là bào tử kiểu Bacillus, nếu nằm lệch tâm – kiểu Clostridium và nếu nằm ở cực tế bào thì gọi là bào tử kiểu Plectidium. Ở một số giống vi khuẩn khác, các bào tử có thể tồn tại tự do bởi vì các tế bào xung quanh nó đã tan rã. Vật liệu và dụng cụ: - Giống vi khuẩn Bacillus cereus trên môi trường thạch nghiêng dinh dưỡng đã ủ trong 3 – 4 ngày đến 2 tuần ở 30 o C. - Thuốc nhuộm: 1 trong 3 cách 3. Lục malachite và thuốc nhuộm safranin. 4. Fuschin, HCl 0.5%, H 2 SO 4 1%, và xanh methylene ( Loeffler). 5. Xanh methylene và đỏ trung tính. - Giá nhuộm và phiến phết kính nhuộm - Cốc beesse và bếp đun. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 56 Cách tiến hành: a. Với thuốc nhuộm lục malachite và thuốc nhuộm safranin 1- Chẩn bị vết bôi trên phiến kính sạch và hơ nóng nhẹ. 2- Thêm 1 ít nước vào cốc beesse và đun sôi. 3- Đặt giá nhuộm lên cốc beesse rồi đặt phiến kính lên nó. 4- Đặt nhẹ mẫu giấy thấm (nhỏ hơn phấn kính một chút) lên trên phiến kính.Mẫu giấy này sẽ giúp giữ thuốc nhuộm lại trên phiến kính. 5- Phủ phiến kính với thuốc nhuộm lục malachite và hơ hơi nước trong vòng 5 phút. Tiếp tục thêm thuốc nhuộm để tránh tình trạng thuốc nhuộm bị khô trên phiến kính. 6- Khử màu với nước trong 30 giây bằng cách cho nước chảy lên phiến kính. Các tế bào sinh dưỡng sẽ bị mất màu, còn bào tử sẽ giữ màu lại. 7- Nhuộm lại với safranin trong 30 giây rồi rửa lại với nước trong 30 giây nữa. Thấm khô cẩn thận. 8- Quan sát dưới kính hiển vi với vật kính đâu (x100). Bào tử sẽ có màu xanh còn tế bào sinh dưỡng sẽ có màu hồng. Ghi lại kết quả. Lưu ý: Khi nhuộm Gram, các bào tử không bị nhuộm nên tế bào trông giống có các lỗ ở bên trong. b. Với thuốc nhuộm Fuschin, HCl 0.5, H 2 SO 4 1% và xanh methylene 1- Làm vết bôi trên mọt phiến kính sạch và để khô tự nhiên. 2- Nhỏ vài giọt HCl 0.5% lên vết bôi, hơ nóng trên ngọn lửa đèn cồn cho bốc hơi trong 2 phút rồi rửa với nước. 3- Nhuộm vết bôi với thuốc nhuộm Fuschin, qua miếng giấy lọc, hơ nóng cho đến khi bốc hơi trong vòng 5 phút. 4- Rửa vết bôi bằng nước Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. . Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM Nguyễn Văn Minh 47 Bài 6: CÁC PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT VI SINH VẬT I/ KỸ THUẬT SOI TƯƠI khuẩn; đây là phương pháp nhuộm nóng Ziehl Neelsen. (2) Phương pháp thứ hai là phương pháp nhuộm lạnh còn gọi là phương pháp Kinyoun, trong phương pháp này

— Xem thêm —

Từ khóa:

Xem thêm: CÁC PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT VI SINH VẬT, CÁC PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT VI SINH VẬT, CÁC PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT VI SINH VẬT

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • Trần Thu Hiền
    Trần Thu Hiền · Vào lúc 04:08 am 27/10/2013
    Mình học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm :)
  • ant123
    ant123 · Vào lúc 02:56 pm 19/12/2013
    Xin cám ơn các bạn nhiều, mình đang cần lắm ^^
  • ChiếpChiếp
    ChiếpChiếp · Vào lúc 06:53 pm 27/12/2013
    Chuẩn vodka men rồi.
  • totoa10
    totoa10 · Vào lúc 03:47 am 29/12/2013
    Bác up thêm nhiều tài liệu cho bà con tham khảo nữa nhá.^^
  • fresh boy 31
    fresh boy 31 · Vào lúc 05:01 pm 29/12/2013
    Đang cần cái này, cám ơn bạn nhiều nha
Xem thêm
Đăng ký

Generate time = 0.0803439617157 s. Memory usage = 13.85 MB