Đặc điểm và phân bố của các loài cây lâm nghiệp- Cây Dó

tailieuhay_3389
tailieuhay_3389(11579 tài liệu)
(3 người theo dõi)
Lượt xem 5
0
Tải xuống
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 5 | Loại file: PDF
0

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 28/10/2013, 15:15

Mô tả: DÓ Rhamnoneuron balansae Gilf., 1894 Tên đồng nghĩa: Wikstroemia balansae Drake, 1889 Tên khác: Dó giấy, vỏ dó, dã gân, dã rừng Họ: Trầm – Thymeleaceae Hình thái Cây bụi hay gỗ nhỏ, cao 5-10m, tán hình cầu. Gốc thường có nhiều thân, do cây tái sinh chồi rất mạnh. Thân phân cành sớm; vỏ màu nâu nhạt hay xám, nhẵn, thường có vết nứt nhỏ dọc thân, dày khoảng 3-3,5mm. Vỏ trong có nhiều sợi rất dai. Lá đơn nguyên, mọc cách đều nhau, dài 8-11cm, rộng 3,5-6cm, hình trái xoan, đầu nhọn, đáy tù hay gần tròn, mặt trên xanh sẫm, bóng, mặt dưới xanh nhạt có lông xám. Những lá ở ngọn cành thường nhỏ hơn các lá phía dưới. Gân bên 15-18 đôi, song song và nổi rõ ở cả 2 mặt; gân nhỏ nhiều, gần song song. Cuống lá ngắn, dài khoảng 5mm, màu đỏ có rãnh sâu. Cụm hoa chùy mọc trên đỉnh, dài hơn lá, gồm nhiều cụm hoa hình đầu nhỏ, bao bọc trong một tổng bao; mỗi cụm hoa đầu mang 3-4 hoa (hầu hết 4 hoa). Lá bắc màu trắng nhạt, hay phớt hồng, có nhiều lông mịn bao phủ. Hoa trắng, dài 9-10mm, không cuống, có mùi thơm dễ chịu. Đài dính thành ống, 2 đầu thót lại, có 4 thùy ngắn; không có tràng. Nhị đực 8, xếp 2 hàng; chỉ nhị rất ngắn, đính vào ống đài; bao phấn hình mắt chim, mở dọc. Bầu tâm, có cuống ngắn, phủ lông dày đặc, 1 ô, vòi ngắn, núm hình cầu, noãn 1. Dó - Rhamnoneuron balansae Gilf. 1. Cành mang hoa; 2. Hoa; 3. Hoa bổ dọc; 4. Nhụy; 5. Quả Quả bế, khi chín không mở, hình thành từng cụm trên đầu cành, mỗi cụm 3-4 quả, dính nhau ở cuống rất ngắn, chiều dài quả từ 1,0-1,2cm, thiết diện ngang hình vuông. Mỗi quả có một hạt thuôn, hình thoi, dài 5-8mm, khi non màu xanh, khi già đen bóng, xung quanh được bao bọc bởi lớp vỏ xốp, mềm nhưng dai do đó hạt khó tách khỏi lớp vỏ này và cũng khó thấm nước. Các thông tin khác về thực vật Nhiều người thường nhầm cây dó với cây dó bầu, dó trầm hay trầm dó (Aquilaria crassna) được giói thiệu trong nhóm cây tinh dầu. Hai cây này cùng họ nhưng khác chi. Về hình thái, dó là cây bụi còn trầm dó, dó bầu hay dó trầm là cây gỗ trung bình hay gỗ nhỏ; cây dó chỉ cho vỏ làm giấy, còn cây trầm chủ yếu là cho trầm, một loại nhựa rất có giá trị. Cũng đừng nhầm cây dó với cây niệt dó (Wikstroemia indica (L.) C.A. Mey), một loài cây bụi nhỏ mọc hoang dại rất phổ biến ở Việt Nam, cũng cho vỏ làm giấy tốt, nhưng là cây độc. Phân bố Việt Nam: Dó phân bố nhiều ở các vùng Đông Bắc, Trung Tâm, vùng thấp của Tây Bắc và Bắc Trung Bộ; đặc biệt ở các tỉnh: Lai Châu, Sơn La, Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Hà Bắc, Hà Tây, Quảng Ninh, Thanh Hóa. Hiện đã được trồng ở nhiều nơi thuộc các tỉnh Hà Tây và Hòa Bình. Thế giới: Trung Quốc và Lào. Đặc điểm sinh học Cây phân bố phổ biến ở các tỉnh vùng trung du và miền núi, ở độ cao 50-600m so với mặt biển. Thường gặp trong các rừng nhiệt đới gió mùa thứ sinh, trong các trảng cây bụi có xen cây gỗ ở vùng trung du và núi thấp. Dó mọc ở vùng có lượng mưa cao, từ 1.600mm trở lên; nhiệt độ không khí trung bình 22-23 0 C, độ ẩm không khí tương đối cao (82-86%); tổng số giờ nắng 1.520-1.620 giờ. Cây chịu bóng, nhất là giai đoạn dưới 3 tuổi nên thường mọc dưới tán cây gỗ, ven rừng thứ sinh, hoặc dọc theo các con đường của làng bản. Cây ưa đất sâu dày, thoát nước tốt, phong hóa từ các loại đá biến chất như phiến thạch, mica, diệp thạch kết tinh, gnai và nhóm đá trầm tích chua, các loại đất feralit vàng đỏ hoặc đỏ vàng, tầng đất dày, thành phần cơ giới từ thịt đến sét trung bình, độ pH từ chua đến hơi chua. Dó thường mọc xen với nhiều cây bụi và cây gỗ khác, dưới tán của các loài: Cọ, ràng ràng mít, chẹo, trám trắng, trám đen, xoan đào, thôi ba, trương vân, thành ngạnh . Phân bố của dó ở Việt Nam Dó cũng mọc thuần loại trong các vườn rừng hoặc trồng xen kẽ với các cây gỗ làm nguyên liệu giấy như bồ đề, mỡ . Đây là loài cây chịu khô hạn, có thể mọc trên các đất khô, chua. Đôi khi gặp dó mọc lẫn trong rừng tre nứa. Tái sinh hạt và chồi đều rất tốt. Các cây dó ở các lứa tuổi khác nhau đều có thể tái sinh chồi, vì vậy có thể kinh doanh rừng dó chồi nhiều chu kỳ. Mùa hoa tháng 10-12; quả chín rộ vào cuối tháng 3 đầu tháng 4 trong khoảng thời gian ngắn 15-20 ngày là rụng hết. Tuy vậy có vùng quả dó chín rải rác, nên cần chú ý theo rõi để lấy hạt. Công dụng Vỏ dó rất bền, dai, nhiều sợi, với hàm lượng cellulose từ 40 đến 50% (tùy theo tuổi cây), độ dài sợi 6-7mm, chiều rộng 10 µm (chiều dài lớn gấp 600 lần chiều rộng). Vì vậy sợi có độ bền cơ học cao. Bột giấy dó có hàm lượng cellulose 92-93%, trị số đồng thấp 1,13% (so với chỉ tiêu bột giấy để sản xuất giấy chất lượng cao thì hàm lượng cellulose phải trên hay bằng 90% và hàm lượng đồng nhỏ hơn hay bằng 1,5%). Do đó vỏ dó rất phù hợp với sản xuất giấy chất lượng cao (tuổi thọ sử dụng đến 500năm). Theo kinh nghiệm truyền thống của người dân ở nhiều vùng thuộc miền Bắc Việt Nam, vỏ dó được dùng để sản xuất loại giấy bản, giấy viết chữ Hán, Nôm, các loại giấy mềm và dai như cốt giấy nến (stencil), giấy vàng mã, giấy làm khăn ăn, giấy in tranh dân gian Đông Hồ. Đặc biệt hơn những bản sắc phong của các triều đại phong kiến Việt Nam trước đây đều được viết trên giấy dó. Hiện nay các bản sắc phong này vần được giữ trong các đền chùa hay trong các kho lưu trữ Quốc gia. Ngoài ra lá, hoa và rễ dó còn được dùng làm thuốc trong y học dân gian ở miền núi. Phần gỗ thân cây làm nguyên liệu bột giấy hoặc làm củi rất tốt. Hiện nay nhiều cơ sở tư nhân, hợp tác xã sản xuất giấy ở Bắc Ninh, Bắc Giang vẫn đang lưu truyền và phát triển nghề truyền thống sản xuất giấy dó chuyên dùng theo tính chất thủ công (Phong Khê - Đông Khê - Bắc Ninh) (Nguyễn Quang Khải, 2002). Thực tiễn nhu cầu về giấy ngày càng tăng, không những về số lượng, chất lượng mà còn đa dạng về chủng loại. Bên cạnh các loại giấy thông thường cón có nhu cầu mạnh về giấy chất lượng cao dùng cho lưu trữ, phục chế tài liệu, ấn phẩm lịch sử, văn hóa nghệ thuật …. Giấy dó là nguồn nguyên liệu có thể đáp ứng với các yêu cầu đó. Kỹ thuật nhân giống, gây trồng Theo Triệu văn Hùng (2002), kỹ thuật gieo trồng dó được tiến hành như sau: Điều kiện gây trồng: + Địa hình: Đồi núi thấp, độ cao dưới 500m so với mặt biển. + Khí hậu: Nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ bình quân năm 22-23 0 C; lượng mưa 1.500-2.000 mm/năm. + Đất đai: Tầng dày trên 40-50cm, thoát nước tốt, pH= 4,0- 4,5; lượng mùn trên 2-3%. + Thực bì: Rừng thứ sinh nghèo kiệt và rừng mới phục hồi sau nương rẫy; trảng cỏ cây bụi có cây gỗ rải rác hoặc trảng cỏ cây bụi cao. Nhân giống: Nguồn giống: Chọn cây mẹ mọc từ hạt trên 5 tuổi hoặc cây chồi trên 2 tuổi, sinh trưởng tốt, vỏ dày, không bị sâu bệnh để lấy giống. Hạt thu hái vào tháng 3-4, chọn các quả có vỏ chuyển sang màu đen, tốt nhất đem gieo ngay, không để quá 7 ngày do hạt chóng mất sức nảy mầm. Tiêu chuẩn của quả và hạt gió để gieo trồng như sau: + Độ thuần quả: 79,7% + Số lượng quả/100gr: 3245 + Tỷ lệ quả có hạt: 80- 90% + Trọng lượng 1000hạt: 8,5gr + Số lượng hạt trung bình/kg: 117.000 – 200.000 hạt/kg Tạo cây con. + Chọn nơi đất còn tốt, thoát nước, cày bừa kỹ, lên luống rộng 1-1,2m, cao 15-20cm, dài 5- 10m, đánh rãnh giữa các luống rộng 35-40cm; bón lót 3-4kg phân chuồng hoai cho 1m 2 mặt luống, trộn đều phân với đất và san phẳng mặt luống. + Ngâm hạt cả quả vào nước lã 4giờ, vớt ra đem gieo vãi hoặc gieo theo rạch (rạch cách rạch 10cm). Rắc đất mịn phủ kín quả, dày 2-3cm, dậm chặt. + Dùng rơm hay rạ đã khử trùng phủ kín mặt luống, tưới nước đủ ẩm sau khi gieo và suốt thời gian che tủ. Sau 2-3 tuần cây bắt đầu nảy mầm, dỡ bỏ rơm rạ. + Làm dàn bằng phên tre nứa để che bóng từ 50 đến 75% ánh sáng và tiếp tục tưới nước đủ ẩm cho cây. + Khi cây được 2 tháng tuổi, tỉa bớt nơi dày, dặm bổ sung vào nơi thưa, đảm bảo mật độ 100-200 cây/m 2 , cự ly cây 10x10cm hoặc 10x 5cm.Tiếp tục chăm sóc nuôi dưỡng đến khi đạt tiêu chuẩn đem trồng bằng cây con hoặc cây con thân cụt. + Cũng có thể cấy cây 2 tháng tuổi vào bầu polyethylen rộng 9cm, cao 12cm, thủng đáy. Ruột bầu gồm 89% đất mặt còn tốt, thích hợp nhất là đất dưới rừng giang + gỗ với 10% phân chuồng hoai và 1% supe lân theo khối lượng. + Bầu được xếp trên các luống đã chuẩn bị sẵn như luống gieo, nhưng không cần bón lót. Trước và sau khi cấy, tưới đẫm nước cho bầu và làm giàn che như đối với cây gieo. Chăm sóc cây con. + Thường xuyên tưới nước đủ ẩm cho cây. Theo định kỳ 2-3 tuần một lần, nhổ cỏ, sới đất cho cây gieo trên luống hoặc bầu. + Nếu cây xấu, dùng hỗn hợp sunphát đạm và sunphát kali nồng độ (0,2%), lượng tưới 1,5- 2 lít/m 2 để bón thúc cho cây, sau đó phải tưới nước lã để rửa lá. + Ngừng mọi việc chăm sóc và dỡ bỏ giàn che trước khi đem cây đi trồng 1-2 tháng Tiêu chuẩn cây con đem trồng Tiêu chuẩn cây con Cây con gieo và cây cụt không bầu Cây con có bầu Tuổi cây (tháng) 10-12 6-8 Đường kính gốc (cm) 0,5- 1,0 0,3- 0,5 Chiều cao (cm) 40- 50 40- 45 Sinh lực Sinh trưởng tốt, không sâu bệnh Sinh trưởng tốt, không sâu bệnh Nguồn: Triệu văn Hùng (2002). Gây trồng, chăm sóc: + Trồng dưới tán rừng cây gỗ tự nhiên nghèo kiệt, dưới rừng trồng bồ đề, xoan, trẩu, thông… có độ tàn che 0.5- 0,6 hoặc theo đám lỗ trống trong các rừng có dó phân bố. Ngoài ra còn có thể trồng theo băng bao đồi, theo đường ranh phân lô, chống xói mòn hoặc cản lửa. + Thời vụ trồng: Thích hợp là vụ xuân và vụ thu + Phát dọn thực bì theo băng hoặc theo hố rộng 80cm + Hố đào kích cỡ 30x30x30cm + Mật độ: 5000 cây/ha (cự li 2x1m), trồng toàn diện; 6.600 cây/ha (cự li 1,5x1,0m) trồng theo băng; 3-5 hàng/băng. + Moi đất, xé bỏ vỏ bầu nếu có, đặt cây ngay thẳng giữa hố, lấp đất đầy hố, ấn chặt quanh gốc, cào đất vun lấp đầy, cao hơn miệng hố 4-5cm. + Thường xuyên phát dọn thực bì xâm lấn quanh gốc rộng 0,8-1,0m trong 2-3 năm liền, mỗi năm 1-2 lần. Khai thác, chế biến và bảo quản Sau khi trồng 3 năm, có thể bắt đầu thu hoạch vỏ luân kỳ 1. Tiếp tục nuôi chồi 2-3 năm, khai thác một lần; liên tục kinh doanh chồi 3-4 luân kỳ rồi trồng lại. Sản lượng chu kỳ 1 đạt 8.000kg vỏ tươi, tương đương với 2.285kg vỏ khô không khí và 9.600kg gỗ thân dó/1ha. Các chu kỳ sau bình quân mỗi chu kỳ thu được 5.472kg vỏ tươi, tương đương 1.536kg vỏ khô không khí và 10.000kg gỗ tươi / ha. . tốt, nhưng là cây độc. Phân bố Việt Nam: Dó phân bố nhiều ở các vùng Đông Bắc, Trung Tâm, vùng thấp của Tây Bắc và Bắc Trung Bộ; đặc biệt ở các tỉnh: Lai. nhóm cây tinh dầu. Hai cây này cùng họ nhưng khác chi. Về hình thái, dó là cây bụi còn trầm dó, dó bầu hay dó trầm là cây gỗ trung bình hay gỗ nhỏ; cây dó

— Xem thêm —

Từ khóa:

Xem thêm: Đặc điểm và phân bố của các loài cây lâm nghiệp- Cây Dó, Đặc điểm và phân bố của các loài cây lâm nghiệp- Cây Dó, Đặc điểm và phân bố của các loài cây lâm nghiệp- Cây Dó

Gửi bình luận

Bình luận
Lên đầu trang
  • Annchee
    Annchee · Vào lúc 07:45 am 07/11/2013
    Chia sẻ để thành công! 123doc.vn có nhiều tài liệu thật chất lượng!
  • Juu Minh Thu
    Juu Minh Thu · Vào lúc 08:33 pm 04/01/2014
    Bộ này đúng tài liệu mình đang tìm, thanks nhìu nha
  • Trần Thu Hiền
    Trần Thu Hiền · Vào lúc 05:53 am 05/01/2014
    Cám ơn tài liệu của bạn. đúng cái mình đang cần hì hì 
  • phạm thị hải yến
    phạm thị hải yến · Vào lúc 06:15 am 05/01/2014
    Cảm ơn bạn nhiều nhé, đúng lúc mình đang cần kiến thức này
  • Huyen KT
    Huyen KT · Vào lúc 06:22 am 05/01/2014
    Thật là tuyệt vời! Có nên giới thiệu cho tụi bạn không nhỉ?
Xem thêm
Đăng ký

Generate time = 0.0835709571838 s. Memory usage = 13.39 MB