Tổng hợp lý thuyết Hóa ôn thi đại học

Hoai Thuong
Hoai Thuong(1 tài liệu)
(0 người theo dõi)
Lượt xem 247
108
Tải xuống
(Lịch sử tải xuống)
Số trang: 121 | Loại file: DOC
2

Gửi bình luận

Bình luận

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 03/01/2014, 19:22

Mô tả: Tổng hợp lý thuyết Hóa ôn thi đại học Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com Chương I. CÂ ́ U TA ̣ O NGUYÊN TƯ ̉ – HỆ THỐNG TUÂ ̀ N HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ I. Cấu tạo nguyên tử. Nguyên tử gồm hạt nhân tích điện dương (Z+) ở tâm và có Z electron chuyển động xung quanh hạt nhân. 1. Hạt nhân: Hạt nhân gồm: − Proton: Điện tích 1+, khối lượng bằng 1 đ.v.C, ký hiệu (chỉ số ghi trên là khối lượng, chỉ số ghi dưới là điện tích). − Nơtron: Không mang điện tích, khối lượng bằng 1 đ.v.C ký hiệu Như vậy, điện tích Z của hạt nhân bằng tổng số proton. * Khối lượng của hạt nhân coi như bằng khối lượng của nguyên tử (vì khối lượng của electron nhỏ không đáng kể) bằng tổng số proton (ký hiệu là Z) và số nơtron (ký hiệu là N): Z + N ≈ A. A được gọi là số khối. * Các dạng đồng vị khác nhau của một nguyên tố là những dạng nguyên tử khác nhau có cùng số proton nhưng khác số nơtron trong hạt nhân, do đó có cùng điện tích hạt nhân nhưng khác nhau về khối lượng nguyên tử, tức là số khối A khác nhau. 2. Phản ứng hạt nhân: Phản ứng hạt nhân là quá trình làm biến đổi những hạt nhân của nguyên tố này thành hạt nhân của những nguyên tố khác. Trong phản ứng hạt nhân, tổng số proton và tổng số khối luôn được bảo toàn. Ví dụ: Vậy X là C. Phương trình phản ứng hạt nhân. 3. Cấu tạo vỏ electron của nguyên tử. Nguyên tử là hệ trung hoà điện, nên số electron chuyển động xung quanh hạt nhân bằng số điện tích dương Z của hạt nhân. Các electron trong nguyên tử được chia thành các lớp, phân lớp, obitan. a) Các lớp electron. Kể từ phía hạt nhân trở ra được ký hiệu: Bằng số thứ tự n = 1 2 3 4 5 6 7 … Bằng chữ tương ứng: K L M N O P Q … Những electron thuộc cùng một lớp có năng lượng gần bằng nhau. Lớp electron càng gần hạt nhân có mức năng lượng càng thấp, vì vậy lớp K có năng lượng thấp nhất. Số electron tối đa có trong lớp thứ n bằng 2n 2 . Cụ thể số electron tối đa trong các lớp như sau: Lớp : K L M N … Số electron tối đa: 2 8 18 32 … b) Các phân lớp electron. Các electron trong cùng một lớp lại được chia thành các phân lớp. Lớp thứ n có n phân lớp, các phân lớp được ký hiệu bằng chữ : s, p, d, f, … kể từ hạt nhân trở ra. Các electron trong cùng phân lớp có năng lượng bằng nhau. Lớp K (n = 1) có 1 phân lớp : 1s. Lớp L (n = 2) có 2 phân lớp : 2s, 2p. Lớp M (n = 3) có 3 phân lớp :3s, 3p, 3d. Lớp N (n = 4) có 4 phân lớp : 4s, 4p, 4d, 4f. Thứ tự mức năng lượng của các phân lớp xếp theo chiều tăng dần như sau : 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s… Số electron tối đa của các phân lớp như sau: Phân lớp : s p d f. Số electron tối đa: 2 6 10 14. c) Obitan nguyên tử: là khu vực không gian xung quanh hạt nhân mà ở đó khả năng có mặt electron là lớn nhất (khu vực có mật độ đám mây electron lớn nhất). Số và dạng obitan phụ thuộc đặc điểm mỗi phân lớp electron. Phân lớp s có 1 obitan dạng hình cầu. Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com Phân lớp p có 3 obitan dạng hình số 8 nổi. Phân lớp d có 5 obitan, phân lớp f có 7 obitan. Obitan d và f có dạng phức tạp hơn. Mỗi obitan chỉ chứa tối đa 2 electron có spin ngược nhau. Mỗi obitan được ký hiệu bằng 1 ô vuông (còn gọi là ô lượng tử), trong đó nếu chỉ có 1 electron ta gọi đó là electron độc thân, nếu đủ 2 electron ta gọi các electron đã ghép đôi. Obitan không có electron gọi là obitan trống. 4. Cấu hình electron và sự phân bố electron theo obitan. a) Nguyên lý vững bền: trong nguyên tử, các electron lần lượt chiếm các mức năng lượng từ thấp đến cao. Ví dụ: Viết cấu hình electron của Fe (Z = 26). 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 6 4s 2 Nếu viết theo thứ tự các mức năng lượng thì cấu hình trên có dạng. 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 6 Trên cơ sở cấu hình electron của nguyên tố, ta dễ dàng viết cấu hình electron của cation hoặc anion tạo ra từ nguyên tử của nguyên tố đó. Ví dụ: Cấu hình electron của Fe 2+ : 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 6 Fe 3+ : 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 5 . Đối với anion thì thêm vào lớp ngoài cùng số electron mà nguyên tố đã nhận. Ví dụ: S(Z = 16) : 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 . S 2- : 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 Cần hiểu rằng : electron lớp ngoài cùng theo cấu hình electron chứ không theo mức năng lượng. 5. Năng lượng ion hoá, ái lực với electron, độ âm điện. a) Năng lượng ion hoá (I). Năng lượng ion hoá là năng lượng cần tiêu thụ để tách 1e ra khỏi nguyên tử và biến nguyên tử thành ion dương. Nguyên tử càng dễ nhường e (tính kim loại càng mạnh) thì I có trị số càng nhỏ. b) Ái lực với electron (E). Ái lực với electron là năng lượng giải phóng khi kết hợp 1e vào nguyên tử, biến nguyên tử thành ion âm. Nguyên tử có khả năng thu e càng mạnh (tính phi kim càng mạnh) thì E có trị số càng lớn. c) Độ âm điện ( χ ).Độ âm điện là đại lượng đặc trưng cho khả năng hút cặp electron liên kết của một nguyên tử trong phân tử. Độ âm điện được tính từ I và E theo công thức: − Nguyên tố có χ càng lớn thì nguyên tử của nó có khả năng hút cặp e liên kết càng mạnh. − Độ âm điện χ thường dùng để tiên đoán mức độ phân cực của liên kết và xét các hiệu ứng dịch chuyển electron trong phân tử. − Nếu hai nguyên tử có χ bằng nhau sẽ tạo thành liên kết cộng hoá trị thuần tuý. Nếu độ âm điện khác nhau nhiều (χ∆ > 1,7) sẽ tạo thành liên kết ion. Nếu độ âm điện khác nhau không nhiều (0 < χ∆ < 1,7) sẽ tạo thành liên kết cộng hoá trị có cực. II. Hệ thống tuần hoàn các nguyên tố hoá học. 1. Định luật tuần hoàn. Tính chất của các nguyên tố cũng như thành phần, tính chất của các đơn chất và hợp chất của chúng biến thiên tuần hoàn theo chiều tăng điện tích hạt nhân. 2. Bảng hệ thống tuần hoàn. Người ta sắp xếp 109 nguyên tố hoá học (đã tìm được) theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân Z thành một bảng gọi là bảng hệ thống tuần hoàn. Có 2 dạng bảng thường gặp. a. Dạng bảng dài: Có 7 chu kỳ (mỗi chu kỳ là 1 hàng), 16 nhóm. Các nhóm được chia thành 2 loại: Nhóm A (gồm các nguyên tố s và p) và nhóm B (gồm những nguyên tố d và f). Những nguyên tố ở nhóm B đều là kim loại. b. Dạng bảng ngắn: Có 7 chu kỳ (chu kỳ 1, 2, 3 có 1 hàng, chu kỳ 4, 5, 6 có 2 hàng, chu kỳ 7 đang xây dựng mới có 1 hàng); 8 nhóm. Mỗi nhóm có 2 phân nhóm: Phân nhóm chính (gồm các nguyên tố s và p - ứng với nhóm A trong bảng dài) và phân nhóm phụ (gồm các nguyên tố d và f - ứng với nhóm B trong bảng dài). Hai họ nguyên tố f (họ lantan và họ actini) được xếp thành 2 hàng riêng. Trong chương trình PTTH và trong cuốn sách này sử dụng dạng bảng ngắn. 3. Chu kỳ. Chu kỳ gồm những nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron. Mỗi chu kỳ đều mở đầu bằng kim loại kiềm, kết thúc bằng khí hiếm. Trong một chu kỳ, đi từ trái sang phải theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần. Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com - Số electron ở lớp ngoài cùng tăng dần. - Lực hút giữa hạt nhân và electron hoá trị ở lớp ngoài cùng tăng dần, làm bán kính nguyên tử giảm dần. Do đó: + Độ âm điện  của các nguyên tố tăng dần. + Tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần. + Tính bazơ của các oxit, hiđroxit giảm dần, tính axit của chúng tăng dần. - Hoá trị cao nhất đối với oxi tăng từ I đến VII. Hoá trị đối với hiđro giảm từ IV (nhóm IV) đến I (nhóm VII). 4. Nhóm và phân nhóm. Trong một phân nhóm chính (nhóm A) khi đi từ trên xuống dưới theo chiều tăng điện tích hạt nhân. - Bán kính nguyên tử tăng (do số lớp e tăng) nên lực hút giữa hạt nhân và các electron ở lớp ngoài cùng yếu dần, tức là khả năng nhường electron của nguyên tử tăng dần. Do đó: + Tính kim loại tăng dần, tính phi kim giảm dần. + Tính bazơ của các oxit, hiđroxit tăng dần, tính axit của chúng giảm dần. - Hoá trị cao nhất với oxi (hoá trị dương) của các nguyên tố bằng số thứ tự của nhóm chứa nguyên tố đó. 5. Xét đoán tính chất của các nguyên tố theo vị trí trong bảng HTTH. Khi biết số thứ tự của một nguyên tố trong bảng HTTH (hay điện tích hạt nhân Z), ta có thể suy ra vị trí và những tính chất cơ bản của nó. Có 2 cách xét đoán.: Cách 1: Dựa vào số nguyên tố có trong các chu kỳ. Chu kỳ 1 có 2 nguyên tố và Z có số trị từ 1 đến 2. Chu kỳ 2 có 8 nguyên tố và Z có số trị từ 3  10. Chu kỳ 3 có 8 nguyên tố và Z có số trị từ 11 18. Chu kỳ 4 có 18 nguyên tố và Z có số trị từ 19  36. Chu kỳ 5 có 18 nguyên tố và Z có số trị từ 37  54. Chu kỳ 6 có 32 nguyên tố và Z có số trị từ 55  86. Chú ý: - Các chu kỳ 1, 2, 3 có 1 hàng, các nguyên tố đều thuộc phân nhóm chính (nhóm A). - Chu kỳ lớn (4 và 5) có 18 nguyên tố, ở dạng bảng ngắn được xếp thành 2 hàng. Hàng trên có 10 nguyên tố, trong đó 2 nguyên tố đầu thuộc phân nhóm chính (nhóm A), 8 nguyên tố còn lại ở phân nhóm phụ (phân nhóm phụ nhóm VIII có 3 nguyên tố). Hàng dưới có 8 nguyên tố, trong đó 2 nguyên tố đầu ở phân nhóm phụ, 6 nguyên tố sau thuộc phân nhóm chính. Điều đó thể hiện ở sơ đồ sau: Dấu * : nguyên tố phân nhóm chính. Dấu : nguyên tố phân nhóm phụ. Ví dụ: Xét đoán vị trí của nguyên tố có Z = 26. Vì chu kỳ 4 chứa các nguyên tố Z = 19 36, nên nguyên tố Z = 26 thuộc chu kỳ 4, hàng trên, phân nhóm phụ nhóm VIII. Đó là Fe. Cách 2: Dựa vào cấu hình electrong của các nguyên tố theo những quy tắc sau: - Số lớp e của nguyên tử bằng số thứ tự của chu kỳ. - Các nguyên tố đang xây dựng e, ở lớp ngoài cùng (phân lớp s hoặc p) còn các lớp trong đã bão hoà thì thuộc phân nhóm chính. Số thứ tự của nhóm bằng số e ở lớp ngoài cùng. - Các nguyên tố đang xây dựng e ở lớp sát lớp ngoài cùng (ở phân lớp d) thì thuộc phân nhóm phụ. Ví dụ: Xét đoán vị trí của nguyên tố có Z = 25. Cấu hình e: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 5 4s 2 . - Có 4 lớp e  ở chu kỳ 4. Đang xây dựng e ở phân lớp 3d  thuộc phân nhóm phụ. Nguyên tố này là kim loại, khi tham gia phản ứng nó có thể cho đi 2e ở 4s và 5e ở 3d, có hoá trị cao nhất 7 + . Do đó, nó ở phân nhóm phụ nhóm VII. Đó là Mn. CHƯƠNG II.LIÊN KÊ ́ T HO ́ A HO ̣ C 1. Liên kết ion. Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com Liên kết ion được hình thành giữa các nguyên tử có độ âm điện khác nhau nhiều (  1,7). Khi đó nguyên tố có độ âm điện lớn (các phi kim điển hình) thu e của nguyên tử có độ âm điện nhỏ (các kim loại điển hình) tạo thành các ion ngược dấu. Các ion này hút nhau bằng lực hút tĩnh điện tạo thành phân tử. Ví dụ : Liên kết ion có đặc điểm: Không bão hoà, không định hướng, do đó hợp chất ion tạo thành những mạng lưới ion. Liên kết ion còn tạo thành trong phản ứng trao đổi ion. Ví dụ, khi trộn dd CaCl2 với dd Na2CO3 tạo ra kết tủa CaCO3: 3. Liên kết cộng hoá trị: 3. 1. Đặc điểm. Liên kết cộng hoá trị được tạo thành do các nguyên tử có độ âm điện bằng nhau hoặc khác nhau không nhiều góp chung với nhau các e hoá trị tạo thành các cặp e liên kết chuyển động trong cùng 1 obitan (xung quanh cả 2 hạt nhân) gọi là obitan phân tử. Dựa vào vị trí của các cặp e liên kết trong phân tử, người ta chia thành : 3.2. Liên kết cộng hoá trị không cực.  Tạo thành từ 2 nguyên tử của cùng một nguyên tố. Ví dụ : H : H, Cl : Cl.  Cặp e liên kết không bị lệch về phía nguyên tử nào.  Hoá trị của các nguyên tố được tính bằng số cặp e dùng chung. 3. 3. Liên kết cộng hoá trị có cực.  Tạo thành từ các nguyên tử có độ âm điện khác nhau không nhiều. Ví dụ : H : Cl.  Cặp e liên kết bị lệch về phía nguyên tử có độ âm điện lớn hơn.  Hoá trị của các nguyên tố trong liên kết cộng hoá trị có cực được tính bằng số cặp e dùng chung. Nguyên tố có độ âm điện lớn có hoá trị âm, nguyên tố kia hoá trị dương. Ví dụ, trong HCl, clo hoá trị 1  , hiđro hoá trị 1 + . 3.4. Liên kết cho - nhận (còn gọi là liên kết phối trí). Đó là loại liên kết cộng hoá trị mà cặp e dùng chung chỉ do 1 nguyên tố cung cấp và được gọi là nguyên tố cho e. Nguyên tố kia có obitan trống (obitan không có e) được gọi là nguyên tố nhận e. Liên kết cho - nhận được ký hiệu bằng mũi tên () có chiều từ chất cho sang chất nhận. Ví dụ quá trình hình thành ion NH 4 + (từ NH 3 và H + ) có bản chất liên kết cho - nhận. Sau khi liên kết cho - nhận hình thành thì 4 liên kết N - H hoàn toàn như nhau. Do đó, ta có thể viết CTCT và CTE của NH + 4 như sau: CTCT và CTE của HNO 3 : Điều kiện để tạo thành liên kết cho - nhận giữa 2 nguyên tố A B là: nguyên tố A có đủ 8e lớp ngoài, trong đó có cặp e tự do(chưa tham gia liên kết) và nguyên tố B phải có obitan trống. 3.5. Liên kết và liên kết .  Về bản chất chúng là những liên kết cộng hoá trị. a) Liên kết . Được hình thành do sự xen phủ 2 obitan (của 2e tham gia liên kết)dọc theo trục liên kết. Tuỳ theo loại obitan tham gia liên kết là obitan s hay p ta có các loại liên kết kiểu s-s, s-p, p-p: Obitan liên kết có tính đối xứng trục, với trục đối xứng là trục nối hai hạt nhân nguyên tử. Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com Nếu giữa 2 nguyên tử chỉ hình thành một mối liên kết đơn thì đó là liên kết . Khi đó, do tính đối xứng của obitan liên kết , hai nguyên tử có thể quay quanh trục liên kết. b) Liên kết . Được hình thành do sự xen phủ giữa các obitan p ở hai bên trục liên kết. Khi giữa 2 nguyên tử hình thành liên kết bội thì có 1 liên kết , còn lại là liên kết . Ví dụ trong liên kết (bền nhất) và 2 liên kết     (kém bền hơn). Liên kết không có tính đối xứng trục nên 2 nguyên tử tham gia liên kết không có khả năng quay tự do quanh trục liên kết. Đó là nguyên nhân gây ra hiện tượng đồng phân cis-trans của các hợp chất hữu cơ có nối đôi. 3.6. Sự lai hoá các obitan.  Khi giải thích khả năng hình thành nhiều loại hoá trị của một nguyên tố (như của Fe, Cl, C…) ta không thể căn cứ vào số e độc thân hoặc số e lớp ngoài cùng mà phải dùng khái niệm mới gọi là "sự lai hoá obitan". Lấy nguyên tử C làm ví dụ: Cấu hình e của C (Z = 6). Nếu dựa vào số e độc thân: C có hoá trị II. Trong thực tế, C có hoá trị IV trong các hợp chất hữu cơ. Điều này được giải thích là do sự "lai hoá" obitan 2s với 3 obitan 2p tạo thành 4 obitan q mới (obitan lai hoá) có năng lượng đồng nhất. Khi đó 4e (2e của obitan 2s và 2e của obitan 2p)chuyển động trên 4 obitan lai hoá q và tham gia liên kết làm cho cacbon có hoá trị IV. Sau khi lai hoá, cấu hình e của C có dạng:  Các kiểu lai hoá thường gặp. a) Lai hoá sp 3 . Đó là kiểu lai hoá giữa 1 obitan s với 3 obitan p tạo thành 4 obitan lai hoá q định hướng từ tâm đến 4 đỉnh của tứ diện đều, các trục đối xứng của chúng tạo với nhau những góc bằng 109 o 28'. Kiểu lai hoá sp 3 được gặp trong các nguyên tử O, N, C nằm trong phân tử H 2 O, NH 3 , NH + 4 , CH 4 ,… b) Lai hoá sp 2 . Đó là kiểu lai hoá giữa 1 obitan s và 2obitan p tạo thành 3 obitan lai hoá q định hướng từ tâm đến 3 đỉnh của tam giác đều. Lai hoá sp 2 được gặp trong các phân tử BCl 3 , C 2 H 4 ,… c) Lai hoá sp. Đó là kiểu lai hoá giữa 1 obitan s và 1 obitan p tạo ra 2 obitan lai hoá q định hướng thẳng hàng với nhau. Lai hoá sp được gặp trong các phân tử BCl 2 , C 2 H 2 ,… 4. Liên kết hiđro Liên kết hiđro là mối liên kết phụ (hay mối liên kết thứ 2) của nguyên tử H với nguyên tử có độ âm điện lớn (như F, O, N…). Tức là nguyên tử hiđro linh động bị hút bởi cặp e chưa liên kết của nguyên tử có độ âm điện lớn hơn. Liên kết hiđro được ký hiệu bằng 3 dấu chấm ( … ) và không tính hoá trị cũng như số oxi hoá. Liên kết hiđro được hình thành giữa các phân tử cùng loại. Ví dụ: Giữa các phân tử H 2 O, HF, rượu, axit… hoặc giữa các phân tử khác loại. Ví dụ: Giữa các phân tử rượu hay axit với H 2 O: hoặc trong một phân tử (liên kết hiđro nội phân tử). Ví dụ : Do có liên kết hiđro toạ thành trong dd nên: + Tính axit của HF giảm đi nhiều (so với HBr, HCl). + Nhiệt độ sôi và độ tan trong nước của rượu và axit hữu cơ tăng lên râ rệt so với các hợp chất có KLPT tương đương. CHƯƠNG III. DUNG DI ̣ CH - ĐIÊ ̣ N LI – pH I. DUNG DI ̣ CH 1. Định nghĩa. Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com Dd là hệ đồng thể gồm hai hay nhiều chất mà tỷ lệ thành phần của chúng có thể thay đổi trong một giới hạn khá rộng. Dd gồm: các chất tan và dung môi. Dung môi là môi trường để phân bổ các phân tử hoặc ion chất tan. Thường gặp dung môi lỏng và quan trọng nhất là H 2 O. 2. Quá trình hoà tan. Khi hoà tan một chất thường xảy ra 2 quá trình.  Phá huỷ cấu trúc của các chất tan.  Tương tác của dung môi với các tiểu phân chất tan. Ngoài ra còn xảy ra hiện tượng ion hoá hoặc liên hợp phân tử chất tan (liên kết hiđro). Ngược với quá trình hoà tan là quá trình kết tinh. Trong dd, khi tốc độ hoà tan bằng tốc độ kết tinh, ta có dd bão hoà. Lúc đó chất tan không tan thêm được nữa. 3. Độ tan của các chất. Độ tan được xác định bằng lượng chất tan bão hoà trong một lượng dung môi xác định. Nếu trong 100 g H 2 O hoà tan được: >10 g chất tan: chất dễ tan hay tan nhiều. <1 g chất tan: chất tan ít. < 0,01 g chất tan: chất thực tế không tan. 4. Tinh thể ngậm nước. Quá trình liên kết các phân tử (hoặc ion) chất tan với các phân tử dung môi gọi là quá trình sonvat hoá. Nếu dung môi là H 2 O thì đó là quá trình hiđrat hoá. Hợp chất tạo thành gọi là sonvat (hay hiđrat). Ví dụ: CuSO 4 .5H 2 O ; Na 2 SO 4 .1OH 2 O. Các sonvat (hiđrat) khá bền vững. Khi làm bay hơi dd thu được chúng ở dạng tinh thể, gọi là những tinh thể ngậm H 2 O. Nước trong tinh thể gọi là nước kết tinh. Một số tinh thể ngậm nước thường gặp: FeSO 4 .7H 2 O, Na 2 SO 4 .1OH 2 O, CaSO 4 .2H 2 O. 5. Nồng độ dd Nồng độ dd là đại lượng biểu thị lượng chất tan có trong một lượng nhất định dd hoặc dung môi. a) Nồng độ phần trăm (C%). Nồng độ phần trăm được biểu thị bằng số gam chất tan có trong 100 g dd. Trong đó : m t , m dd là khối lượng của chất tan và của dd. V là thể tích dd (ml), D là khối lượng riêng của dd (g.ml) b) Nồng độ mol (C M ). Nồng độ mol được biểu thị bằng số mol chất tan trong 1 lít dd. Ký hiệu là M. c) Quan hệ giữa C% và C M . Ví dụ : Tính nồng độ mol của dd axit H 2 SO 4 20%, có D = 1,143 g.ml Giải : Theo công thức trên ta có : II. SƯ ̣ ĐIÊ ̣ N LI 1. Định nghĩa.  Sự điện li là quá trình phân li chất tan thành các ion dưới tác dụng của các phân tử dung môi (thường là nước) hoặc khi nóng chảy. Ion dương gọi là cation, ion âm gọi là anion.  Chất điện ly là những chất tan trong nước tạo thành dd dẫn điện nhờ phân ly thành các ion. Ví dụ: Các chất muối axit, bazơ. Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com  Chất không điện li là chất khi tan trong nước tạo thành dd không dẫn điện. Ví dụ: Dd đường, dd rượu,…  Nếu chất tan cấu tạo từ các tinh thể ion (như NaCl, KOH,…) thì quá trình điện ly là quá trình điện li là quá trình tách các ion khỏi mạng lưới tinh thể rồi sau đó ion kết hợp với các phân tử nước tạo thành ion hiđrat.  Nếu chất tan gồm các phân tử phân cực (như HCl, HBr, HNO 3 ,…) thì đầu tiên xảy ra sự ion hoá phân tử và sau đó là sự hiđrat hoá các ion.  Phân tử dung môi phân cực càng mạnh thì khả năng gây ra hiện tượng điện li đối với chất tan càng mạnh. Trong một số trường hợp quá trình điện li liên quan với khả năng tạo liên kết hiđro của phân tử dung môi (như sự điện li của axit). 2. Sự điện li của axit, bazơ, muối trong dd nước. a) Sự điện li của axit Axit điện li ra cation H + (đúng hơn là H 3 O + ) và anion gốc axit. Để đơn giản, người ta chỉ viết Nếu axit nhiều lần axit thì sự điện li xảy ra theo nhiều nấc, nấc sau yếu hơn nấc trước. b) Sự điện li của bazơ. Bazơ điện li ra anion OH  và cation kim loại hoặc amoni. Nếu bazơ nhiều lần bazơ thì sự điện li xảy ra theo nhiều nấc, nấc sau yếu hơn nấc trước. c) Sự điện li của muối. Muối điện li ra cation kim loại hay amoni và anion gốc axit, các muối trung hoà thường chỉ điện li 1 nấc. Muối axit, muối bazơ điện li nhiều nấc : Muối bazơ : d) Sự điện li của hiđroxit lưỡng tính. Hiđroxit lưỡng tính có thể điện li theo 2 chiều ra cả ion H + và OH  . 3. Chất điện li mạnh và chất điện li yếu. a) Chất điện li mạnh. Chất điện li mạnh là những chất trong dd nước điện li hoàn toàn thành ion. Quá trình điện li là quá trình một chiều, trong phương trình điện li dùng dấu =. Ví dụ: Những chất điện li mạnh là những chất mà tinh thể ion hoặc phân tử có liên kết phân cực mạnh. Đó là: Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com  Hầu hết các muối tan.  Các axit mạnh: HCl, HNO 3 , H 2 SO 4 ,…  Các bazơ mạnh: NaOH, KOH, Ca(OH) 2 ,… b) Chất điện li yếu  Chất điện li yếu là những chất trong dd nước chỉ có một phần nhỏ số phân tử điện li thành ion còn phần lớn tồn tại dưới dạng phân tử, trong phương trình điện li dùng dấu thuận nghịch Ví dụ: Những chất điện li yếu thường gặp là:  Các axit yếu: CH 3 COOH, H 2 CO 3 , H 2 S,…  Các bazơ yếu: NH 4 OH,…  Mỗi chất điện li yếu được đặc trưng bằng hằng số điện li (K đl ) - đó là hằng số cân bằng của quá trình điện li. Ví dụ: Trong đó: CH 3 COO  , H  + và CH  3 COOH là nồng độ các ion và phân tử trong dd  lúc cân bằng. K đl là hằng số, không phụ thuộc nồng độ. Chất điện li càng yếu thì K đl càng nhỏ. Với chất điện li nhiều nấc, mỗi nấc có K đl riêng. H 2 CO 3 có 2 hằng số điện li: 4. Độ điện li . Độ điện li của chất điện li là tỷ số giữa số phân tử phân li thành ion N  p và tổng số phân tử chất điện li tan vào nước N t . Ví dụ: Cứ 100 phân tử chất tan trong nước có 25 phân tử điện li thì độ điện li bằng:  Tỷ số này cũng chính là tỷ số nồng độ mol chất tan phân li (C p ) và nồng độ mol chất tan vào trong dd (C t ). Giá trị của biến đổi trong  khoảng 0 đến 1 0 1   Khi = 1: chất tan phân li hoàn toàn thành ion. Khi = 0: chất tan hoàn toàn không phân li (chất không điện  li).  Độ điện li phụ thuộc các yếu tố : bản chất của chất tan, dung môi, nhiệt độ và nồng độ dd. 5. Quan hệ giữa độ điện li và hằng số điện li. Giả sử có chất điện li yếu MA với nồng độ ban đầu C o , độ điện li của nó là , ta có: Hằng số điện li: Dựa vào biểu thức này, nếu biết ứng với nồng độ dd C o , ta tính được K đl và ngược lại. Ví dụ: Trong dd axit HA 0,1M có  = 0,01. Tính hằng số điện li của axit đó (ký hiệu là K a ). Giải: Trong dd, axit HA phân li: Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com 6. Axit - bazơ. a) Định nghĩa Axit là những chất khi tan trong nước điện li ra ion H + (chính xác là H 3 O + ). Bazơ là những chất khi tan trong nước điện li ra ion OH  .  Đối với axit, ví dụ HCl, sự điện li thường được biểu diễn bằng phương trình. Nhưng thực ra axit không tự phân li mà nhường proton cho nước theo phương trình. Vì H 2 O trong H 3 O + không tham gia phản ứng nên thường chỉ ghi là H +  Đối với bazơ, ngoài những chất trong phân tử có sẵn nhóm OH  (như NaOH, Ba(OH) 2 …) Còn có những bazơ trong phân tử không có nhóm OH (như NH 3 …) nhưng đã nhận proton của nước để tạo ra OH  Do đó để nêu lên bản chất của axit và bazơ, vai trò của nước (dung môi) cần định nghĩa axit - bazơ như sau: Axit là những chất có khả năng cho proton. Bazơ là những chất có khả năng nhận proton. Đây là định nghĩa của Bronstet về axit - bazơ. b) Phản ứng axit - bazơ.  Tác dụng của dd axit và dd bazơ. Cho dd H 2 SO 4 tác dụng với dd NaOH, phản ứng hoá học xảy ra toả nhiệt làm dd nóng lên. Phương trình phân tử: Phương trình ion: Hoặc là: H 2 SO 4 cho proton (chuyển qua ion H 3 O + ) và NaOH nhận proton (trực tiếp là ion OH  ). Phản ứng của axit với bazơ gọi là phản ứng trung hoà và luôn toả nhiệt.  Tác dụng của dd axit và bazơ không tan. Đổ dd HNO 3 vào Al(OH) 3 , chất này tan dần. Phản ứng hoá học xảy ra. Phương trình phân tử: Phương trình ion Hoặc là: HNO 3 cho proton, Al(OH) 3 nhận proton.  Tác dụng của dd axit và oxit bazơ không tan. Đổ dd axit HCl vào CuO, đun nóng, phản ứng hoá học xảy ra, CuO tan dần: Phương trình phân tử: Phương trình ion Thư viện tài liệu trực tuyến miễn phí vnd365.com Hoặc là HCl cho proton, CuO nhận proton, nó đóng vai trò như một bazơ.  Kết luận: Trong các phản ứng trên đều có sự cho, nhận proton - đó là bản chất của phản ứng axit - bazơ. c) Hiđroxit lưỡng tính. Có một số hiđroxit không tan (như Zn(OH) 2 , Al(OH) 3 ) tác dụng được cả với dd axit và cả với dd bazơ được gọi là hiđroxit lưỡng tính. Ví dụ: Zn(OH) 2 tác đụng được với H 2 SO 4 và NaOH. Hoặc là: Kẽm hiđroxit nhận proton, nó là một bazơ. Kẽm hiđroxit cho proton, nó là một axit. Vậy: Hiđroxit lưỡng tính là hiđroxit có hai khả năng cho và nhận proton, nghĩa là vừa là axit, vừa là bazơ. 7. Sự điện li của nước a) Nước là chất điện li yếu. Tích số nồng độ ion H + và OH  trong nước nguyên chất và trong dd nước ở mỗi nhiệt độ là một hằng số . Môi trường trung tính : H +  = OH   = 10 7 mol/l Môi trường axit: H + > OH    H + > 10 7 mol/l. Môi trường bazơ: H + < OH    H + < 10 7 mol/l b) Chỉ số hiđro của dd - Độ pH  Khi biểu diễn nồng độ ion H + (hay H 3 O + ) của dd dưới dạng hệ thức sau: thì hệ số a được gọi là pH của dd Ví dụ: H + = 10 5 mol/l thì pH = 5, … Về mặt toán học thì pH = lg H  +  Như vậy: Môi trường trung tính: pH = 7 Môi trường axit: pH < 7 Môi trường bazơ: pH > 7 pH càng nhỏ thì dd có độ axit càng lớn, (axit càng mạnh); pH càng lớn thì dd có độ bazơ càng lớn (bazơ càng mạnh).  Cách xác định pH: Ví dụ 1: Dd HCl 0,02M, có H + = 0,02M. Do đó pH = lg2.10  2 = 1,7. . hoá học. Trong phản ứng hoá học tổng khối lượng các chất tham gia phản ứng bằng tổng khối lượng các chất tạo thành sau phản ứng. Các dạng phản ứng hoá học. không tham gia quá trình oxi hoá - khử. Ví dụ: Cho miếng Al vào dd axit HNO 3 loãng thấy bay ra chất khí không màu, không mùi, không cháy, nhẹ hơn không

— Xem thêm —

Xem thêm: Tổng hợp lý thuyết Hóa ôn thi đại học, Tổng hợp lý thuyết Hóa ôn thi đại học, Tổng hợp lý thuyết Hóa ôn thi đại học

Lên đầu trang

Từ khóa liên quan

Đăng ký

Generate time = 0.119976043701 s. Memory usage = 13.98 MB