Phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình lịch sử việt nam 1930 1945 (sách giáo khoa lịch sử 12 ban cơ bản)

Naruto
Naruto(6187 tài liệu)
(62 người theo dõi)
Lượt xem 3
0
Tải xuống 10,000₫
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 101 | Loại file: DOC
0

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 19/12/2013, 14:02

Mô tả: Trờng đại học vinh Khoa lịch sử ----------***--------- PHAN THị PHƯợNG Khóa luận tốt nghiệp đại học PHáT TRIểN TƯ DUY HọC SINH TRONG DạY HọC KhóA TRìNH LịCH Sử Việt Nam 1930 1945 (SáCH GIáO KHOA LịCH Sử 12 BAN CƠ BảN) Chuyên ngành: PHơNG PHáP DạY HọC LịCH Sử Vinh - 2010 Lời cảm ơn Để khóa luận được hoàn thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo - Thạc sĩ Nguyễn Thị Duyên – người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài. Qua đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy cô giáo trong khoa Lịch sử trường Đại học Vinh nói chung và các thầy cô giáo trong tổ phương pháp dạy học lịch sử nói riêng cùng gia đình, bạn bè đã hết lòng giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này. Do thời gian và trình độ kiến thức còn nhiều hạn chế lại là một sinh viên lần đầu tiên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, cho nên khóa luận không tránh khỏi những sai sót. Do vậy, tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của các thầy cô giáo và bạn đọc để khóa luận được hoàn chỉnh hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Vinh, tháng 5, năm 2010. Sinh viên Phan Thị Phượng 2 MỤC LỤC Trang A - MỞ ĐẦU . 1 B - NỘI DUNG .9 Chương 1: Phát triển tư duy học sinh trong dạy học lịch sử -lí luận và thực tiễn .9 1.1. Cơ sở lí luận .9 1.1.1. Tư duy và tư duy lịch sử 9 1.1.2. Bộ môn lịch sử có điều kiện phát triển tư duy học sinh .12 1.1.3. Một số nội dung phát triển tư duy học sinh trong dạy học lịch sử 12 1.1.4. Tầm quan trọng của việc phát triển tư duy học sinh qua dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng 20 1.2. Cơ sở thực tiễn 24 1.2.1. Mặt tích cực .24 1.2.2. Mặt tồn tại .26 Chương 2: Một số nội dung phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình lịch sử Việt Nam 1930 – 1945 (SGK lịch sử 12, Ban cơ bản) 30 2.1. Vị trí, mục đích, nội dung cơ bản của khóa trình .30 2.1.1.Vị trí………………………………………………………………… .30 2.1.2. Mục đích…………………………………………………………… .31 2.1.3. Nội dung cơ bản của chương ……………………………………… .34 2.2. Nội dung phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình……… 37 2.2.1. Nắm vững quan điểm lịch sử…………………………………………37 2.2.2. “Chân lý bao giờ cũng cụ thể” ……………………………………….39 2.2.3. Mối liên hệ nhân quả, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các sự kiện và hiện tượng…………………………………………………………………………41 2.2.4. Nắm vững quy luật, phân biệt bản chất và hiện tượng …………… 45 2.2.5. Tư duy học sinh thể hiện việc vận dụng kiến thức đã học vào việc tiếp nhận kiến thức mới và cuộc sống……………………………………………46 Chương 3: Một số biện pháp phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình lịch sử Việt Nam 1930-1945 (Sách giáo khoa lịch sử 12, Ban cơ bản) 49 3.1. Các biện pháp sư phạm phát triển tư duy 49 3.1.1. Một số nguyên tắc xác định các biện pháp sư phạm 49 3.1.2. Các biện pháp phát triển tư duy học sinh .54 3.1.2.1. Khai thác triệt để nội dung khóa trình lịch sử ở trường phổ thông…54 3.1.2.2. Vận dụng các hình thức của dạy học nêu vấn đề………………… .55 3.1.2.3. Sử dụng đồ dùng trực quan một cách hợp lý là một biện pháp phát triển tư duy học sinh……………………………………………………… .68 3.1.2.4. Liên hệ kiến thức cũ trong nghiên cứu bài mới là một biện pháp phát triển tư duy tái tạo của học sinh…………………………………………… .75 3.1.2.5. Tăng cường sử dụng tài liệu văn học và các tài liệu khác trong dạy học lịch sử ………………………………………………………………… .77 3.2. Thực nghiệm sư phạm…………………………………………………. 80 C - KẾT LUẬN .102 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .104 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT NXB Nhà xuất bản NXBGD Nhà xuất bản Giáo dục NXBĐHSP Nhà xuất bản Đại học sư phạm NXBCTQG Nhà xuất bản Chính tri quốc gia NXBST Nhà xuất bản sự thật ĐHV Đại học Vinh CB Chủ biên THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông SGK Sách giáo khoa GV Giáo viên HS Học sinh CNXH Chủ nghĩa xã hội CNTB Chủ nghĩa tư bản MTTNNDPĐĐD Mặt trận Thống nhất nhân dân phản đế Đông Dương MTDCĐD Mặt trận Dân chủ Đông Dương A - MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Bước sang thế kỷ XXI, thế kỷ của khoa học kĩ thuật và sự bùng nổ thông tin, nền kinh tế Việt Nam hòa chung với nền kinh tế thế giới đang chuyển sang một bước mới đó là nền kinh tế tri thức. Đứng trước thực trạng tri thức nhân loại không ngừng tăng lên theo cấp số nhân, đã đặt lên vai ngành giáo dục nhiệm vụ nặng nề hơn là: phải đào tạo, phải bồi dưỡng nguồn nhân lực tiên tiến, đáp ứng yêu cầu của xã hội mới. Đó là những con người có trí tuệ, có tri thức, tự chủ, năng động và sáng tạo. Việc phát triển tốt nguồn lực con người sẽ tạo đà thuận lợi cho sự tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của nước nhà. Cũng như các nhà tương lai học đã khẳng định:“Tương lai của con người hoàn toàn phụ thuộc vào giáo dục” (AlvinTofler) và “giáo dục phải đứng hàng đầu và đóng vai trò chủ chốt trong sự phát triển của xã hội tương lai” (RoyRoaysingh). Tư tưởng trên đã khẳng định trong các nghị quyết của Đảng, các chính sách của nhà nước ta về giáo dục. Hiến pháp năm 1992 xác định “giáo dục là quốc sách hàng đầu”. Đồng thời trong công tác giáo dục đào tạo con người, phương pháp giáo dục cũng phải hướng vào việc khơi dậy, rèn luyện và phát huy khả năng suy nghĩ, hành động một cách tự chủ, năng động, sáng tạo ngay trong học tập và lao động đối với từng cá nhân, tập thể. Bởi vậy, đổi mới phương pháp dạy học hiện nay đang là vấn đề rất được quan tâm. Mặt khác, trong sự nghiệp giáo dục thì bộ môn lịch sử đóng vai trò quan trọng bởi vì tri thức lịch sử là yếu tố của nền văn hóa chung của loài người và không thể coi việc giáo dục con người đã hoàn thành đầy đủ nếu không trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết về lịch sử. Như nhà sử học Xô Viết 6 Paralo đã khẳng định: “muốn đào tạo con người phù hợp với thời đại chúng ta, cần phải không ngừng cải tiến và nâng cao chất lượng dạy học lịch sử. Cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuật, sự hứng thú hấp dẫn ngày càng tăng đối với hiện tại không hề làm giảm bớt sự chú ý của chúng ta đối với việc dạy học lịch sử”. [31,21]. Cùng với các môn học khác ở trường phổ thông, bộ môn lịch sử cũng cần phải góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mà Đảng đã đề ra. Cho nên, việc học tập lịch sử cũng đòi hỏi phải phát triển tư duy, thông minh, sáng tạo. Bởi vì, mọi khoa học đều là những tổng kết kinh nghiệm trong cuộc sống, đạt tới trình độ khái quát hóa, trừu tượng hóa, đi sâu vào bản chất sự kiện, hiện tượng, rút ra quy luật vận động của sự vật và tác động đến nó, từ đó đạt tới chân lý khách quan. Mặc dù, hiện nay phương pháp dạy học lịch sử đã đạt một số thành tựu quan trọng nhưng trong thực tiễn dạy học vẫn còn nhiều vấn đề bất cập. Đó là vẫn còn tồn tại kiểu dạy: “thầy đọc, trò ghi” một kiểu học“nhồi nhét” lối “học gạo”. Việc dạy học như thế sẽ không phát huy tính độc lập, sáng tạo trong kiến thức của học sinh, sẽ không phát huy được tư duy của các em. Cho nên giờ học lịch sử đã gây cho người học cảm giác bị động, nặng nề, nhàm chán. Điều đó giải thích vì sao một thực tế không thể chối cãi là tình trạng học sinh không ham thích môn lịch sử khá phổ biến. Xuất phát từ thực tiễn đó, giới nghiên cứu lý luận dạy học bộ môn đã đề xuất và thử nghiệm nhiều phương pháp dạy học như: dạy học nêu vấn đề, tăng cường sử dụng đồ dùng trực quan, đàm thoại, bài tập nhận thức, sử dụng tài liệu văn học….nhưng thông qua điều tra thực tiễn chúng tôi thấy khả năng kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học để phát huy tính độc lập, sáng tạo và phát triển được tư duy của các em không nhiều. Do đó không ngừng 7 đổi mới phương pháp dạy học, tìm kiếm những phương pháp dạy học mới có ý nghĩa quan trọng trong việc phát huy tối đa hiệu quả của quá trình dạy học. Khóa trình lịch sử Việt Nam giai đoạn từ 1930-1945 là một giai đoạn lịch sử quan trọng. Đây cũng là một nội dung lịch sử quan trong trong các kỳ thi tốt nghiệp, thi học sinh giỏi ở trường phổ thông. Vì vậy để học sinh tiếp nhận đầy đủ và sâu sắc giai đoạn lịch sử này là một điều vô cùng cần thiết. Bản thân tôi là một sinh viên năm cuối ở trường sư phạm, một giáo viên lịch sử trong tương lai. Để chuẩn bị tốt hành trang để bước vững vàng trên con đường lựa chọn nghề sư phạm, tôi chọn đề tài “Phát tiển tư duy học sinh trong dạy khóa trình Lịch sử Việt Nam 1930-1945 (sách giáo khoa lịch sử 12, ban cơ bản)” làm khóa luận tốt nghiệp. Với đề tài trên tôi hi vọng đóng góp phần nhỏ bé vào việc đổi mới phương pháp dạy học lịch sử. Qua đó khẳng định vị trí quan trọng của môn lịch sử trong sự nghiệp giáo dục. 2. Lịch sử vấn đề Liên quan đến đề tài mà chúng tôi còn nghiên cứu có một số tài liệu mà chúng tôi đã tiếp cận được đó là: *Tài liệu ngoài nước: Những tác phẩm về tâm lý học, lý luận dạy học có liên quan đến khái niệm tư duy học sinh và con đường phát triển tư duy học sinh. - Tác phẩm “Tư duy của học sinh” (NXBGD, HN, 1970). M.N. Sacđacốp “đã nói về các quy luật phát triển của các thao tác và hình thức tư duy của học sinh” [20,3]. - Tác phẩm “Phát triển tư duy học sinh” (NXBGD, HN, 1996) của các tác giả: M. Alecxếep, V. Onhisuc, M. Crugliac ,V. Zabôtin, X. Vecxcle đã giới thiệu một số vấn đề xung quanh mối liên hệ giữa tâm lý học –lí luận dạy học –logic học, trong việc dạy học. Trong đó V. Zabôtin đề cập tới vấn đề 8 phát triển tư duy logic cho học sinh. Muốn tư duy sáng tạo thì tối thiểu cũng phải tư duy một cách logic. Đặc biệt cần dạy cho học sinh biết đặt vấn đề một cách logic, tôn trọng logic của sự tiên đoán chiếu cố tới logic của câu hỏi khi tìm lời giải đáp. Trên cơ sở phân tích những sai lầm vì thiếu logic của học sinh trong hai lĩnh vực trên, tác giả nêu lên những khả năng giáo dục cho học sinh những kỹ xảo của tư duy logic. Tác giả X.Vecxcle trong bài “Phát triển tư duy biện chứng” đã chứng minh tầm quan trọng của việc giáo dục tư duy biện chứng cho học sinh trong quá trình dạy học: “Tư duy biện chứng có thể phản ánh đúng đắn thế giới xung quanh và nhiệm vụ của người thầy giáo là rèn luyện cho học sinh năng lực xem xét các sự vật và hiện tượng trong sự vận động, trong những mối liên hệ, mâu thuẫn và trong sự phát triển. Nhưng những người có năng lực trí tuệ phát triển thì mới có thể tư duy một cách biện chứng được” [1,5]. Ngoài ra còn một số công trình khác như: “Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào?” (N. G. Đai ri, NXBGD, HN , 1973), “Bài tập nhận thức trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông” (I. Ia. Lecne, NXBGD, HN, 1990)…các tác giả cũng đã ít nhiều đề cập tới vấn đề phát triển tư duy học sinh ở các khía cạnh khác nhau: - N. G. Đai ri trong tác phẩm “Chuẩn bị giờ học lịch sử như thế nào” đã đề ra phương pháp giải quyết giờ học lịch sử theo hướng mới của lí luận dạy học Xô Viết: Chuẩn bị giờ học nhằm mục đích phát huy óc suy nghĩ độc lập và tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh. - I. Ia. Lecne trong tác phẩm “Bài tập nhận thức trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông” đã đưa ra phương pháp phát triển tư duy học sinh trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông bằng cách sử dụng hệ thống bài tập nhận thức. 9 *Tài liệu trong nước. - Các tài liệu: “Triết học Mác –Lê nin” (NXBGD, HN, 1998), giáo trình “Tâm lý học đại cương” (NXBGD, HN , 1997)…có đề cập tới vấn đề tư duy. - Những tác phẩm về lý luận dạy học bộ môn và các tài liệu tham khảo khác: + Phan Ngọc Liên và Trần Văn Trị trong quyển “Phương pháp dạy học lịch sử”, (NXBGD, HN, 1992) đã khẳng định: “Phát triển tư duy học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo dục phổ thông trong đó có dạy học lịch sử”. Cho nên “cần tìm hiểu đặc điểm, nội dung tư duy lịch sử, tìm những con đường, biện pháp phát triển tư duy trong học tập lịch sử” [15, 107]. + Với quyển “Phát huy tính tích cực của học sinh qua dạy học môn lịch sử ở trung học cơ sở” (NXBGD, 1998), Phan Ngọc Liên và Trịnh Đình Tùng đã khẳng định: “Trong việc đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học việc phát huy tính tích cực của học sinh có ý nghĩa quan trọng” [17,5], “học lịch sử phải phát huy tính tích cực trong tư duy, không chỉ để hiểu biết những giá trị to lớn của di sản văn hóa tinh thần mà còn đòi hỏi học sinh phải nhạy cảm với tất cả những gì được xã hội và các giai cấp của xã hội ấy và cả nhân loại quan tâm, tăng thêm ý thức trách nhiệm đối với xã hội” [17,27]. Trên cơ sở đó các tác giả đã đề cập tới vấn đề phát triển tư duy học sinh thông qua phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh. - Ngoài ra, còn có nhiều công trình nghiên cứu khác được công bố trên tạp chí Nghiên cứu giáo dục và một số Luận văn tốt nghiệp của các sinh viên có liên quan tới đề tài như Luận văn:“Phát triển tư duy học sinh qua dạy học khóa trình lịch sử thế giới cận đại (thời kỳ thứ nhất ) (SGK lịch sử lớp 10 trường THPT không chuyên ban)” do Tiến sĩ Trần Viết Thụ hướng dẫn; “Vận dụng dạy học nêu vấn đề trong giảng dạy khóa trình lịch sử Việt Nam 1930- 10 . trình lịch sử Việt Nam 1930 – 1945 (SGK lịch sử 12, Ban cơ bản). Chương 3: Một số biện pháp phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình lịch sử 1930- 1945. tôi chọn đề tài Phát tiển tư duy học sinh trong dạy khóa trình Lịch sử Việt Nam 1930- 1945 (sách giáo khoa lịch sử 12, ban cơ bản) làm khóa luận tốt nghiệp.

— Xem thêm —

Xem thêm: Phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình lịch sử việt nam 1930 1945 (sách giáo khoa lịch sử 12 ban cơ bản) , Phát triển tư duy học sinh trong dạy học khóa trình lịch sử việt nam 1930 1945 (sách giáo khoa lịch sử 12 ban cơ bản)

Lên đầu trang

Tài liệu liên quan

Từ khóa liên quan

Đăng ký

Generate time = 0.678663015366 s. Memory usage = 13.97 MB